ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಪುರಾಣಮ್

ಪಾಯಾತ್ ಸ ವಃ ಸಕಲಕಲ್ಮಷಭೇದದಕ್ಷಃ ಕ್ಷೀರೋದಕುಕ್ಷಿಫಣಿಭೋಗನಿವಿಷ್ಟಮೂರ್ತಿಃ । ಶ್ವಾಸಾವಧೂತಸಲಿಲೋತ್ಕಣಿಕಾಕರಾಲಃ ಸಿನ್ಧುಃ ಪ್ರನೃತ್ಯಮಿವ ಯಸ್ಯ ಕರೋತಿ ಸಙ್ಗಾತ್॥ಮಂಗಲ

ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಸಮರ್ಥನಾದ, ಕ್ಷೀರಸಾಗರದ ನಾಗಶಯನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಾಗಿರುವ, ಉಸಿರಿನಿಂದ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಉಬ್ಬಿಸುವುದರಿಂದ ಸಾಗರವೇ ಆತನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವಂತೆ ಕಾಣುವ ದೇವರು ನಿಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ.

ನಾರಾಯಣಂ ಸಮಸ್ಕೃತ್ಯ ನರಂ ಚೈವ ನರೋತ್ತಮಮ್ । ದೇವೀಂ ಸರಸ್ವತೀಂ ವ್ಯಾಸಂ ತತೋ ಜಯಮುದೀರಯೇತ್॥ಮಂಗಲ

ನಾರಾಯಣನನ್ನು, ಮಹಾಮನುಷ್ಯನಾದ ನರನನ್ನು, ದೇವಿಯಾದ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಸರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ನಂತರ ಜಯ ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು.

ತ್ರಿದಶಾನಾಂ ಯಥಾ ವಿಷ್ಣುರ್ದ್ವಿಪದಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯಥಾ । ಭೂಷಣಾನಾಞ್ಚ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಯಥಾ ಚೂಡಾಮಣಿರ್ವರಃ॥೧.

ಯಾವಂತೆ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಆಭರಣಗಳಲ್ಲಿ ಚೂಡಾಮಣಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವೋ,

ಯಥಾಯುಧಾನಾಂ ಕುಲಿಶಮಿನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಯಥಾ ಮನಃ । ತಥೇಹ ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಣಾಂ ಮಹಾಭಾರತಮುತ್ತಮಮ್॥೧.

ಅದೇ ರೀತಿ ಆಯುಧಗಳಲ್ಲಿ ವಜ್ರ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು, ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಾರತವೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ.

ಅತ್ರಾರ್ಥಶ್ಚೈವ ಧರ್ಮಶ್ಚ ಕಾಮೋ ಮೋಕ್ಷಶ್ಚ ವರ್ಣ್ಯತೇ । ಪರಸ್ಪರಾನುಬನ್ಧಾಶ್ಚ ಸಾನುಬನ್ಧಾಶ್ಚ ತೇ ಪೃಥಕ್॥೧.

ಇಲ್ಲಿ ಅರ್ಥ, ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷ ಎಂಬ ಮಾನವಜೀವನದ ಲಕ್ಷ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರೂಪಗಳು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಮಿದಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಮಿದಂ ಪರಮ್ । ಕಾಮಶಾಸ್ತ್ರಮಿದಂ ಚಾಗ್ರ್ಯಂ ಮೋಕ್ಷಶಾಸ್ತ್ರಂ ತಥೋತ್ತಮಮ್॥೧.

ಇದು ಧರ್ಮದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗ್ರಂಥ, ಅರ್ಥದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗ್ರಂಥ, ಕಾಮದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗ್ರಂಥ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷದ ಪರಮ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ.

ಚತುರಾಶ್ರಮಧರ್ಮಾಣಾಮಾಚಾರಸ್ಥಿತಿಸಾಧನಮ್ । ಪ್ರೋಕ್ತಮೇತನ್ಮಹಾಭಾಗ ವೇದವ್ಯಾಸೇನ ಧೀಮತಾ॥೧.

ನಾಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳ ಧರ್ಮಗಳ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆಯ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು, ಧೀರನಾದ ವ್ಯಾಸರು ಇಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯೇ.

ತಥಾ ತಾತ ಕೃತಂ ಹ್ಯೇತದ್ ವ್ಯಾಸೇನೋದಾರಕರ್ಮಣಾ । ಯಥಾ ವ್ಯಾಪ್ತಂ ಮಹಾಶಾಸ್ತ್ರಂ ವಿರೋಧೈರ್ನಾಭಿಭೂಯತೇ॥೧.

ತಂದೆಯೇ, ಉದಾರಕರ್ಮನಾದ ವ್ಯಾಸರು ಈ ಮಹಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ರಚಿಸಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಯಾವುದೇ ವಿರೋಧಗಳಿಂದ ಗೆಲ್ಲಲಾಗದು.

ವ್ಯಾಸವಾಕ್ಯಜಲೌಘೇನ ಕುತರ್ಕತರುಹಾರಿಣಾ । ವೇದಶೈಲಾವತೀರ್ಣೇನ ನೀರಜಸ್ಕಾ ಮಹೀ ಕೃತಾ॥೧.

ವ್ಯಾಸರ ವಾಕ್ಯಗಳ ಪ್ರವಾಹವು, ತಪ್ಪು ತರ್ಕಗಳ ಮರಗಳನ್ನು ಕೊಯ್ಯುವಂತೆ, ವೇದಪರ್ವತದಿಂದ ಹರಿದು, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೆಸರಿನಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದೆ.

ಕಲಶಬ್ದಮಹಾಹಂಸಂ ಮಾಖ್ಯಾನಪರಾಮ್ಬುಜಮ್ । ಕಥಾವಿಸ್ತೀರ್ಣಸಲಿಲಂ ಕಾರ್ಷ್ಣ ವೇದಮಹಾಹ್ರದಮ್॥೧.

ಇದು ಕೃಷ್ಣನ ಪುತ್ರನಾದ ವ್ಯಾಸನ ವೇದಗಳ ಮಹಾ ಸರೋವರ, ಕಲಶಗಳ ಧ್ವನಿಯ ಹಂಸಗಳು, ಕಥೆಗಳ ಕಮಲವು ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ವಿಶಾಲವಾದ ಕಥಾಸರಿತೆಯಾಗಿದೆ.

ತದಿದಂ ಭಾರತಾಖ್ಯಾನಂ ಬಹ್ವಿರ್ಥಂ ಶ್ರುತಿವಿಸ್ತರಮ್ । ತತ್ತ್ವತೋ ಜ್ಞಾತುಕಾಮೋಽಹಂ ಭಗವಂಸ್ತ್ವಾಮುಪಸ್ಥಿತಃ॥೧.

ಆದುದರಿಂದ, ಬಹುಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವಾದ ಈ ಭಾರತವನ್ನು ಅದರ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ, ಭಗವಂತನೇ, ನಿಮಗೆ ನಾನು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.

ಕಸ್ಮಾನ್ಮಾನುಷತಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ನಿರ್ಗುಣೋಽಪಿ ಜನಾರ್ದನಃ । ವಾಸುದೇವೋ ಜಗತ್ಸೂತಿ-ಸ್ಥಿತಿ-ಸಂಯಮಕಾರಣಮ್॥೧.

ಗುಣಗಳಿಗಿಂತಲೂ ದೂರನಿರುವ ಜನಾರ್ದನನು, ವಿಶ್ವದ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಲಯದ ಕಾರಣನಾದ ವಾಸುದೇವನು, ಮಾನವನಾಗಿ ಜನ್ಮವನ್ನು ಏಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು?

ಕಸ್ಮಾಚ್ಚ ಪಾಣ್ಡುಪುತ್ತ್ರಾಣಾಮೇಕಾ ಸಾ ದ್ರುಪದಾತ್ಮಜಾ । ಪಞ್ಚಾನಾಂ ಮಹೀಷೀ ಕೃಷ್ಣಾ ಹ್ಯತ್ರ ನಃ ಸಂಶಯೋ ಮಹಾನ್॥೧.

ಪಾಂಡು ಪುತ್ರರು ಐವರು ಇದ್ದರೂ, ದ್ರುಪದನ ಪುತ್ರಿಯಾದ ಕೃಷ್ಣೆ ಏಕೆ ಒಬ್ಬಳೇ ಅವರ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದಳು? ಇದರಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸಂಶಯವಿದೆ.

ಭೇಷಜಂ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಯಾ ಬಲದೇವೋ ಮಹಾಬಲಃ । ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾಪ್ರಸಙ್ಗೇನ ಕಸ್ಮಾಚ್ಚಕ್ರೇ ಹಲಾಯುಧಃ॥೧.

ಬಲವಂತನಾದ ಬಲರಾಮನು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಪಾಪ ನಿವಾರಣೆಗೆ, ಹಾಲಾಯುಧನು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಏಕೆ ಮಾಡಿದನು?

ಕಥಞ್ಚ ದ್ರೌಪದೇಯಾಸ್ತೇಽಕೃತದಾರಾ ಮಹಾರಥಾಃ । ಪಾಣ್ಡುನಾಥಾ ಮಹಾತ್ಮಾನೋ ವಧಮಾಪುರನಾಥವತ್॥೧.

ದ್ರೌಪದಿಯ ಪುತ್ರರು, ಮಹಾರಥಿಗಳು, ವಿವಾಹವಾಗದೆ ಇದ್ದರೂ, ಪಾಂಡು ಪುತ್ರರು ಮಹಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರು ರಕ್ಷಕರಿಲ್ಲದವರಂತೆ ಹೇಗೆ ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಕಂಡರು?

ಏತತ್ಸರ್ವಂ ವಿಸ್ತರಶೋ ಮಮಾಖ್ಯಾತುಮಿಹಾರ್ಹಸಿ । ಭವನ್ತೋ ಮೂಢಬುದ್ಧೀನಾಮವಬೋಧಕರಾಃ ಸದಾ॥೧.

ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನನಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ನೀವು ಸದಾ ಮೂಢಬುದ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡುವವರು.

ಇತಿ ತಸ್ಯ ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯೋ ಮಾಹಮುನಿಃ । ದಶಾಷ್ಟದೋಷರಹಿತೋ ವಕ್ತುಂ ಸಮುಪಚಕ್ರಮೇ॥೧.

ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮಹರ್ಷಿಯಾದ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು, ಹತ್ತು ಎಂಟು ದೋಷಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಉತ್ತರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯ ಉವಾಚ ಕ್ರಿಯಾಕಾಲೋಽಯಮಸ್ಮಾಕಂ ಸಮಪ್ರಾಪ್ತೋ ಮುನಿಸತ್ತಮ । ವಿಸ್ತರೇ ಚಾಪಿ ವಕ್ತವ್ಯೇ ನೈಷ ಕಾಲಃ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ॥೧.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಮ್ಮಿಗೆ ಈಗ ಕರ್ಮಕಾಲ ಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ವಿವರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಬೇಕಾದರೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಇದು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯವಲ್ಲ.

ಯೇ ತು ವಕ್ಷ್ಯನ್ತಿ ವಕ್ಷ್ಯೇಽದ್ಯ ತಾನಹಂ ಜೈಮಿನೇ ತವ । ತಥಾ ಚ ನಷ್ಟಸನ್ದೇಹಂ ತ್ವಾಂ ಕರಿಷ್ಯನ್ತಿ ಪಕ್ಷಿಣಃ॥೧.

ಆದರೆ ಇಂದು ಯಾರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆಂದು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ ಜೈಮಿನಿಯೇ. ಆ ಹಕ್ಕಿಗಳು ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಶಯಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಪಿಙ್ಗಾಕ್ಷಶ್ಚ ವಿಬೋಧಶ್ಚ ಸುಪುತ್ತ್ರಃ ಸುಮುಖಸ್ತಥಾ । ದ್ರೋಣಪುತ್ರಾಃ ಖಗಶ್ರೇಷ್ಠಾಸ್ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾಃ ಶಾಸ್ತ್ರಚಿನ್ತಕಾಃ॥೧.

ಪಿಂಗಾಕ್ಷ, ವಿಭೋಧ, ಸುಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸುಮುಖ — ಇವರು ದ್ರೋಣನ ಮಗರು, ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತವರು ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು.

ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥವಿಜ್ಞಾನೇ ಯೇಷಾಮವ್ಯಾಹತಾ ಮತಿಃ । ವಿನ್ಧ್ಯಕನ್ದರಮಧ್ಯಸ್ಥಾಸ್ತಾನುಪಾಸ್ಯ ಚ ಪೃಚ್ಛ ಚ॥೧.

ವೇದ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಯುವಲ್ಲಿ ಇವರ ಬುದ್ಧಿಗೆ ಯಾವ ಅಡ್ಡಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಇವರು ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತಗಳ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ — ನೀನು ಹೋಗಿ ಅವರ ಬಳಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳು.

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತದಾ ತೇನ ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯೇನ ಧೀಮತಾ । ಪ್ರತ್ಯುವಾಚರ್ಷಿಶಾರ್ದೂಲೋ ವಿಸ್ಮಯೋತ್ಫುಲ್ಲಲೋಚನಃ॥೧.

ಹೀಗೆ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಆ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳು ವಿಶಾಲವಾಗಿ, ಉತ್ತರ ನೀಡಿದನು.

ಜೈಮಿನಿರುವಾಚ ಅತ್ಯದ್ಭುತಮಿದಂ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಖಗವಾಗಿವ ಮಾನುಷೀ । ಯತ್ ಪಕ್ಷಿಣಸ್ತೇ ವಿಜ್ಞಾನಮಾಪುರತ್ಯನ್ತದುರ್ಲಭಮ್॥೧.

ಜೈಮಿನಿಯನು ಹೇಳಿದನು: ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದ್ಭುತ. ಹಕ್ಕಿಗಳ ಮಾತು ಮಾನವನ ಮಾತಿನಂತಿದೆ, ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಅಪರೂಪವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನ್ಯಾಂ ಯದಿ ಭವಸ್ತೇಷಾಂ ಜ್ಞಾನಂ ಕುತೋಽಭವತ್ । ಕಥಞ್ಚ ದ್ರೋಣತನಯಾಃ ಪ್ರೋಚ್ಯನ್ತೇ ತೇ ಪತತ್ರಿಣಃ॥೧.

ಅವರು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಅವರಿಗೆ ಆ ಜ್ಞಾನ ಹೇಗೆ ಬಂದಿದೆ? ಮತ್ತು ದ್ರೋಣನ ಮಕ್ಕಳು ಹೇಗೆ ಹಕ್ಕಿಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ?

ಕಶ್ಚ ದ್ರೋಣಃ ಪ್ರವಿಖ್ಯಾತೋ ಯಸ್ಯ ಪುತ್ರಚತುಷ್ಟಯಮ್ । ಜಾತಂ ಗುಣವತಾಂ ತೇಷಾಂ ಧರ್ಮಜ್ಞಾನಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್॥೧.

ಯಾರು ಆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದ್ರೋಣನು? ಅವನಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಗುಣವಂತರು, ಧರ್ಮಜ್ಞಾನವುಳ್ಳ ಮಹಾತ್ಮರು ಮಕ್ಕಳು ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿದರು?

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯ ಉವಾಚ ಶೃಣುಷ್ವಾವಹಿತೋ ಭೂತ್ವಾ ಯದ್ವೃತ್ತಂ ನನ್ದನೇ ಪುರಾ । ಶಕ್ರಸ್ಯಾಪ್ಯಸರಸಾಂ ಚೈವ ನಾರದಸ್ಯ ಚ ಸಙ್ಗಮೇ॥೧.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ನೀನು ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳು, ನಂದನವನದಲ್ಲಿ ಶಕ್ರ ಮತ್ತು ನಾರದರು ಭೇಟಿಯಾದಾಗ ಏನು ಸಂಭವಿಸಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ನಾರದೋ ನನ್ದನೇಽಪಶ್ಯತ್ ಪುಂಶ್ಚಲೀಗಣಮಧ್ಯಗಮ್ । ಶಕ್ರಂ ಸುರಾಧಿರಾಜಾನಂ ತನ್ಮುಖಾಸಕ್ತಲೋಚನಮ್॥೧.

ನಾರದನು ನಂದನವನದಲ್ಲಿ, ಸುಂದರಿಯರ ಗುಂಪಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ದೇವೇಂದ್ರನನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನು ಅವರ ಮುಖಗಳತ್ತ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹಾಯಿಸಿದ್ದನು.

ಸ ತೇನರ್ಷಿವರಿಷ್ಠೇನ ದೃಷ್ಟಮಾತ್ರಃ ಶಚೀಪತಿಃ । ಸಮುತ್ತಸ್ಥೌ ಸ್ವಕಂ ಚಾಸ್ಮೈ ದದಾವಾಸನಮಾದರಾತ್॥೧.

ಆ ಮಹರ್ಷಿಯು ಬಂದುದನ್ನು ಕಂಡ ತಕ್ಷಣ ಶಚೀಪತಿ ಎದ್ದು, ಗೌರವದಿಂದ ತನ್ನ ಆಸನವನ್ನು ನಾರದನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಬಲವೃತ್ರಘ್ನಮುತ್ಥಿತಂ ತ್ರಿದಶಾಙ್ಗನಾಃ । ಪ್ರಣೇಮುಸ್ತಾಶ್ಚ ದೇವರ್ಷಿ ವಿನಯಾವನತಾಃ ಸ್ಥಿತಾಃ॥೧.

ಬಲವಂತನಾದ ವೃತ್ರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ದೇವೇಂದ್ರನು ಎದ್ದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ದೇವಕನ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಯು ವಿನಯದಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು.