માર્કણ્ડેયપુરાણમ્

કુર્યાચ્છિખણ્ડિનોર્દ્વન્દ્વં રક્ષાર્થં કુત્રિમાં સ્ત્રિયમ્ । રક્ષાશ્ચૈવ ગૃહે લેખ્યા વર્જ્યાચો ચ્છિષ્ટતા તથા॥૫૧.

રક્ષણ માટે, મોરના જોડ માટે એક કૃત્રિમ સ્ત્રી બનાવવી જોઈએ; અને ઘર માં રક્ષણ લખવું, તેમજ ઉચ્છિષ્ટતા ટાળવી જોઈએ.

હોમાગ્નિદેવતાધૂપભસ્મના ચ પરિષ્ક્રિયા । કાર્યા ક્ષીરાદિભાણ્ડાનામેવં તદ્રક્ષણં સ્મૃતમ્॥૫૧.

યજ્ઞના અગ્નિની ભસ્મ, ધૂપ અને દેવતાઓને અર્પણ કરીને દૂધ વગેરેના વાસણોની શુદ્ધિ કરવી જોઈએ; આ રીતે એ વાસણોની રક્ષા થાય છે એમ કહેવાયું છે.

ઉદ્વેગં જનયત્યન્યા એકસ્થાનનિવાસિનઃ । પુરુષસ્ય તુ યા પ્રોક્તા ભ્રામણી સા તુ કન્યકા॥૫૧.

બીજી એક, જે એ જ જગ્યાએ રહે છે, તે ઉદ્વેગ પેદા કરે છે; અને જે પુરુષના મનને ચંચળ કરે છે, તેને 'ભ્રામણી' કન્યા કહે છે.

તસ્યાથ રક્ષાં કુર્વોત વિક્ષિપ્તૈઃ સિતસર્ષપૈઃ । આસને શયને ચોર્વ્યાં યત્રાસ્તે સ તુ માનવઃ॥૫૧.

એના માટે, સફેદ રાઈ છાંટીને, બેઠકે, પથારી પર અને જમીન પર જ્યાં એ માણસ રહે છે, ત્યાં રક્ષા કરવી જોઈએ.

ચિન્તયેચ્ચ નરઃ પાપા મામેષા દુષ્ટચેતના । ભ્રામયત્યસકૃજ્જપ્યં ભુવઃ સૂક્તં સમાધિના॥૫૧.

માણસે વિચારવું જોઈએ: 'આ દુષ્ટ મનવાળી મને પાપ આપે છે,' અને એકાગ્રતાથી 'ભુઃ સૂક્ત'નું વારંવાર જાપ કરવું જોઈએ.

સ્ત્રીણાં પુષ્પં હરત્યન્યા પ્રવૃત્તં સા તુ કન્યકા । તથાપ્રવૃત્તં સા જ્ઞેયા દૌઃ સહા ઋતહારિકા॥૫૧.

બીજી એક સ્ત્રીઓના પુષ્પ (માસિક ધર્મ) લઈ જાય છે; એવી જે કરે છે, તે કન્યા 'ઋતુ હરણારી' કહેવાય છે, જે સ્ત્રીઓનો ચક્ર બંધ કરે છે.

કુર્વોત તીર્થદેવૌકશ્ચૈત્યપર્વતસાનુષુ । નદીસઙ્ગમખાતેષુ સ્ત્રપનં તત્પ્રશાન્યતે॥૫૧.

પવિત્ર સ્થળો, દેવસ્થાન, ચૈત્ય, પર્વતની ટોચો, નદીના સંગમ અને કૂવામાં છાંટકાવું કરવું જોઈએ; આથી એનું દુષ્પ્રભાવ શાંત થાય છે.

મન્ત્રવિત્ કૃતતત્ત્વજ્ઞઃ પર્વસૂષસિ ચ દ્વિજ । ચિકિત્સાજ્ઞશ્ચ વૈ વૈદ્યઃ સંપ્રયુક્તૈર્વરૌષધૈઃ॥૫૧.

મંત્ર જાણનાર, તત્વજ્ઞાની, યોગ્ય સમયે દ્વિજ અથવા સારવારમાં નિષ્ણાત વૈદ્ય, શ્રેષ્ઠ ઔષધિઓ સાથે ઉપચાર કરવો જોઈએ.

સ્મૃતિઞ્ચાપહરત્યન્યા સ્ત્રીણાં સા સ્મૃતિહારિકા । વિવિક્તદેશસેવિત્વાત્તસ્યાશ્ચોપશમો ભવેત્॥૫૧.

બીજી એક સ્ત્રીઓની સ્મૃતિ લઈ જાય છે; તેને 'સ્મૃતિહરણારી' કન્યા કહે છે. એકાંત જગ્યાએ રહેવાથી એનું દુષ્પ્રભાવ ઓસરશે.

બીજાપહારિણી ચાન્યા સ્ત્રીપુંસોરતિભીષણા । મેધ્યાન્નભોજનૈઃ સ્નાનૈસ્તસ્યાશ્ચોપશમો ભવેત॥૫૧.

બીજી એક બીજ (વીર્ય) લઈ જાય છે, જે સ્ત્રી અને પુરુષ બંને માટે ભયજનક છે; શુદ્ધ અન્ન ખાવાથી અને સ્નાનથી એનું દુષ્પ્રભાવ ઓસરશે.

અષ્ટમી દ્વેષણી નામ કન્યા લોકભયાવહા । યા કરોતિ જનદ્વિષ્ટં નરં નારીમથાપિ વા॥૫૧.

આઠમી 'દ્વેષણી' નામની કન્યા છે, જે જગતમાં ભય પેદા કરે છે અને પુરુષ કે સ્ત્રીને લોકોમાં અપ્રિય બનાવી દે છે.

મધુક્ષીરઘૃતાક્તાંસ્તુ શાન્ત્યર્થં હોમયેત્તિલાન્ । કુર્વોત મિત્રવિન્દાઞ્ચ તથેષ્ટિન્તત્ પ્રશાન્યતે॥૫૧.

શાંતિ માટે મધ, દૂધ અને ઘીથી લપસાયેલા તલ અગ્નિમાં હોમવા જોઈએ અને મિત્રવિંદાને પણ અર્પણ કરવું જોઈએ; આથી એનું દુષ્પ્રભાવ શાંત થાય છે.

એતેષાન્તુ કુમારાણાં કન્યાનાં દ્વિજસત્તમ । અષ્ટત્રિંશદપત્યાનિ તેષાં નામાનિ મે શૃણુ॥૫૧.

હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, આ કન્યાઓ અને યુવકોમાં કુલ અઢત્રીસ સંતાન છે; એના નામો હવે મારી પાસેથી સાંભળ.

દન્તાકૃષ્ટેરભૂત્ કન્યા વિજલ્પા કલહા તથા । અવજ્ઞાનૃતદુષ્ટોક્તિર્વિજલ્પા તત્પ્રશાન્તયે॥૫૧.

દંતાકૃષ્ટિમાંથી વિજલ્પા નામની કન્યા અને કલહા જન્મી; અવજ્ઞા, અસત્ય અને દુષ્ટ વાણી માટે વિજલ્પા શાંતિ માટે છે.

તામેવ ચિન્તયેત્ પ્રાજ્ઞઃ પ્રયતશ્ચ ગૃહી ભવેત્ । કલહા કલહં ગેહે કરોત્યવિરતં નૃણામ્॥૫૧.

વિદ્વાન મનુષ્યએ તેની ચિંતન કરવું અને ઘરમાં સાવધ રહેવું જોઈએ; કલહા મનુષ્યોના ઘરમાં સતત ઝઘડા કરાવે છે.

કુટુમ્બનાશહેતુઃ સા તત્પ્રશાન્તિં નિશામય । દૂર્વાઙ્કુરાન્મધુઘૃતક્ષીરાક્તાન્ બલિકર્મણિ॥૫૧.

એ કુટુંબના વિનાશનું કારણ છે; હવે એની શાંતિ સાંભળ: દુર્વાના અંકુરો, મધ, ઘી અને દૂધથી લપસાવીને બલિરૂપે અર્પણ કરવું.

વિક્ષિપેજ્જુહુયાચ્ચૈવાનલં મિત્રઞ્ચ કીર્તયેત્ । ભૂતાનાં માતૃભિઃ સાર્ધં બાલકાનાન્તુ શાન્તયે॥૫૧.

એને છાંટી અને અગ્નિમાં હોમવું, અને મિત્રનું સ્તવન કરવું; ભૂતમાતાઓ સાથે મળીને, આ બાલકો માટે શાંતિ આપે છે.

વિદ્યાનાં તપસાઞ્ચૈવ સંયમસ્ય યમસ્ય ચ । કૃષ્યાં વાણિજ્યલાભે ચ શાન્તિં કુર્વન્તુ મે સદા॥૫૧.

વિદ્યામાં, તપમાં, સંયમમાં, નિયમમાં અને ખેતી-વેપારમાં સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય તેમાં હંમેશાં મને શાંતિ મળે એવી પ્રાર્થના છે.

પૂજિતાશ્ચ યથાન્યાયં તુષ્ટિં ગચ્છન્તુ સર્વશઃ । કુષ્માણ્ડા યાતુધાનાશ્ચ યે ચાન્યે ગણસંજ્ઞિતાઃ॥૫૧.

યોગ્ય રીતે પૂજા કરવામાં આવે ત્યારે બધા કુસ્માંડ, યાતુધાન અને અન્ય ગણા નામવાળા પણ સંપૂર્ણ રીતે સંતોષ પામે.

મહાદેવપ્રસાદેન મહેશ્વરમતેન ચ । સર્વ એતે નૃણાં નિત્યં તુષ્ટિમાશુ વ્રજન્તુ તે॥૫૧.

મહાદેવની કૃપા અને મહેશ્વરની ઇચ્છાથી, આ બધું લોકો માટે હંમેશા અને ઝડપથી સંતોષ લાવે એવી પ્રાર્થના છે.

તુષ્ટાઃ સર્વં નિરસ્યન્તુ દુષ્કૃતં દુરનુષ્ઠિતમ્ । મહાપતાકજં સર્વં યચ્ચાન્યદ્વિઘ્નકારણમ્॥૫૧.

જ્યારે એ સંતોષ પામે, ત્યારે બધું દુષ્કર્મ, ખોટા કામ, મહાપાપ અને અન્ય બધાં અવરોધો દૂર કરે એવી ઈચ્છા છે.

તેષામેવ પ્રસાદેન વિઘ્ના નશ્યન્તુ સર્વશઃ । ઉદ્વાહેષુ ચ સર્વેષુ વૃદ્ધિકર્મંસુ ચૈવ હિ॥૫૧.

એમની કૃપાથી લગ્નમાં કે સમૃદ્ધિના કાર્યોમાં, બધાં અવરોધો સંપૂર્ણપણે નાશ પામે એવી પ્રાર્થના છે.

પુણ્યાનુષ્ઠાનયોગેષુ ગુરુદેવાર્ચનેષુ ચ । જપયજ્ઞવિધાનેષુ યાત્રાસુ ચ ચતુર્દશ॥૫૧.

પુણ્યકર્મોમાં, ગુરુ અને દેવની પૂજામાં, જપ અને યજ્ઞના આયોજનમાં, અને ચૌદ પ્રકારની મુસાફરીઓમાં—

શરીરારોગ્યભોગ્યેષુ સુખદાનધનેષુ ચ । વૃદ્ધબાલાતુરેષ્વેવ શાન્તિં કુર્વન્તુ મે સદા॥૫૧.

શરીરનાં આરોગ્ય અને આનંદમાં, સુખ અને ધન આપવામાં, તેમજ વૃદ્ધ, બાળક અને દુઃખી લોકોમાં—એમણે મને હંમેશાં શાંતિ આપે એવી પ્રાર્થના છે.

સોમામ્બુપૌ તથામ્ભોધિઃ સવિતા ચાનિલાનલૌ । તથોક્તેઃ કાલજિહ્વોઽભૂત્ પુત્રસ્તાલનિકેતનઃ॥૫૧.

સોમ, અંબુ, સમુદ્ર, સવિતા, પવન અને અગ્નિ—આ રીતે કહેવાયું છે—કાળજિહ્વા તાળમાં વસતા પુત્ર બન્યા.

સ યેષાં રસનાસંસ્થાસ્તાનસાધૂન્ વિબાધતે । પરિવર્તસુતૌ દ્વૌ તુ વિરૂપવિકૃતૌ દ્વિજ॥૫૧.

જેની જીભમાં એ વસે છે, તે અસાધુઓને દુઃખ આપે છે; અને પરિવર્ત નામના બે પુત્રો છે, બંને વિકૃત અને વિકલાંગ છે, હે દ્વિજ.

તૌ તુ વૃક્ષાગ્રપરિખાપ્રાકારામ્ભોધિસંશ્રયૌ । ગુર્વિણ્યાઃ પરિવર્તન્તૌ કુરુતઃ પાદપાણિષુ॥૫૧.

એ બે વૃક્ષની ટોચે, ખાઈમાં, કિલ્લાની દીવાલ પર અને સમુદ્રમાં રહે છે; ગુર્વિણીના વૃક્ષોની ડાળીઓ પર ફરતાં રહે છે.

ક્રૌષ્ટુકે પરિવર્તઃસ્યાત્ ગર્ભસ્યાન્યોદરાત્તતઃ । ન વૃક્ષં ચૈવ નૈવાદ્રિં ન પ્રાકારં મહોદધિમ્॥૫૧.

પરિવર્ત ક્રૌષ્ટુક પક્ષીમાં મળે છે, અને બીજું ભ્રૂણ બીજા ગર્ભમાંથી આવે છે; એ વૃક્ષ, પર્વત, પ્રાચીર કે મહાસમુદ્રમાં નથી—

પરિખાં વા સમાક્રામેદબલા ગર્ભધારિણી । અઙ્ગધ્રુક્ તનયં લેભે પિશુનં નામ નામતઃ॥૫૧.

દુર્બળ ગર્ભવતી સ્ત્રીએ પણ ખાઈ ઓળંગવી નહીં; જે અંગને ચોંટેલો પુત્ર પિશુન નામે જન્મે છે.