ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಪುರಾಣಮ್

पायात् स वः सकलकल्मषभेददक्षः क्षीरोदकुक्षिफणिभोगनिविष्टमूर्तिः । श्वासावधूतसलिलोत्कणिकाकरालः सिन्धुः प्रनृत्यमिव यस्य करोति सङ्गात्॥मंगल

ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಸಮರ್ಥನಾದ, ಕ್ಷೀರಸಾಗರದ ನಾಗಶಯನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಾಗಿರುವ, ಉಸಿರಿನಿಂದ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಉಬ್ಬಿಸುವುದರಿಂದ ಸಾಗರವೇ ಆತನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವಂತೆ ಕಾಣುವ ದೇವರು ನಿಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ.

नारायणं समस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् । देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥मंगल

ನಾರಾಯಣನನ್ನು, ಮಹಾಮನುಷ್ಯನಾದ ನರನನ್ನು, ದೇವಿಯಾದ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಸರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ನಂತರ ಜಯ ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು.

त्रिदशानां यथा विष्णुर्द्विपदां ब्राह्मणो यथा । भूषणानाञ्च सर्वेषां यथा चूडामणिर्वरः॥१.

ಯಾವಂತೆ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಆಭರಣಗಳಲ್ಲಿ ಚೂಡಾಮಣಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವೋ,

यथायुधानां कुलिशमिन्द्रियाणां यथा मनः । तथेह सर्वशास्त्रणां महाभारतमुत्तमम्॥१.

ಅದೇ ರೀತಿ ಆಯುಧಗಳಲ್ಲಿ ವಜ್ರ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು, ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಾರತವೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ.

अत्रार्थश्चैव धर्मश्च कामो मोक्षश्च वर्ण्यते । परस्परानुबन्धाश्च सानुबन्धाश्च ते पृथक्॥१.

ಇಲ್ಲಿ ಅರ್ಥ, ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷ ಎಂಬ ಮಾನವಜೀವನದ ಲಕ್ಷ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರೂಪಗಳು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

धर्मशास्त्रमिदं श्रेष्ठमर्थशास्त्रमिदं परम् । कामशास्त्रमिदं चाग्र्यं मोक्षशास्त्रं तथोत्तमम्॥१.

ಇದು ಧರ್ಮದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗ್ರಂಥ, ಅರ್ಥದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗ್ರಂಥ, ಕಾಮದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗ್ರಂಥ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷದ ಪರಮ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ.

चतुराश्रमधर्माणामाचारस्थितिसाधनम् । प्रोक्तमेतन्महाभाग वेदव्यासेन धीमता॥१.

ನಾಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳ ಧರ್ಮಗಳ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆಯ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು, ಧೀರನಾದ ವ್ಯಾಸರು ಇಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯೇ.

तथा तात कृतं ह्येतद् व्यासेनोदारकर्मणा । यथा व्याप्तं महाशास्त्रं विरोधैर्नाभिभूयते॥१.

ತಂದೆಯೇ, ಉದಾರಕರ್ಮನಾದ ವ್ಯಾಸರು ಈ ಮಹಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ರಚಿಸಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಯಾವುದೇ ವಿರೋಧಗಳಿಂದ ಗೆಲ್ಲಲಾಗದು.

व्यासवाक्यजलौघेन कुतर्कतरुहारिणा । वेदशैलावतीर्णेन नीरजस्का मही कृता॥१.

ವ್ಯಾಸರ ವಾಕ್ಯಗಳ ಪ್ರವಾಹವು, ತಪ್ಪು ತರ್ಕಗಳ ಮರಗಳನ್ನು ಕೊಯ್ಯುವಂತೆ, ವೇದಪರ್ವತದಿಂದ ಹರಿದು, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೆಸರಿನಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದೆ.

कलशब्दमहाहंसं माख्यानपराम्बुजम् । कथाविस्तीर्णसलिलं कार्ष्ण वेदमहाह्रदम्॥१.

ಇದು ಕೃಷ್ಣನ ಪುತ್ರನಾದ ವ್ಯಾಸನ ವೇದಗಳ ಮಹಾ ಸರೋವರ, ಕಲಶಗಳ ಧ್ವನಿಯ ಹಂಸಗಳು, ಕಥೆಗಳ ಕಮಲವು ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ವಿಶಾಲವಾದ ಕಥಾಸರಿತೆಯಾಗಿದೆ.

तदिदं भारताख्यानं बह्विर्थं श्रुतिविस्तरम् । तत्त्वतो ज्ञातुकामोऽहं भगवंस्त्वामुपस्थितः॥१.

ಆದುದರಿಂದ, ಬಹುಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವಾದ ಈ ಭಾರತವನ್ನು ಅದರ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ, ಭಗವಂತನೇ, ನಿಮಗೆ ನಾನು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.

कस्मान्मानुषतां प्राप्तो निर्गुणोऽपि जनार्दनः । वासुदेवो जगत्सूति-स्थिति-संयमकारणम्॥१.

ಗುಣಗಳಿಗಿಂತಲೂ ದೂರನಿರುವ ಜನಾರ್ದನನು, ವಿಶ್ವದ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಲಯದ ಕಾರಣನಾದ ವಾಸುದೇವನು, ಮಾನವನಾಗಿ ಜನ್ಮವನ್ನು ಏಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು?

कस्माच्च पाण्डुपुत्त्राणामेका सा द्रुपदात्मजा । पञ्चानां महीषी कृष्णा ह्यत्र नः संशयो महान्॥१.

ಪಾಂಡು ಪುತ್ರರು ಐವರು ಇದ್ದರೂ, ದ್ರುಪದನ ಪುತ್ರಿಯಾದ ಕೃಷ್ಣೆ ಏಕೆ ಒಬ್ಬಳೇ ಅವರ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದಳು? ಇದರಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸಂಶಯವಿದೆ.

भेषजं ब्रह्महत्याया बलदेवो महाबलः । तीर्थयात्राप्रसङ्गेन कस्माच्चक्रे हलायुधः॥१.

ಬಲವಂತನಾದ ಬಲರಾಮನು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಪಾಪ ನಿವಾರಣೆಗೆ, ಹಾಲಾಯುಧನು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಏಕೆ ಮಾಡಿದನು?

कथञ्च द्रौपदेयास्तेऽकृतदारा महारथाः । पाण्डुनाथा महात्मानो वधमापुरनाथवत्॥१.

ದ್ರೌಪದಿಯ ಪುತ್ರರು, ಮಹಾರಥಿಗಳು, ವಿವಾಹವಾಗದೆ ಇದ್ದರೂ, ಪಾಂಡು ಪುತ್ರರು ಮಹಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರು ರಕ್ಷಕರಿಲ್ಲದವರಂತೆ ಹೇಗೆ ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಕಂಡರು?

एतत्सर्वं विस्तरशो ममाख्यातुमिहार्हसि । भवन्तो मूढबुद्धीनामवबोधकराः सदा॥१.

ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನನಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ನೀವು ಸದಾ ಮೂಢಬುದ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡುವವರು.

इति तस्य वचः श्रुत्वा मार्कण्डेयो माहमुनिः । दशाष्टदोषरहितो वक्तुं समुपचक्रमे॥१.

ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮಹರ್ಷಿಯಾದ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು, ಹತ್ತು ಎಂಟು ದೋಷಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಉತ್ತರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.

मार्कण्डेय उवाच क्रियाकालोऽयमस्माकं समप्राप्तो मुनिसत्तम । विस्तरे चापि वक्तव्ये नैष कालः प्रशस्यते॥१.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಮ್ಮಿಗೆ ಈಗ ಕರ್ಮಕಾಲ ಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ವಿವರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಬೇಕಾದರೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಇದು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯವಲ್ಲ.

ये तु वक्ष्यन्ति वक्ष्येऽद्य तानहं जैमिने तव । तथा च नष्टसन्देहं त्वां करिष्यन्ति पक्षिणः॥१.

ಆದರೆ ಇಂದು ಯಾರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆಂದು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ ಜೈಮಿನಿಯೇ. ಆ ಹಕ್ಕಿಗಳು ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಶಯಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

पिङ्गाक्षश्च विबोधश्च सुपुत्त्रः सुमुखस्तथा । द्रोणपुत्राः खगश्रेष्ठास्तत्त्वज्ञाः शास्त्रचिन्तकाः॥१.

ಪಿಂಗಾಕ್ಷ, ವಿಭೋಧ, ಸುಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸುಮುಖ — ಇವರು ದ್ರೋಣನ ಮಗರು, ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತವರು ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು.

वेदशास्त्रार्थविज्ञाने येषामव्याहता मतिः । विन्ध्यकन्दरमध्यस्थास्तानुपास्य च पृच्छ च॥१.

ವೇದ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಯುವಲ್ಲಿ ಇವರ ಬುದ್ಧಿಗೆ ಯಾವ ಅಡ್ಡಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಇವರು ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತಗಳ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ — ನೀನು ಹೋಗಿ ಅವರ ಬಳಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳು.

एवमुक्तस्तदा तेन मार्कण्डेयेन धीमता । प्रत्युवाचर्षिशार्दूलो विस्मयोत्फुल्ललोचनः॥१.

ಹೀಗೆ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಆ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳು ವಿಶಾಲವಾಗಿ, ಉತ್ತರ ನೀಡಿದನು.

जैमिनिरुवाच अत्यद्भुतमिदं ब्रह्मन् खगवागिव मानुषी । यत् पक्षिणस्ते विज्ञानमापुरत्यन्तदुर्लभम्॥१.

ಜೈಮಿನಿಯನು ಹೇಳಿದನು: ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದ್ಭುತ. ಹಕ್ಕಿಗಳ ಮಾತು ಮಾನವನ ಮಾತಿನಂತಿದೆ, ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಅಪರೂಪವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

तिर्यग्योन्यां यदि भवस्तेषां ज्ञानं कुतोऽभवत् । कथञ्च द्रोणतनयाः प्रोच्यन्ते ते पतत्रिणः॥१.

ಅವರು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಅವರಿಗೆ ಆ ಜ್ಞಾನ ಹೇಗೆ ಬಂದಿದೆ? ಮತ್ತು ದ್ರೋಣನ ಮಕ್ಕಳು ಹೇಗೆ ಹಕ್ಕಿಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ?

कश्च द्रोणः प्रविख्यातो यस्य पुत्रचतुष्टयम् । जातं गुणवतां तेषां धर्मज्ञानं महात्मनाम्॥१.

ಯಾರು ಆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದ್ರೋಣನು? ಅವನಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಗುಣವಂತರು, ಧರ್ಮಜ್ಞಾನವುಳ್ಳ ಮಹಾತ್ಮರು ಮಕ್ಕಳು ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿದರು?

मार्कण्डेय उवाच शृणुष्वावहितो भूत्वा यद्वृत्तं नन्दने पुरा । शक्रस्याप्यसरसां चैव नारदस्य च सङ्गमे॥१.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ನೀನು ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳು, ನಂದನವನದಲ್ಲಿ ಶಕ್ರ ಮತ್ತು ನಾರದರು ಭೇಟಿಯಾದಾಗ ಏನು ಸಂಭವಿಸಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

नारदो नन्दनेऽपश्यत् पुंश्चलीगणमध्यगम् । शक्रं सुराधिराजानं तन्मुखासक्तलोचनम्॥१.

ನಾರದನು ನಂದನವನದಲ್ಲಿ, ಸುಂದರಿಯರ ಗುಂಪಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ದೇವೇಂದ್ರನನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನು ಅವರ ಮುಖಗಳತ್ತ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹಾಯಿಸಿದ್ದನು.

स तेनर्षिवरिष्ठेन दृष्टमात्रः शचीपतिः । समुत्तस्थौ स्वकं चास्मै ददावासनमादरात्॥१.

ಆ ಮಹರ್ಷಿಯು ಬಂದುದನ್ನು ಕಂಡ ತಕ್ಷಣ ಶಚೀಪತಿ ಎದ್ದು, ಗೌರವದಿಂದ ತನ್ನ ಆಸನವನ್ನು ನಾರದನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.

तं दृष्ट्वा बलवृत्रघ्नमुत्थितं त्रिदशाङ्गनाः । प्रणेमुस्ताश्च देवर्षि विनयावनताः स्थिताः॥१.

ಬಲವಂತನಾದ ವೃತ್ರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ದೇವೇಂದ್ರನು ಎದ್ದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ದೇವಕನ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಯು ವಿನಯದಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು.