ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಪುರಾಣಮ್

ವಿದ್ವೇಷಿಣೀ ತು ಯಾ ಕನ್ಯಾ ಭೃಕುಟೀಕುಟಿಲಾನನಾ । ತಸ್ಯಾ ದ್ವೌ ತನಯೌ ಪುಂಸಾಮಪಕಾರಪ್ರಕಾಶಕೌ॥೫೧.

ಆ ದ್ವೇಷಭಾವದ, ಭ್ರೂಕುಟಿಲ ಮುಖವಿರುವ ಹೆಣ್ಣುಮಗುವಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಹಾನಿಕಾರಕರೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ನಿರ್ಬೋಜತ್ವಂ ನರೋ ಯಾತಿ ನಾರೀ ವಾ ಶೌಚವರ್ಜಿತಾ । ಪೈಶುನ್ಯಾಭಿರತಂ ಲೋಲಮಸಜ್ಜನನಿಷೇವಣಮ್॥೫೧.

ಯಾರು ಶುದ್ಧತೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಪಿಶುನತನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿರುವರು, ಚಂಚಲರು, ದುಷ್ಟರ ಸಂಗವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಶಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಪುರುಷದ್ವೇಷಿಣಞ್ಚೈತೌ ನಾರಮಾಕ್ರಮ್ಯ ತಿಷ್ಠತಃ । ಮಾತ್ರಾ ಭ್ರಾತ್ರಾ ತಥಾ ಮಿತ್ರೈರಭೀಷ್ಟೈಃ ಸ್ವಜನೈಃ ಪರೈಃ॥೫೧.

ಈ ಇಬ್ಬರು, ಯಾರಿಗಾದರೂ ತಾಯಿಗೆ, ಅಣ್ಣನಿಗೆ, ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ, ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರಿಗೆ, ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಪರರಿಗೆ ದ್ವೇಷವಿರುವ ಪುರುಷನನ್ನು ಹಿಡಿದು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ.

ವಿದ್ವಿಷ್ಟೋ ನಾಶಮಾಯಾತಿ ಪುರುಷೋ ಧರ್ಮತೋರ್ಽಥತಃ । ಏಕಸ್ತು ಸ್ವಗುಣಾಂಲ್ಲೋಕೇ ಪ್ರಕಾಶಯತಿ ಪಾಪಕೃತ್॥೫೧.

ಯಾರು ಎಲ್ಲರಿಂದ ದ್ವೇಷಿತರಾಗಿರುವನೋ, ಅವನು ಧರ್ಮದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಧನದಲ್ಲಾಗಲಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಒಬ್ಬನು ಮಾತ್ರ ತನ್ನ ಗುಣಗಳಿಂದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪಾಪಿಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ.

ದ್ವಿತೀಯಸ್ತು ಗುಣಾನ್ ಮೈತ್ರೀಂ ಲೋಕಸ್ಥಾಮಪಕರ್ಷತಿ । ಇತ್ಯೇತೇ ದೌಃ ಸಹಾಃ ಸರ್ವೇ ಯಕ್ಷ್ಮಣಃ ಸನ್ತತಾವಥ । ಪಾಪಾಚಾರಾಃ ಸಮಾಖ್ಯಾತಾ ಯೈರ್ವ್ಯಾಪ್ತಮಖಿಲಂ ಜಗತ್॥೫೧.

ಇನ್ನೊಬ್ಬನು, ಇತರರ ಗುಣಗಳನ್ನು, ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಮತ್ತು ಗೌರವವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ, ಈ ದುಷ್ಟರ ಸಂಗವು ಎಲ್ಲವೂ ರೋಗದ ಸಂತಾನ, ಅವರ ದುಷ್ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ತುಂಬಿದೆ.

ಕ್ರೌಷ್ಟುಕಿರುವಾಚ--- ಭಗವನ್ !ಕಥಿತಂ ಸರ್ವಂ ವಿಸ್ತರೇಣ ತ್ವಯಾ ಮಮ । ಸ್ವರೋಚಿಷಸ್ತು ಚರಿತಂ ಜನ್ಮ ಸ್ವಾರೋಚಿಷಸ್ಯ ತು ।। 68.

ಕ್ರೌಷ್ಟುಕಿಯು ಹೇಳಿದನು: ಭಗವಂತ, ನೀವು ನನಗೆ ಸರ್ವವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೀರಿ; ಸ್ವಾರೋಚಿಷನ ಜನ್ಮ ಮತ್ತು ಅವನ ಚರಿತ್ರೆಯೂ ಸಹ.

ಯಾ ತು ಸಾ ಪದ್ಮಿನೀ ನಾಮ ವಿದ್ಯಾ ಭೋಗೋಪಪಾದಿಕಾ । ತತ್ಸಂಶ್ರಯಾಂ ಯೇ ನಿಧಯಸ್ತಾನ್ ಮೇ ವಿಸ್ತರತೋ ವದ ।। 68.

ಆ ಪದ್ಮಿನೀ ಎಂಬ ವಿದ್ಯೆ, ಭೋಗವನ್ನು ಕೊಡುವದು — ಅದರಿಂದ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿ.

ಅಷ್ಟೌ ಯೇ ನಿಧಯಸ್ತೇಷಾಂ ಸ್ವರೂಪಂ ದ್ರವ್ಯಸಂಸ್ಥಿತಿಃ । ಭವತಾಭಿಹಿತಂ ಸಮ್ಯಕ್ ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮ್ಯಹಂ ಗುರೋ ।। 68.

ಆ ಎಂಟು ವಿಧದ ಧನಗಳ ಸ್ವರೂಪ, ಅವುಗಳ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೀವು ಹೇಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದೀರೋ, ಅದನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿ, ಗುರುವೇ.

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯ ಉವಾಚ--- ಪದ್ಮಿನೀ ನಾಮ ಯಾ ವಿದ್ಯಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀಸ್ತಸ್ಯಾಶ್ಚ ದೇವತಾ । ತದಾಧಾರಾಶ್ಚ ನಿಧಯಸ್ತನ್ಮೇ ನಿಗದತಃ ಶ್ರೃಣು ।। 68.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಪದ್ಮಿನೀ ಎಂಬ ವಿದ್ಯೆ ಅಂದರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೇ ದೇವತೆ; ಆ ಧನಗಳು ಅವಳ ನಿವಾಸಗಳು. ಅದನ್ನು ನಾನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು.

ಯತ್ರ ಪದ್ಮಮಹಾಪದ್ಮೌ ತಥಾ ಮಕರಕಚ್ಛಪೌ । ಮುಕುನ್ದೋ ನನ್ದಕಶ್ಚೈವ ನೀಲಃ ಶಙ್ಖೋಽಷ್ಟಮೋ ನಿಧಿಃ ।। 68.

ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪದ್ಮ ಮತ್ತು ಮಹಾಪದ್ಮ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಕರ ಮತ್ತು ಕಚ್ಛಪ, ಮುಕುಂದ, ನಂದಕ, ನೀಲ ಮತ್ತು ಎಂಟನೆಯದು ಶಂಖ ಎಂಬ ಧನಗಳಿವೆ.

ಸತ್ಯಾಮೃದ್ಧೌ ಭವನ್ತ್ಯೇತೇ ಸಿದ್ಧಿಸ್ತೇಷಾಂ ಹಿ ಜಾಯತೇ । ಏತೇ ಹ್ರಷ್ಟೌ ಸಮಾಖ್ಯಾತಾ ನಿಧಯಸ್ತವ ಕ್ರೌಷ್ಟುಕೇ ।। 68.

ಸತ್ಯವಾದ ಐಶ್ವರ್ಯ ಇದ್ದಾಗ ಈ ಎಲ್ಲ ಧನಗಳು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳಿಂದ ಯಶಸ್ಸು ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಈ ಎಂಟು ವಿಧದ ಧನಗಳನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸಿದೆ, ಕ್ರೌಷ್ಟುಕಿಯೇ.

ದೇವಾತಾನಾಂ ಪ್ರಸಾದೇನ ಸಾಧುಸಂಸೇವನೇನ ಚ । ಏಭಿರಾಲೋಕಿತಂ ವಿತ್ತಂ ಮಾನುಷಸ್ಯ ಸದಾ ಮುನೇ ।। 68.

ಮುನಿಯೇ, ದೇವತೆಗಳ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಮತ್ತು ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗದಿಂದ, ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಸದಾ ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಧನ ದೊರೆಯುವುದು ಕಾಣಬಹುದು.

ಯಾದೃಕ್್ ಸ್ವರೂಪಂ ಭವತಿ ತನ್ಮೇ ನಿಗದತಃ ಶ್ರೃಣು । ಪದ್ಮೋ ನಾಮ ನಿಧಿಃ ಪೂರ್ವಂ ಸ ಯಸ್ಯ ಭವತಿ ದ್ವಿಜ ।। 68.

ಅದರ ಸ್ವರೂಪ ಹೇಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮ ಎಂಬ ಖಜಾನೆ ಇದ್ದಿತು; ಯಾರು ಅದನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೋ, ದ್ವಿಜನೇ,

ಸುತಸ್ಯ ತತ್ಸುತಾನಾಞ್ಚ ತತ್ಪೈತ್ರಾಣಾಞ್ಚ ನಿತ್ಯಶಃ । ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯಸಾರಃ ಪುರುಷಸ್ತೇನ ಚಾಧಿಷ್ಠಿತೋ ಭವೇತ್ ।। 68.

ಆ ಖಜಾನೆ ಅವರ ಮಗನಿಗೂ, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಿಗೂ, ಅವರ ವಂಶಸ್ಥರಿಗೂ ಸದಾ ದಯಾಳುತ್ವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆ ಗುಣವು ಅವರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತದೆ.

ಸತ್ತ್ವಾಧಾರೋ ಮಹಾಭೋಗೋ ಯತೋಽಸೌ ಸಾತ್ತ್ವಿಕೋ ನಿಧಿಃ । ಸುವರ್ಣರೂಪ್ಯತಾಮ್ರಾದಿಧಾತೂನಾಞ್ಚ ಪರಿಗ್ರಹಮ್ ।। 68.

ಆ ಖಜಾನೆ ಸತ್ತ್ವಗುಣವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟಿದೆ, ಬಹಳ ಭೋಗವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಸತ್ತ್ವಸ್ವಭಾವದ ಖಜಾನೆ. ಅದರಿಂದ ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ, ತಾಮ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಕರೋತ್ಯತಿತರಾಂ ಸೋಽಥ ತೇಷಾಞ್ಚ ಕ್ರಯಾವಿಕ್ರಯಮ್ । ಕರೋತಿ ಚ ತಥಾ ಯಜ್ಞಾನ್ ದಕ್ಷಿಣಾಞ್ಚ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ ।। 68.

ಅವನು ಅವುಗಳನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಖರೀದಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ದಾನಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ.

ಸಭಾಂ ದೇವನಿಕೇತಾಂಶ್ಚ ಸ ಕಾರಯತಿ ತನ್ಮನಾಃ । ಸತ್ತ್ವಾಧಾರೋ ನಿಧಿಶ್ಚಾನ್ಯೋ ಮಹಾಪದ್ಮ ಇತಿ ಶ್ರುತಃ ।। 68.

ಆ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನು ಸಭೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತೊಂದು ಖಜಾನೆ ಮಹಾಪದ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು ಕೂಡ ಸತ್ತ್ವವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟಿದೆ.

ಸತ್ತ್ವಪ್ರಧಾನೋ ಭವತಿ ತೇನ ಚಾಧಿಷ್ಠಿತೋ ನರಃ । ಕರೋತಿ ಪದ್ಮರಾಗಾದಿರತ್ನಾನಾಞ್ಚ ಪರಿಗ್ರಹಮ್ ।। 68.

ಅದರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾದವನು ಸತ್ತ್ವಗುಣವುಳ್ಳವನಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಪದ್ಮರಾಗಾದಿ ರತ್ನಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಮೌಕ್ತಿಕಾನಾಂ ಪ್ರವಾಲಾನಾಂ ತೇಷಾಂ ಚ ಕ್ರಯವಿಕ್ರಯಾನ್ । ದದಾತಿ ಯೋಗಶೀಲೇಭ್ಯಸ್ತೇಷಾಮಾವಸಥಾಂಸ್ತಥಾ ।। 68.

ಅವನು ಮುತ್ತುಗಳು, ಪಗಡಿಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರಿಗೆ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಸ ಕಾರಯತಿ ತಚ್ಛೀಲಃ ಸ್ವಯಮೇವ ಚ ಜಾಯತೇ । ತತ್ಪ್ರಸೂತಾಸ್ತಥಾಶೀಲಾಃ ಪುತ್ರಪೌತ್ರಕ್ರಮೇಣ ಚ ।। 68.

ಅವನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಅವನು ಹೀಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಮಗ ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳೂ ಕೂಡ ಇದೇ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.

ಪೂರ್ವರ್ದ್ಧಿಮಾತ್ರಃ ಸಪ್ತಾಸೌ ಪುರುಷಾಂಶ್ಚ ನ ಮುಞ್ಚತಿ । ತಾಮಸೋ ಮಕರೋ ನಾಮ ನಿಧಿಸ್ತೇನಾವಲೋಕಿತಃ ।। 68.

ಅವನು ಹಿಂದಿನ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನಷ್ಟೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಜನರನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ; ಮಕರ ಎಂಬ ಖಜಾನೆ ತಾಮಸಿಕವಾದದ್ದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಪುರುಷೋಽಥ ತಮಃ ಪ್ರಾಯಃ ಸುಶೀಲೋಽಪಿ ಹಿ ಜಾಯತೇ । ಬಾಣ-ಖಡ್್ಗÐಷ್ಟ-ಧನುಷಾಂ ಚಮ್ರ್ಮಣಾಞ್ಚ ಪರಿಗ್ರಹಮ್ ।। 68.

ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ವಭಾವ ಇದ್ದರೂ ಸಹ, ಅವನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಾನೆ; ಬಾಣ, ಕತ್ತಿ, ಧನುಸ್ಸು, ಚರ್ಮ ಇವುಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ.

ದಂಶನಾನಾಞ್ಚ ಕುರುತೇ ಯಾತಿ ಮೈತ್ರೀಞ್ಚ ರಾಜಭಿಃ । ದದಾತಿ ಶೌಯ್ರ್ಯವೃತ್ತೀನಾಂ ಭೂಭುಜಾಂಯೇ ಚ ತತ್ಪ್ರಿಯಾಃ ।। 68.

ಅವನು ಕಚ್ಚುವ ಆಯುಧಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ರಾಜರೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹ ಬೆಸೆಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಶೌರ್ಯವಂತರು ಹಾಗೂ ರಾಜರಿಗೆ ಪ್ರಿಯರಾದವರಿಗೆ ದಾನ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.

ಕ್ರಯವಿಕ್ರಯೇ ಚ ಶಸ್ತ್ರಾಣಾಂ ನಾನ್ಯತ್ರ ಪ್ರೀತಿಮೇತಿ ಚ । ಏಕಸ್ಯೈವ ಭವತ್ಯೇಷ ನರಸ್ಯ ನ ಸುತಾನುಗಃ ।। 68.

ಅವನು ಆಯುಧಗಳ ಖರೀದಿ ಮಾರಾಟದಲ್ಲೇ ಸಂತೋಷ ಪಡುತ್ತಾನೆ, ಬೇರೆ ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ; ಈ ಖಜಾನೆ ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೇರಿದ್ದು, ಅವನ ಮಗನಿಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.

ದ್ರವ್ಯಾರ್ಥಂ ದಸ್ಯುತೋ ನಾಶಂ ಸಂಗ್ರಾಮೇ ಚಾಪಿ ಸ ವ್ರಜೇತ್ । ಕಚ್ಛಪಶ್ಚ ನಿಧಿರ್ಯೋಽಸೌ ನರಸ್ತೇನಾಭಿವೀಕ್ಷಿತಃ ।। 68.

ಧನಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ಕಳ್ಳರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಗಬಹುದು; ಕಚ್ಛಪ ಎಂಬ ಖಜಾನೆ ಇಂತಹವನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

ತಮಃ ಪ್ರಧಾನೋ ಭವತಿ ಯತೋಽಸೌ ತಾಮಸೋ ನಿಧಿಃ । ವ್ಯವಹಾರಾನಶೇಷಾಂಸ್ತು ಪುಣ್ಯಜಾತೈಃ ಕರೋತಿ ಚ ।। 68.

ಅವನು ತಾಮಸಿಕ ಗುಣದಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ತಾಮಸಿಕ ಖಜಾನೆ; ಆದರೂ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಅವನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾನೆ.

ಕರ್ಮಸ್ಥಾನಖಿಲಾಂಶ್ಚೈವನ ವಿ•ಾಸಿತಿ ಕಸ್ಯಚಿತ್ । ಸಮಸ್ತಾನಿ ಯಥಾಙ್ಗಾನಿ ಸಂಹರತ್ಯೇವ ಕಚ್ಛಪಃ ।। 68.

ಅವನು ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಹೇಗೆ ಕಚ್ಛಪನು ತನ್ನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೋ, ಹೀಗೆಯೇ ಅವನು ಕೂಡ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

ತಥಾ ವಿಷ್ಟಭ್ಯ ಚಿತ್ತಾನಿ ತಿಷ್ಠತ್ಯಾಯತಮಾನಸಃ । ನ ದದಾತಿ ನ ವಾ ಭುಙ್್ಕ್ತೇ ತದ್ವಿನಾಶಭಯಾಕುಲಃ ।। 68.

ಹಾಗೆಯೇ, ಅವನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಒಳಗೆ ಸೆಳೆದು ಜೀವಿಸುತ್ತಾನೆ; ನಷ್ಟದ ಭಯದಿಂದ ಅವನು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ, ಭೋಗಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ.

ನಿಧಾನಮುರ್ವ್ವ್ಯಾಂ ಕುರುತೇ ನಿಧಿಃ ಸೋಽಪ್ಯೇಕಪೂರುಷಃ । ರಜೋಗುಣಮಯಶ್ಚಾನ್ಯೋ ಮುಕುನ್ದೋ ನಾಮ ಯೋ ನಿಧಿಃ ।। 68.

ಅವನು ತನ್ನ ಖಜಾನೆಯನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಾನೆ, ಆ ಖಜಾನೆ ಕೂಡ ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೇರಿದೆ; ಮತ್ತೊಂದು ಖಜಾನೆ ಮುಕುಂದ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು, ಅದು ರಾಜಸಿಕ ಗುಣದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.