માર્કણ્ડેયપુરાણમ્

અષ્ટમી દ્વેષણી નામ કન્યા લોકભયાવહા । યા કરોતિ જનદ્વિષ્ટં નરં નારીમથાપિ વા॥૫૧.

આઠમી 'દ્વેષણી' નામની કન્યા છે, જે જગતમાં ભય પેદા કરે છે અને પુરુષ કે સ્ત્રીને લોકોમાં અપ્રિય બનાવી દે છે.

મધુક્ષીરઘૃતાક્તાંસ્તુ શાન્ત્યર્થં હોમયેત્તિલાન્ । કુર્વોત મિત્રવિન્દાઞ્ચ તથેષ્ટિન્તત્ પ્રશાન્યતે॥૫૧.

શાંતિ માટે મધ, દૂધ અને ઘીથી લપસાયેલા તલ અગ્નિમાં હોમવા જોઈએ અને મિત્રવિંદાને પણ અર્પણ કરવું જોઈએ; આથી એનું દુષ્પ્રભાવ શાંત થાય છે.

એતેષાન્તુ કુમારાણાં કન્યાનાં દ્વિજસત્તમ । અષ્ટત્રિંશદપત્યાનિ તેષાં નામાનિ મે શૃણુ॥૫૧.

હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, આ કન્યાઓ અને યુવકોમાં કુલ અઢત્રીસ સંતાન છે; એના નામો હવે મારી પાસેથી સાંભળ.

દન્તાકૃષ્ટેરભૂત્ કન્યા વિજલ્પા કલહા તથા । અવજ્ઞાનૃતદુષ્ટોક્તિર્વિજલ્પા તત્પ્રશાન્તયે॥૫૧.

દંતાકૃષ્ટિમાંથી વિજલ્પા નામની કન્યા અને કલહા જન્મી; અવજ્ઞા, અસત્ય અને દુષ્ટ વાણી માટે વિજલ્પા શાંતિ માટે છે.

તામેવ ચિન્તયેત્ પ્રાજ્ઞઃ પ્રયતશ્ચ ગૃહી ભવેત્ । કલહા કલહં ગેહે કરોત્યવિરતં નૃણામ્॥૫૧.

વિદ્વાન મનુષ્યએ તેની ચિંતન કરવું અને ઘરમાં સાવધ રહેવું જોઈએ; કલહા મનુષ્યોના ઘરમાં સતત ઝઘડા કરાવે છે.

કુટુમ્બનાશહેતુઃ સા તત્પ્રશાન્તિં નિશામય । દૂર્વાઙ્કુરાન્મધુઘૃતક્ષીરાક્તાન્ બલિકર્મણિ॥૫૧.

એ કુટુંબના વિનાશનું કારણ છે; હવે એની શાંતિ સાંભળ: દુર્વાના અંકુરો, મધ, ઘી અને દૂધથી લપસાવીને બલિરૂપે અર્પણ કરવું.

વિક્ષિપેજ્જુહુયાચ્ચૈવાનલં મિત્રઞ્ચ કીર્તયેત્ । ભૂતાનાં માતૃભિઃ સાર્ધં બાલકાનાન્તુ શાન્તયે॥૫૧.

એને છાંટી અને અગ્નિમાં હોમવું, અને મિત્રનું સ્તવન કરવું; ભૂતમાતાઓ સાથે મળીને, આ બાલકો માટે શાંતિ આપે છે.

વિદ્યાનાં તપસાઞ્ચૈવ સંયમસ્ય યમસ્ય ચ । કૃષ્યાં વાણિજ્યલાભે ચ શાન્તિં કુર્વન્તુ મે સદા॥૫૧.

વિદ્યામાં, તપમાં, સંયમમાં, નિયમમાં અને ખેતી-વેપારમાં સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય તેમાં હંમેશાં મને શાંતિ મળે એવી પ્રાર્થના છે.

પૂજિતાશ્ચ યથાન્યાયં તુષ્ટિં ગચ્છન્તુ સર્વશઃ । કુષ્માણ્ડા યાતુધાનાશ્ચ યે ચાન્યે ગણસંજ્ઞિતાઃ॥૫૧.

યોગ્ય રીતે પૂજા કરવામાં આવે ત્યારે બધા કુસ્માંડ, યાતુધાન અને અન્ય ગણા નામવાળા પણ સંપૂર્ણ રીતે સંતોષ પામે.

મહાદેવપ્રસાદેન મહેશ્વરમતેન ચ । સર્વ એતે નૃણાં નિત્યં તુષ્ટિમાશુ વ્રજન્તુ તે॥૫૧.

મહાદેવની કૃપા અને મહેશ્વરની ઇચ્છાથી, આ બધું લોકો માટે હંમેશા અને ઝડપથી સંતોષ લાવે એવી પ્રાર્થના છે.

તુષ્ટાઃ સર્વં નિરસ્યન્તુ દુષ્કૃતં દુરનુષ્ઠિતમ્ । મહાપતાકજં સર્વં યચ્ચાન્યદ્વિઘ્નકારણમ્॥૫૧.

જ્યારે એ સંતોષ પામે, ત્યારે બધું દુષ્કર્મ, ખોટા કામ, મહાપાપ અને અન્ય બધાં અવરોધો દૂર કરે એવી ઈચ્છા છે.

તેષામેવ પ્રસાદેન વિઘ્ના નશ્યન્તુ સર્વશઃ । ઉદ્વાહેષુ ચ સર્વેષુ વૃદ્ધિકર્મંસુ ચૈવ હિ॥૫૧.

એમની કૃપાથી લગ્નમાં કે સમૃદ્ધિના કાર્યોમાં, બધાં અવરોધો સંપૂર્ણપણે નાશ પામે એવી પ્રાર્થના છે.

પુણ્યાનુષ્ઠાનયોગેષુ ગુરુદેવાર્ચનેષુ ચ । જપયજ્ઞવિધાનેષુ યાત્રાસુ ચ ચતુર્દશ॥૫૧.

પુણ્યકર્મોમાં, ગુરુ અને દેવની પૂજામાં, જપ અને યજ્ઞના આયોજનમાં, અને ચૌદ પ્રકારની મુસાફરીઓમાં—

શરીરારોગ્યભોગ્યેષુ સુખદાનધનેષુ ચ । વૃદ્ધબાલાતુરેષ્વેવ શાન્તિં કુર્વન્તુ મે સદા॥૫૧.

શરીરનાં આરોગ્ય અને આનંદમાં, સુખ અને ધન આપવામાં, તેમજ વૃદ્ધ, બાળક અને દુઃખી લોકોમાં—એમણે મને હંમેશાં શાંતિ આપે એવી પ્રાર્થના છે.

સોમામ્બુપૌ તથામ્ભોધિઃ સવિતા ચાનિલાનલૌ । તથોક્તેઃ કાલજિહ્વોઽભૂત્ પુત્રસ્તાલનિકેતનઃ॥૫૧.

સોમ, અંબુ, સમુદ્ર, સવિતા, પવન અને અગ્નિ—આ રીતે કહેવાયું છે—કાળજિહ્વા તાળમાં વસતા પુત્ર બન્યા.

સ યેષાં રસનાસંસ્થાસ્તાનસાધૂન્ વિબાધતે । પરિવર્તસુતૌ દ્વૌ તુ વિરૂપવિકૃતૌ દ્વિજ॥૫૧.

જેની જીભમાં એ વસે છે, તે અસાધુઓને દુઃખ આપે છે; અને પરિવર્ત નામના બે પુત્રો છે, બંને વિકૃત અને વિકલાંગ છે, હે દ્વિજ.

તૌ તુ વૃક્ષાગ્રપરિખાપ્રાકારામ્ભોધિસંશ્રયૌ । ગુર્વિણ્યાઃ પરિવર્તન્તૌ કુરુતઃ પાદપાણિષુ॥૫૧.

એ બે વૃક્ષની ટોચે, ખાઈમાં, કિલ્લાની દીવાલ પર અને સમુદ્રમાં રહે છે; ગુર્વિણીના વૃક્ષોની ડાળીઓ પર ફરતાં રહે છે.

ક્રૌષ્ટુકે પરિવર્તઃસ્યાત્ ગર્ભસ્યાન્યોદરાત્તતઃ । ન વૃક્ષં ચૈવ નૈવાદ્રિં ન પ્રાકારં મહોદધિમ્॥૫૧.

પરિવર્ત ક્રૌષ્ટુક પક્ષીમાં મળે છે, અને બીજું ભ્રૂણ બીજા ગર્ભમાંથી આવે છે; એ વૃક્ષ, પર્વત, પ્રાચીર કે મહાસમુદ્રમાં નથી—

પરિખાં વા સમાક્રામેદબલા ગર્ભધારિણી । અઙ્ગધ્રુક્ તનયં લેભે પિશુનં નામ નામતઃ॥૫૧.

દુર્બળ ગર્ભવતી સ્ત્રીએ પણ ખાઈ ઓળંગવી નહીં; જે અંગને ચોંટેલો પુત્ર પિશુન નામે જન્મે છે.

સોઽસ્થિમજ્જાગતઃ પુંસાં બલમત્ત્યજિતાત્મનામ્ । શ્યેન-કાક-કપોતાંશ્ચ ગૃધ્રોલૂકૈશ્ચ વૈ સુતાન્॥૫૧.

એ હાડકાં અને મજ્જામાં પ્રવેશી, આત્મસંયમ વિહોણા પુરુષોની તાકાત ખાઈ જાય છે, અને શ્યેન, કાગડો, કબૂતર, ગૃધ્ર અને ઉલૂકના સંતાનને પણ ભક્ષે છે.

અવાપ શકુનિઃ પઞ્ચ જગૃહુસ્તાન્ સુરાસુરાઃ । શ્યેનં જગ્રાહ મૃત્યુશ્ચ કાકં કાલો ગૃહીતવાન્॥૫૧.

પક્ષીએ એમાંથી પાંચને પકડી લીધા; દેવો અને અસુરોએ પણ તેમને પકડી લીધા: મૃત્યુએ શ્યેનને પકડ્યો, કાળે કાગડાને પકડી લીધો,

ઉલૂકં નિરૃતિશ્ચૈવ જગ્રાહાતિભયાવહમ્ । ગૃધ્રં વ્યાધિસ્તદીશોઽથ કપોતં ચ સ્વયં યમઃ॥૫૧.

ઉલૂકને નિૃતિએ પકડ્યો, જે ખૂબ ભયજનક છે; રોગના દેવતાએ ગૃધ્રને પકડ્યો, અને યમરાજે પોતે કબૂતરને પકડી લીધો.

એતેષામેવ ચૈવોક્તા ભૂતાઃ પાપોપપાદને । તસ્માચ્છ્યેનાદયો યસ્ય નિલીયેયુઃ શિરસ્યથ॥૫૧.

કહેવામાં આવ્યું છે કે એ સર્વ ભૂતો પાપના કારણ છે; તેથી જો શ્યેન અને બીજા કોઈના માથા પર બેસે—

તેનાત્મરક્ષણાયાલં શાન્તિં કુર્યાદ્વિજોત્તમ । ગેહે પ્રસૂતિરેતેષાં તદ્વન્નીડનિવેશનમ્॥૫૧.

તો આત્મરક્ષા માટે, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, શાંતિવિધિ કરવી જોઈએ; એ જ રીતે, જો એ ઘરમાં વસે કે જન્મે.

નરસ્તં વર્જયેદ્ ગેહં કપોતાક્રાન્તમસ્તકમ્ । શ્યેનઃ કપોતો ગૃધ્રશ્ચ કાકોલૂકૌ ગૃહે દ્વિજ॥૫૧.

કોઈ પુરુષે એવા ઘરને ટાળવું જોઈએ, જેના ઉપર કબૂતર બેસે; જો શ્યેન, કબૂતર, ગૃધ્ર, કાગડો કે ઉલૂક ઘરમાં પ્રવેશે, હે દ્વિજ—

પ્રવિષ્ટઃ કથયેદન્તં વસતાં તત્ર વેશ્મનિ । ઈદૃક્ પરિત્યજેદ્ ગેહં શાન્તિં કુર્યાચ્ચ પણ્ડિતઃ॥૫૧.

તો એ ઘરમાં રહેતા લોકોને એ વાત જણાવવી જોઈએ; આવું ઘર છોડવું જોઈએ અને વિદ્વાન વ્યક્તિએ શાંતિવિધિ કરવી જોઈએ.

સ્વપ્નેઽપિ હિ કપોતસ્ય દર્શનં ન પ્રશસ્યતે । ષડપત્યાનિ કથ્યન્તે ગણ્ડપ્રાન્તરતેસ્તથા॥૫૧.

સપનામાં પણ કબૂતરનું દર્શન શુભ માનવામાં આવતું નથી; છ સંતાનની વાત કહેવામાં આવે છે, અને ગાલના કિનારે રહેનારાં પણ.

સ્ત્રીણાં રજસ્યવસ્થાનં તેષાં કાલાંશ્ચ મે શૃણુ । ચત્વાર્યહાનિ પૂર્વાણિ તથૈવાન્યત્ ત્રયોદશ॥૫૧.

સ્ત્રીઓમાં માસિક ધર્મના સમય અને તેની અવધિ વિશે સાંભળો: પહેલા ચાર દિવસો અને પછીના ત્રેઓદશ દિવસો એમ કુલ સત્તર દિવસો ગણાય છે.

એકાદશ તથૈવાન્યદપત્યં તસ્ય વૈ દિને । અન્યદ્દિનાભિગમને શ્રાદ્ધદાને તથાપરે॥૫૧.

પોત્રના જન્મ પછીના અગિયાર દિવસો પણ ગણાય છે; એક દિવસ સહવાસ માટે અને બીજો દિવસ શ્રાદ્ધ માટે અલગ રાખવામાં આવે છે.