માર્કણ્ડેયપુરાણમ્

શુભાશુભઞ્ચ શકુનિઃ કુમારોઽન્યો બ્રવીતિ વૈ । તત્રાપિ દુષ્ટે વ્યાક્ષેપઃ પ્રારમ્ભત્યાગ એવ ચ॥૫૧.

શકુની નામનો બીજો પુત્ર પણ શુભ કે અશુભ સંકેત આપે છે; તેમાં જો અશુભ હોય તો શરૂઆતમાં જ તે કાર્ય છોડવું જોઈએ.

શુભે દ્રુતતરં કાર્યમિતિ પ્રાહ પ્રજાપતિઃ । ગણ્ડાન્તેષુ સ્થિતશ્ચાન્યો મુહૂર્તાર્ધં દ્વિજોત્તમ॥૫૧.

જો શુભ હોય તો પ્રજાપતિ કહે છે કે કાર્ય ઝડપથી કરવું જોઈએ; બીજો પુત્ર ગાલના છેડે અડધી મુહૂર્ત માટે રહે છે, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ.

સર્વારમ્ભાન્ કુમારોઽત્તિ શસ્તાતાઞ્ચાનસૂયતામ્ । વિપ્રોક્ત્યા દેવતાસ્તુત્યા મૂલોત્ખાતેન ચ દ્વિજ॥૫૧.

આ પુત્ર બધા કાર્યોને ભક્ષે છે અને તેમને નિષ્ફળ બનાવે છે; બ્રાહ્મણના પઠન, દેવતાઓની સ્તુતિ અથવા મૂળથી ઉખાડવાથી તેને શાંત કરી શકાય છે.

ગોમૂત્રસર્ષપસ્ત્રાનૈસ્તદૃક્ષગ્રહપૂજનૈઃ । પુનશ્ચ ધર્મોપનિષત્કરણૈઃ શાસ્ત્રદર્શનૈઃ॥૫૧.

ગાયના મૂત્ર, રાઈના દાણા, પવિત્ર ઘાસ, એવા ગ્રહોની પૂજા, અને ધર્મ ઉપનિષદના વિધિઓ તથા શાસ્ત્રના અભ્યાસ દ્વારા—

અનજ્ઞયા જન્મનશ્ચ પ્રશમં યાતિ ગણ્ડવાન્ । ગર્ભે સ્ત્રીણાં તથાન્યસ્તુ ફલનાશી સુદારુણઃ॥૫૧.

ગાંઠના રોગથી પીડાતા વ્યક્તિને, તેના મૂળ વિશે અજ્ઞાન રહેવાથી શાંતિ મળે છે; એ જ રીતે, સ્ત્રીઓના ગર્ભમાં બીજું એક પ્રકારનું રોગ છે, જે ફળને નાશ કરે છે અને ખૂબ જ કઠિન હોય છે.

તસ્ય રક્ષા સદા કાર્યા નિત્યં શૌચનિષેવણાત્ । પ્રસિદ્ધમન્ત્રલિખનાચ્છસ્તમાલ્યાદિધારણાત્॥૫૧.

એ માટે હંમેશા રક્ષણ કરવું જોઈએ: રોજ શૌચ રાખવાથી, પ્રસિદ્ધ મંત્રો લખવાથી, અને શુભ માળા વગેરે પહેરવાથી.

વિશુદ્ધગેહાવસથાદનાયાસાચ્ચ વૈ દ્વિજ । તથૈવ સસ્યહા ચાન્યઃ સસ્યર્ધિમુપહન્તિ યઃ॥૫૧.

પવિત્ર ઘર માં રહેવું, થાકથી બચવું, અને એ જ રીતે, બીજું એક આત્મા છે જે પાકને નાશ કરે છે અને તેની આવકને ઘટાડે છે.

તસ્યાપિ રક્ષાં કુર્વોત જીર્ણોપાનદ્વિધારણાત્ । તથાપસવ્યગમનાચ્છાણ્ડાલસ્ય પ્રવેશનાત્॥૫૧.

તે માટે પણ રક્ષણ કરવું જોઈએ: જૂના ચપલ પહેરવાથી, ડાબી બાજુથી ચાલવાથી, અને નીચી જાતિના વ્યક્તિના પ્રવેશથી.

બહિર્બલિપ્રદાનાચ્ચ સોમામ્બુપરિકીર્તનાત્ । પરદારપહદ્રવ્યહરણાદિષુ માનવાન્॥૫૧.

બહાર બલિ આપવાથી, સોમ અને પાણીના નામ ઉચારીને, અને પરસ્ત્રી અથવા પરસંપત્તિ લઈ લેવાની ક્રિયાઓમાં, મનુષ્યો—

નિયોજયતિ ચૈવાન્યાન્ કન્યા સા ચ નિયોજિકા । તસ્યાઃ પવિત્રપઠનાત્ ક્રોધલોભાદિવર્જનાત્॥૫૧.

એ અન્યને નિયુક્ત કરે છે, અને એ કન્યા નિયુક્ત કરનાર છે; તેના માટે પવિત્ર પાઠ કરવાથી, અને ક્રોધ, લોભ વગેરેથી દૂર રહેવાથી—

નિયોજયતિ મામિષ્ટવિરોધાચ્ચ વિવર્જનમ્ । આક્રુષ્ટોઽન્યેન મન્યેત તાડિતો વા નિયોજિકા॥૫૧.

એ મને નિયુક્ત કરે છે, અને ઇચ્છિત વસ્તુના વિરોધથી બચવાથી; જો બીજું કોઈ અપમાન કરે અથવા માર મારે, તો નિયુક્ત કરનાર—

નિયોજયત્યેનમિતિ ન ગચ્છેત્તદ્વશં બુધઃ । પરદારાદિસંસર્ગે ચિત્તમાત્માનમેવ ચ॥૫૧.

એ તેને નિયુક્ત કરે છે—એથી, બુદ્ધિશાળી વ્યક્તિએ તેના વશમાં ન જવું જોઈએ; પરસ્ત્રી વગેરેના સંસર્ગમાં, મન અને આત્મા—

નિયોજયત્યત્ર સા મામિતિ પ્રાજ્ઞો વિચિન્તયેત્ । વિરોધં કુરુતે ચાન્યા દમ્પત્યોઃ પ્રીયમાણયોઃ॥૫૧.

એ મને આ બાબતમાં નિયુક્ત કરે છે—એથી, વિવેકી વ્યક્તિએ વિચાર કરવો જોઈએ; અને બીજું સ્ત્રી પ્રેમી dampatiyo વચ્ચે વિવાદ પેદા કરે છે—

બન્ધૂનાં સુહૃદાં પિત્રોઃ પુત્રૈઃ સાવર્ણિકૈશ્ચ યા । વિરોધિની સા તદ્રક્ષાં કુર્વોત બલિકર્મણા॥૫૧.

જે સંબંધીઓ, મિત્રો, માતા-પિતા, પુત્રો અને સમાન જાતિના લોકો વચ્ચે વિવાદ પેદા કરે છે—તે માટે બલિ વિધિ દ્વારા રક્ષણ કરવું જોઈએ.

તથાતિવાદસહનાચ્છાસ્ત્રાચારનિષેવણાત્ । ધાન્યં ખલાદ્ ગૃહાદ્ ગોભ્યઃ પયઃ સર્પિસ્તથાપરા॥૫૧.

એ જ રીતે, કઠોર વાણી સહન કરીને, શાસ્ત્ર પ્રમાણે વર્તન કરીને, ખલમાંથી અનાજ, ઘરથી, ગાયમાંથી દૂધ, દહીંમાંથી ઘી, અને અન્ય વસ્તુઓ—

સમૃદ્ધિમૃદ્ધિમદ્દ્રવ્યાદપહિન્તિ ચ કન્યકા । સા સ્વયંહારિકેત્યુક્તા સદાન્તર્ધાનતત્પરા॥૫૧.

કન્યા સમૃદ્ધિ ધરાવતી વસ્તુઓમાંથી સમૃદ્ધિ દૂર કરે છે; તે સ્વયં ચોર કહેવાય છે, અને હંમેશા છુપાવામાં તત્પર રહે છે.

મહાનસાદર્ધસિદ્ધમન્નાગારસ્થિતં તથા । પરિવિશ્યમાણઞ્ચ સદા સાર્ધં ભુઙ્ક્તે ચ ભુઞ્જતા॥૫૧.

રસોડામાંથી, અર્ધપક્વ ભોજનમાંથી, અનાજના ભંડારમાંથી, અને જે પીરસવામાં આવે છે, તે હંમેશા ખાવા વાળાને સાથે રાખીને ખાય છે.

ઉચ્છેષણં મનુષ્યાણાં હરત્યન્નઞ્ચ દુર્હરા । કર્માન્તાગારશાલાભ્યઃ સિદ્ધર્ધિ હરતિ દ્વિજ॥૫૧.

મનુષ્યોના ઉચ્છિષ્ટ અને કઠિનથી મેળવેલું અન્ન તે લઈ જાય છે; કામના ઘર અને ભંડારમાંથી, તે સિદ્ધ સમૃદ્ધિ લઈ જાય છે, હે દ્વિજ.

ગોસ્ત્રીસ્તનેભ્યશ્ચ પયઃ ક્ષીરહારી સદૈવ સા । દધ્નો ઘૃતં તિલાત્તૈલં સુરાગારાત્તથા સુરામ્॥૫૧.

ગાય અને સ્ત્રીઓના સ્તનમાંથી દૂધ, દહીંમાંથી ઘી, તલમાંથી તેલ, અને મદિરા ભંડારમાંથી મદિરા તે હંમેશા ચોરી કરે છે.

રાગં કુસુમ્ભકાદીનાં કાર્પાસાત્ સૂત્રમેવ ચ । સા સ્વયંહારિકા નામ હરત્યવિરતં દ્વિજ॥૫૧.

કુસુંભ અને અન્યમાંથી રંગ, કાપડમાંથી દોરો, એ સ્વયં ચોર કહેવાય છે, હે દ્વિજ, અને તે સતત ચોરી કરે છે.

કુર્યાચ્છિખણ્ડિનોર્દ્વન્દ્વં રક્ષાર્થં કુત્રિમાં સ્ત્રિયમ્ । રક્ષાશ્ચૈવ ગૃહે લેખ્યા વર્જ્યાચો ચ્છિષ્ટતા તથા॥૫૧.

રક્ષણ માટે, મોરના જોડ માટે એક કૃત્રિમ સ્ત્રી બનાવવી જોઈએ; અને ઘર માં રક્ષણ લખવું, તેમજ ઉચ્છિષ્ટતા ટાળવી જોઈએ.

હોમાગ્નિદેવતાધૂપભસ્મના ચ પરિષ્ક્રિયા । કાર્યા ક્ષીરાદિભાણ્ડાનામેવં તદ્રક્ષણં સ્મૃતમ્॥૫૧.

યજ્ઞના અગ્નિની ભસ્મ, ધૂપ અને દેવતાઓને અર્પણ કરીને દૂધ વગેરેના વાસણોની શુદ્ધિ કરવી જોઈએ; આ રીતે એ વાસણોની રક્ષા થાય છે એમ કહેવાયું છે.

ઉદ્વેગં જનયત્યન્યા એકસ્થાનનિવાસિનઃ । પુરુષસ્ય તુ યા પ્રોક્તા ભ્રામણી સા તુ કન્યકા॥૫૧.

બીજી એક, જે એ જ જગ્યાએ રહે છે, તે ઉદ્વેગ પેદા કરે છે; અને જે પુરુષના મનને ચંચળ કરે છે, તેને 'ભ્રામણી' કન્યા કહે છે.

તસ્યાથ રક્ષાં કુર્વોત વિક્ષિપ્તૈઃ સિતસર્ષપૈઃ । આસને શયને ચોર્વ્યાં યત્રાસ્તે સ તુ માનવઃ॥૫૧.

એના માટે, સફેદ રાઈ છાંટીને, બેઠકે, પથારી પર અને જમીન પર જ્યાં એ માણસ રહે છે, ત્યાં રક્ષા કરવી જોઈએ.

ચિન્તયેચ્ચ નરઃ પાપા મામેષા દુષ્ટચેતના । ભ્રામયત્યસકૃજ્જપ્યં ભુવઃ સૂક્તં સમાધિના॥૫૧.

માણસે વિચારવું જોઈએ: 'આ દુષ્ટ મનવાળી મને પાપ આપે છે,' અને એકાગ્રતાથી 'ભુઃ સૂક્ત'નું વારંવાર જાપ કરવું જોઈએ.

સ્ત્રીણાં પુષ્પં હરત્યન્યા પ્રવૃત્તં સા તુ કન્યકા । તથાપ્રવૃત્તં સા જ્ઞેયા દૌઃ સહા ઋતહારિકા॥૫૧.

બીજી એક સ્ત્રીઓના પુષ્પ (માસિક ધર્મ) લઈ જાય છે; એવી જે કરે છે, તે કન્યા 'ઋતુ હરણારી' કહેવાય છે, જે સ્ત્રીઓનો ચક્ર બંધ કરે છે.

કુર્વોત તીર્થદેવૌકશ્ચૈત્યપર્વતસાનુષુ । નદીસઙ્ગમખાતેષુ સ્ત્રપનં તત્પ્રશાન્યતે॥૫૧.

પવિત્ર સ્થળો, દેવસ્થાન, ચૈત્ય, પર્વતની ટોચો, નદીના સંગમ અને કૂવામાં છાંટકાવું કરવું જોઈએ; આથી એનું દુષ્પ્રભાવ શાંત થાય છે.

મન્ત્રવિત્ કૃતતત્ત્વજ્ઞઃ પર્વસૂષસિ ચ દ્વિજ । ચિકિત્સાજ્ઞશ્ચ વૈ વૈદ્યઃ સંપ્રયુક્તૈર્વરૌષધૈઃ॥૫૧.

મંત્ર જાણનાર, તત્વજ્ઞાની, યોગ્ય સમયે દ્વિજ અથવા સારવારમાં નિષ્ણાત વૈદ્ય, શ્રેષ્ઠ ઔષધિઓ સાથે ઉપચાર કરવો જોઈએ.

સ્મૃતિઞ્ચાપહરત્યન્યા સ્ત્રીણાં સા સ્મૃતિહારિકા । વિવિક્તદેશસેવિત્વાત્તસ્યાશ્ચોપશમો ભવેત્॥૫૧.

બીજી એક સ્ત્રીઓની સ્મૃતિ લઈ જાય છે; તેને 'સ્મૃતિહરણારી' કન્યા કહે છે. એકાંત જગ્યાએ રહેવાથી એનું દુષ્પ્રભાવ ઓસરશે.