ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಪುರಾಣಮ್

ಜಡನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಆ ಇಬ್ಬರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವರ ತಂದೆ ಯೋಚನೆಮಾಡಿದರು. ಆಲೋಚನೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ನಗುವಿನ ಚಿಹ್ನೆಯೊಂದಿಗೆ ನಾಗರಾಧಿಪತಿ ಅಶ್ವತರಣು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳಾದ ನಾಗಪುತ್ರರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯ ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಪುರುಷನು ಕೈಜೋಡಿಸದೆ ಕುಳಿತರೆ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಮಾನವನಿಗೆ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿ, ಯತ್ನಮಾಡಬೇಕು. ಕಾರ್ಯದ ಫಲವು ವಿಧಿಯೂ ಮಾನವನ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಎರಡರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳೇ, ನಾನು ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಯತ್ನಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ತಪಸ್ಸು ಹಿಡಿದು, ಈ ಕಾರ್ಯ ಶೀಘ್ರವೇ ನೆರವೇರಲೆಂದು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ." ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ನಾಗಾಧಿಪತಿ ಅಶ್ವತರಣು ಹಿಮವಂತಪರ್ವತದಲ್ಲಿರುವ ಪವಿತ್ರವಾದ ಪ್ಲಕ್ಷಾವತರಣ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ, ಅತಿ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು. ಅಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ನಿಯಮಿತ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸಿ, ದಿನಕ್ಕೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಸ್ನಾನಮಾಡುತ್ತಾ, ಸರಸ್ವತೀ ದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ಹೃದ್ಯಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಅಶ್ವತರಣು ಹೀಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು: "ಮಂಗಳಕರವಾದ ಲೋಕಮಾತೆಯಾದ ಸರಸ್ವತೀ ದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಪಡಿಸಬೇಕೆಂಬ ನನ್ನ ಇಚ್ಛೆ. ಬ್ರಹ್ಮನ ಮೂಲರೂಪವಾದ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ನಾನು ವಂದಿಸುತ್ತಾ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ. ದೇವಿಗೆ, ನೀನು ಸತ್ತೂ, ಅಸತ್ತೂ ಆಗಿರುವೆ; ಸತ್ಯವೂ, ಸಣ್ಣದೂ, ಮೋಕ್ಷಪ್ರದವೂ, ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವೂ ಆಗಿರುವೆ. ನಿನ್ನೊಡನೆ ಏಕೀಕೃತವಾಗದ ಯಾವುದು ಇದ್ದರೂ, ಅದು ಯೋಗದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ನೀನು ಅವಿನಾಶಿನಿ, ಪರಮ ದೇವಿ; ಎಲ್ಲವೂ ನಿನಗಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ಪರಮಾತ್ಮ, ಪರಮ ಪರಮಾಣುರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ಪರಬ್ರಹ್ಮವೂ, ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತೂ ನಾಶವಂತೂ ಆಗಿದೆ; ಮರದೊಳಗೆ ಬೆಂಕಿಯಿರುವಂತೆ, ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಪರಮಾಣುಗಳಿರುವಂತೆ. ಹೀಗೆಯೇ, ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಬ್ರಹ್ಮವೂ, ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಗತ್ತೂ ಉಳಿದಿಲ್ಲದೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಓಂಕಾರರೂಪಿಣಿಯಾದ ದೇವಿಗೆ, ಸ್ಥಿರವೂ ಅಸ್ಥಿರವೂ ಆದ ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಮೂರು ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲವೂ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳು, ಮೂರು ವೇದಗಳು, ಮೂರು ವಿಧದ ಜ್ಞಾನ, ಮೂರು ವಿಧದ ಅಗ್ನಿಗಳು—ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನ ರೂಪ. ಮೂರು ಬೆಳಕುಗಳು, ಮೂರು ಬಣ್ಣಗಳು, ಧರ್ಮದ ಮೂರು ಮೂಲಗಳು, ಮೂರು ಗುಣಗಳು, ಮೂರು ಶಬ್ದಗಳು, ಮೂರು ವೇದಗಳು, ಜೀವನದ ಮೂರು ಹಂತಗಳು—ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನಲ್ಲಿವೆ. ಮೂರು ಕಾಲಗಳು, ಮೂರು ಸ್ಥಿತಿಗಳು, ಪಿತೃಗಳು, ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಮೂರು ಪ್ರಮಾಣ—all are your very form, Goddess Saraswati. ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಾಚೀನ, ಶಾಶ್ವತ ರೂಪಗಳನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಋಷಿಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ: ಏಳು ಸೋಮಯಾಗಗಳು, ಏಳು ಹೋಮಗಳು, ಏಳು ಪಾಕಯಜ್ಞಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ವಾಂಸರು ನಿನ್ನ ಉಚ್ಚಾರದಿಂದ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೊಂದು ವರ್ಣಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಪರಮರೂಪವೂ ಇದೆ, ಅದು ಅರ್ಧಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಅದು ಪರಿವರ್ತನೆಯಿಲ್ಲದ, ಅವಿನಾಶಿಯಾದ, ದೈವಿಕವಾದ, ಪರಿವರ್ತನೆಯಿಲ್ಲದ ನಿನ್ನ ಪರಮರೂಪ. ನಾನು ಅದನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯ. ಅದರಲ್ಲಿ ನಾಲಿಗೆ ಇಲ್ಲ, ಕೆಂಪು ತುಟಿಗಳಿಲ್ಲ, ಇಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳೇ ಇಲ್ಲ. ಇಂದ್ರನು, ವಸುಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮನು, ಚಂದ್ರನು, ಸೂರ್ಯನು, ಬೆಳಕು ಎಲ್ಲವೂ ಅದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸಂಖ್ಯಾ ಮತ್ತು ವೇದಾಂತದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾದ ವಿಶ್ವದ ಆಧಾರ, ವಿಶ್ವರೂಪ, ಜಗದೀಶ್ವರ, ಪರಮೇಶ್ವರ—ನಾನಾ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾರಂಭ, ಮಧ್ಯ, ಅಂತ್ಯ ಇಲ್ಲದೆ; ಸತ್ತೂ, ಅಸತ್ತೂ, ಆದರೆ ಸತ್ತೇ; ಒಂದೂ ಅನೇಕವೂ, ಒಂದೂ ಅಲ್ಲ, ಎಲ್ಲರೂಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಇರುವೆ. ನಾಮರಹಿತ, ಷಡ್ರೂಪ, ಗುಣತ್ರಯಾಧಾರಿತ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಅನೇಕ ಶಕ್ತಿಗಳೊಳಗಿನ ಒಬ್ಬ, ಪರಮಶಕ್ತಿ, ವೈಭವದಿಂದ ಕೂಡಿರುವೆ. ಸೌಖ್ಯ, ದುಃಖ ಎರಡೂ ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಕಾಣುತ್ತವೆ; ಪರಮಾನಂದರೂಪವೂ ನೀನೆ; ಎಲ್ಲವೂ, ವ್ಯಕ್ತವೂ ಅವ್ಯಕ್ತವೂ, ನೀನಿಂದಲೇ ಆವೃತ್ತವಾಗಿದೆ. ಅದ್ವೈತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾದ ಬ್ರಹ್ಮವೂ, ದ್ವೈತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾದುದೂ ನೀನಲ್ಲೇ. ಯಾವುದು ಶಾಶ್ವತವೋ, ಯಾವುದು ನಾಶವಾಗುವದೋ; ಸ್ಥೂಲ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದವುಗಳು; ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಬೇರೆಡೆ ಇರುವವುಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತವೆ. ರೂಪವಿಲ್ಲದವು, ರೂಪವಿರುವವು, ಏಕರೂಪ, ಅನೇಕರೂಪ—all beings—ಯಾವುದು ದೈವಿಕವಾಗಿದ್ದರೂ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ, ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನ ಉಚ್ಚಾರಗಳ, ಅಕ್ಷರಗಳ ಮೂಲಕವೇ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಜಡನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಸರಸ್ವತೀ ದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದಾಗ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಾಲಿಗೆಯಾದ ಸರಸ್ವತೀ ದೇವಿ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಅಶ್ವತರಣನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ಕಂಬಲನ ಸಹೋದರ, ನಾಗರಾಧಿಪತಿ, ನಾನು ನಿನಗೆ ವರವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ಹೇಳು, ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಕೇಳು." ಅಶ್ವತರಣು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದನು: "ದೇವಿ, ಮೊದಲು ನನಗೆ ಕಂಬಲನು ಸಂಗಾತಿಯಾಗಿ ಲಭಿಸಲಿ. ನಮಗೆ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವರಗಳ ಸಂಬಂಧ ದೊರಕಲಿ." ಸರಸ್ವತೀ ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು: "ನಾಗಶ್ರೇಷ್ಠ, ಏಳು ಸ್ವರಗಳು, ರಾಗಗಳು, ಏಳು ಗಾನಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಏಳು ರಾಗಿಣಿಗಳು—all this knowledge—51 ತಾಳಗಳು, ಮೂರು ಗ್ರಾಮಗಳು, ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿದ್ಯೆ, ಪಾಪರಹಿತನೆ, ನಿನಗೂ ಕಂಬಲನಿಗೂ ದೊರೆಯಲಿದೆ. ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ, ಪರಮ ನಾಗಗಾನಕಲೆಯ ಜ್ಞಾನ, ಚತುಷ್ಪ್ರಮಾಣ, ತಾಳ, ಮೂರು ವಿಧದ ಲಯ, ಮೂರು ವಿಧದ ತ್ರಿಪುಟಿ—all this will be yours. ಮೂರು ವಿಧದ ನಡಿಗಳು, ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ತಾಳಗಳು—all this, along with the supreme serpent-music, you will receive by my grace. ಇದರಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲವೂ, ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವ ಎಲ್ಲವೂ, ಸ್ವರ, ಲಯ, ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲವೂ—ನಾನು ನಿನಗೂ ಕಂಬಲನಿಗೂ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ನಾಗಾ, ಮನುಷ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ, ಬೇರೆ ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ; ನೀವಿಬ್ಬರೇ ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ, ದೇವಲೋಕದಲ್ಲಿ, ಮನುಷ್ಯರೊಳಗೆ ಇದರ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಅಧಿಪತಿಗಳಾಗಿರುತ್ತೀರಿ." ಜಡನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಎಲ್ಲ ಭಾಷೆಗಳ ಸ್ವಾಮಿನಿಯಾದ ಸರಸ್ವತೀ ದೇವಿ, ಕಮಲದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವಳು, ನಾಗರ ಪ್ರಭುವಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತಕ್ಷಣ ಅಂತರಧಾನವಾದಳು. ಆಗ ನಡೆದಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯಿತು; meters, measures, notes, and all supreme knowledge ಅವರಿಬ್ಬರಲ್ಲೂ ಉದಯವಾಯಿತು. ಆ ನಂತರ, ಏಳು ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾಗಿದ್ದ, ವೀಣೆ ಮತ್ತು ಲಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರು ನಾಗರು, ಕೈಲಾಸಶಿಖರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ದೇವರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು, ಕಾಮನಾಶಕನಾದ ಶಿವನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿದರು; ತಮ್ಮ ಸ್ವರ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಏಕೀಕರಿಸಿ, ಹಗಲು, ರಾತ್ರಿ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ, ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹಾಡುತ್ತಾ, ದೀರ್ಘಕಾಲ ದೇವರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು. ಅವರ ಹಾಡುಗಳಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಮಹಾದೇವನು, "ಒಂದು ವರವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ," ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಆಗ, ಅಶ್ವತರಣು ಮತ್ತು ಕಂಬಲನು ಇಬ್ಬರೂ ಕೈಮುಗಿದು, ನೀಲಕಂಠನಾದ, ಉಮಾಪತಿಯಾದ ಮಹಾದೇವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು: "ತ್ರಿನೇತ್ರನಾದ ದೇವದೇವನಾದ ಶಿವನು ನಮ್ಮಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿದ್ದರೆ...