ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಪುರಾಣಮ್

ಇದು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು—ಅಪಾರ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರು. ದೇವತೆಗಳು ಪಡೆದಿದ್ದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ವ್ರತಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ಶಾಂತವಾಗಿ, ಧೈರ್ಯದಿಂದ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಂಡು ಆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಯರು ಭಯದಿಂದ ಅಳಲು ಕೂಗಿದರು: “ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?” ಎಂದು. ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಆತಂಕದಿಂದ ಹೇಳಿದರು: “ಈ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಕೌಶಿಕನು (ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ) ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಆದರೆ ನಾವು ಬಹಳ ದುರ್ಬಲರು. ನಾವು ಭಯದಿಂದ ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ, ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಪಾರಾಗುವುದು ನನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ಭಾಸವಾಗುತ್ತಿದೆ.” ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು ಹೀಗೆ ಯೋಚಿಸಿತು: “ಬಹುಶಃ ಈ ರಾಜನು ಬಂದಿದ್ದಾನೆ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ‘ಭಯಪಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ನಾನು ಬೇಗನೆ ಅವನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ನನಗೆ ಬೇಕಾದುದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.” ಹೀಗೆ ಯೋಚಿಸಿ, ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಭು ಆ ರಾಜನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಆಕ್ರೋಶದಿಂದ ಆ ರಾಜನು ಹೀಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು: “ನಾನು ಈ ಸ್ಥಳದ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿರುವಾಗ, ಈ ಕೆಟ್ಟವನಾರು, ತನ್ನ ವಸ್ತ್ರದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಹೊತ್ತಿ, ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ? ಇಂದು, ನನ್ನ ಬಿಲ್ಲಿನಿಂದ ಹೊರಡುವ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನು ಇರಿದು, ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನಗೊಳಿಸಿ, ದೀರ್ಘ ನಿದ್ರೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವನು, ಅವನ ದೇಹವು ನಾಶವಾಗುವುದು.” ರಾಜನ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ಕೋಪಗೊಂಡರು. ಆ ಮಹರ್ಷಿಯು ಕೋಪದಿಂದ ಜ್ವಲಿಸಿದಾಗ, ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ಆ ಜ್ಞಾನವು ಹಾರಿಹೋದಿತು. ರಾಜನು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರನ್ನು, ತಪಸ್ಸಿನ ನಿಧಿಯನ್ನಾಗಿ ಕಂಡು, ಭಯದಿಂದ ವೃಕ್ಷದ ಎಲೆಗಳಂತೆ ನಡುಗಿದನು. ಮಹರ್ಷಿಯು “ನೀನು ದುಷ್ಟನು” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತಾಗ, ರಾಜನು ವಿನಯದಿಂದ ತಲೆಯು ಬಾಗಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: “ಆಚಾರ್ಯರೆ, ಇದು ನನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯ, ತಪ್ಪಲ್ಲ; ನಾನು ನನ್ನ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ನಿಷ್ಠನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳಬೇಡಿ. ಧರ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯುವ ರಾಜನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು, ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು, ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ನಿಯಮದಂತೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಬೇಕು.” ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ಕೇಳಿದರು: “ಯಾರಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು? ಯಾರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು? ಯಾರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಬೇಕು, ರಾಜನೇ? ಧರ್ಮಭಯವಿದ್ದರೆ ಇದನ್ನು ಬೇಗನೆ ಹೇಳು.” ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: “ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಡವರಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಭಯಪಡುವವರನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ದೊರೆತೊರೆಯವರ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಬೇಕು.” ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ಹೇಳಿದರು: “ನೀನು ರಾಜಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವನಾದರೆ, ನಾನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿ ಒಂದು ಯಜ್ಞ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನಗೆ ಬೇಕಾದ ದಾನವನ್ನು ನೀಡು.” ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: “ರಾಜನ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವನು ಹರ್ಷದಿಂದ ಹೃದಯ ತುಂಬಿ, ಪುನಃ ಕೌಶಿಕನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: ‘ಆಚಾರ್ಯರೆ, ನೀವು ಯಾವ ದಾನವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೀರೋ ಅದನ್ನು ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಹೇಳಿ. ಅದು ಬಹಳ ದುಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾದರೂ ಕೂಡ, ಈಗಾಗಲೇ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ. ಅದು ಬಂಗಾರವಾಗಿರಲಿ, ರತ್ನವಾಗಿರಲಿ, ನನ್ನ ಮಗ, ಪತ್ನಿ, ದೇಹ, ಪ್ರಾಣ, ರಾಜ್ಯ, ನಗರ, ಧನ—ನೀವು ಬಯಸಿದ ಎಲ್ಲವೂ.’” ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ಹೇಳಿದರು: “ರಾಜನೇ, ನೀನು ನೀಡಿದ ಈ ದಾನವನ್ನು ನಾನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮೊದಲು, ರಾಜಸೂಯ ಯಜ್ಞದ ದಾನವನ್ನು ಕೊಡು.” ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು: “ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ನಾನು ಆ ದಾನವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತೇನೆ. ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ನೀವು ಬಯಸಿದ ದಾನವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ.” ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ಹೇಳಿದರು: “ಈ ಭೂಮಿ, ಅದರ ಸಾಗರಗಳು, ಅದರ ಅಧಿಪತಿಗಳು, ಗ್ರಾಮಗಳು, ನಗರಗಳು, ಚಕ್ರ, ಕುದುರೆ, ಆನೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಜ್ಯ, ನಿನ್ನ ಧನಸಂಪತ್ತು, ಭಂಡಾರಗಳು, ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿ, ಮಗ, ದೇಹವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯುವವನಾದ ನೀನು ಹೊರಡುವಾಗ ಜೊತೆ ಹೋಗುವ ಪುಣ್ಯವೂ—allವನ್ನೂ ನನಗೆ ಕೊಡು.” ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: “ರಾಜನು ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಮುಖದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಮಹರ್ಷಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕೈಕಲಸಿ ‘ತಥಾಸ್ತು’ ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.” ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ಕೇಳಿದರು: “ನೀನು ನಿಜವಾಗಿ ನನಗೆ ಎಲ್ಲವೂ—ರಾಜ್ಯ, ಭೂಮಿ, ಶಕ್ತಿ, ಧನ—ನೀಡಿದ್ದರೆ, ರಾಜಮುನಿಯೇ, ಯೋಗಿಯು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗಿದ್ದಾಗ ಅಧಿಕಾರ ಯಾರದು?” ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: “ನಾನು ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀವೇ ಅದರ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದಿರಿ; ಈಗ ಅಂದರೆ ಇನ್ನಷ್ಟು.” ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ಹೇಳಿದರು: “ನೀನು ನನಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನೆಲ್ಲಾ ನೀಡಿದ್ದರೆ, ರಾಜನೇ, ನನ್ನ ಅಧಿಕಾರ ಎಲ್ಲಿದೆ ಅಲ್ಲಿ ನೀನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಡಬೇಕು.” ಅದರಿಂದ, ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಆಭರಣಗಳನ್ನು, ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳು, ಹಾರಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ—allವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು, ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಗನೊಂದಿಗೆ ಬಣವಾಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ ಹೊರಟನು. ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: “‘ತಥಾಸ್ತು’ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ರಾಜನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಶೈವ್ಯ ಮತ್ತು ಮಗನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟನು.” ಅವರು ಹೊರಡುವಾಗ, ಯಾರೋ ಒಬ್ಬನು ಅವರ ಹಾದಿಯನ್ನು ತಡೆದು, “ನೀನು ನನಗೆ ರಾಜಸೂಯದ ದಾನವನ್ನು ನೀಡದೇ ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೀಯ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದನು. ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: “ಆಚಾರ್ಯರೆ, ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ, ಎಲ್ಲ ಅಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ. ಈಗ ಈ ಮೂರು ದೇಹಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿವೆ.” ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ಹೇಳಿದರು: “ಆದರೂ, ನೀನು ನನಗೆ ಯಜ್ಞದ ದಾನವನ್ನು ನೀಡಲೇಬೇಕು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನ ನೀಡದಿದ್ದರೆ ಅವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಹಾನಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿನ್ನಿಂದ ವಾಗ್ದಾನವಾಗಿದೆ.” “ರಾಜಸೂಯ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತೃಪ್ತರಾಗುವವರೆಗೆ, ರಾಜಸೂಯದ ದಾನವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ನೀನು ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ, ನೀಡಲೇಬೇಕು; ಆಕ್ರಮಣಕಾರರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಬೇಕು; ಪೀಡಿತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು—ಇವುಗಳನ್ನು ನೀನು ಮೊದಲೇ ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಿದ್ದೆ.” ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನು ವಿನಯದಿಂದ ಹೇಳಿದನು: “ಆಚಾರ್ಯರೆ, ಈಗ ನನಗೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲ; ನಾನು ಸಮಯ ಬಂದಾಗ ನಿಮಗೆ ನೀಡುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ನಿಷ್ಠೆ ಗಮನಿಸಿ ದಯಮಾಡಿ.” ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ಕೇಳಿದರು: “ನೀನು ನನಗೆ ಎಷ್ಟು ಸಮಯ ಕಾಯಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುತ್ತೀಯ, ರಾಜನೇ? ಬೇಗನೆ ಉತ್ತರಿಸು, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನನ್ನ ಶಾಪದ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ನೀನು ಸುಟ್ಟುಹೋಗುವೆ.” ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನು ಹೇಳಿದರು: “ಮಹರ್ಷಿಯೇ, ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ನಾನು ನಿಮಗೆ ಯಜ್ಞದ ಧನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ. ಈಗ ನನಗೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲ; ದಯವಿಟ್ಟು ನನಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿ.” ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ಅನುಮತಿಸಿ ಹೇಳಿದರು: “ಹೋಗು, ಹೋಗು, ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸು. ನಿನ್ನ ಪಥ ಶುಭವಾಗಲಿ, ಯಾವುದೇ ಅಡ್ಡಿಗಳು ಇರದಿರಲಿ.” ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: “ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ರಾಜನು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯೂ ಮಗನೂ ಜೊತೆ ನಡೆದು ಹೊರಟನು; ಪತ್ನಿಗೆ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆ ಪರಿಚಯವಿರಲಿಲ್ಲವಾದರೂ ಅವಳು ರಾಜನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು.” ಮಹಾರಾಜನು ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಗನೊಂದಿಗೆ ನಗರವನ್ನು ತೊರೆದು ಹೊರಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ರಾಜನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು—allರು ದುಃಖದಿಂದ ಅಳಿದರು.