માર્કણ્ડેયપુરાણમ્

તસ્યામપત્યમુત્પાદ્ય કાષ્ઠાન્તઃ કીટકો ભવેત્ । શૂકરઃ કૃમિકો મદ્ગુશ્ચણ્ડાલશ્ચ પ્રજાયતે ॥ ૧૫.

એમણે તેના ગર્ભથી સંતાન ઉત્પન્ન કર્યા પછી, લાકડામાં રહેનારો કીડો બને છે; અને પછી સૂકર, કીડો, જળપંખી કે ચંડાળ બની જન્મે છે.

અકૃતજ્ઞોઽધમઃ પુંસાં વિમુક્તો નરકાન્નરઃ । કૃતઘ્રઃ કૃમિકઃ કીટઃ પતઙ્ગો વૃશ્ચિકસ્તથા ॥ ૧૫.

જે માણસ કૃતઘ્ન અને અજ્ઞાન છે, તે નરકમાંથી છૂટીને કીડો, જીવાત, પતંગિયું કે વિચ્છુ બની જન્મે છે.

મત્સ્યસ્તુ વાયસઃ કૂર્મઃ પુક્કસો જાયતે તતઃ । અશસ્ત્રં પુરુષં હત્વા નરઃ સઞ્જાયતે ખરઃ ॥ ૧૫.

જે માછલી, કાગડો કે કાચબો મારી નાખે છે, તે પછી પુક્કસ બને છે; અને જે નિર્ભય માણસને હથિયાર વિના મારી નાખે છે, તે ગધેડો બની જન્મે છે.

કૃમિઃ સ્ત્રીવધકર્તા ચ બાલહન્તા ચ જાયતે । ભોજનં ચોરયિત્વા તુ મક્ષિકા જાયતે નરઃ ॥ ૧૫.

સ્ત્રી કે બાળકનો હત્યારો કીડો બની જન્મે છે; અને જે ભોજન ચોરી કરે છે, તે માણસ માખી બની જન્મે છે.

તત્રાપ્યસ્તિ વિશેષો વૈ ભોજનસ્ય શૃણુષ્વ તત્ । હ્ત્વાન્નન્તુ સ માર્જારો જાયતે નરકાચ્ચ્યુતઃ ॥ ૧૫.

ભોજન અંગે પણ વિશેષ ભેદ છે—એ સાંભળો: જે પકાવેલું અન્ન ચોરી કરે છે, તે નરકમાંથી છૂટીને બિલાડી બની જન્મે છે.

તિલપિણ્યાકસંમિશ્રમન્નં હૃત્વા તુ મૂષિકઃ । ઘૃતં હૃત્વા ચ નકુલઃ કાકો મદ્ગુરજામિષમ્ ॥ ૧૫.

જે તલની ખલ સાથે મિશ્રિત અન્ન ચોરી કરે છે, તે ઉંદર બને છે; ઘી ચોરી કરનાર નકુલ બને છે; જળપંખીનું માંસ ચોરી કરનાર કાગડો બને છે.

મત્સ્યમાંસાપહૃત્કાકઃ શ્યેનો માર્ગામિષાપહૃત્ । વીચીકાકસ્ત્વપહૃતે લવણે દધનિ કૃમિઃ ॥ ૧૫.

માછલી કે માંસ ચોરી કરનાર કાગડો, રસ્તા પરનું માંસ ચોરી કરનાર શ્યેન અને મીઠું કે દહીં ચોરી કરનાર વીછી કાગડો, એ બધા કીડા બની જન્મે છે.

ચોરયિત્વા પયશ્ચાપિ બલાકા સમ્પ્રજાયતે । યસ્તુ ચોરયતે તૈલં તૈલપાયી સ જાયતે ॥ ૧૫.

દૂધ ચોરી કરનાર બગલો બને છે; અને તેલ ચોરી કરનાર તેલ પીવનારો બની જન્મે છે.

મધુ હૃત્વા નરો દંશઃ પૂપં હૃત્વા પિપીલિકઃ । ચોરયિત્વા તુ નિષ્પાવાન્ જાયતે ગૃહગોલકઃ ॥ ૧૫.

મધ ચોરી કરનાર ડંખ મારતી જીવાત બને છે; પૂપા (મીઠાઈ) ચોરી કરનાર કીડી બને છે; અને તુવેર ચોરી કરનાર ઘરગિંડી બની જન્મે છે.

આસવં ચોરયિત્વા તુ તિત્તિરિત્વમવાપ્નુયાત્ । અયો હૃત્વા તુ પાપાત્મા વાયસઃ સમ્પ્રજાયતે ॥ ૧૫.

જે વ્યક્તિ દારૂ ચોરી કરે છે, તે ટીટોડી બની જન્મે છે; અને જે પાપી લોખંડ ચોરી કરે છે, તે કાગડો બની જન્મે છે.

હૃતે કાંસ્યે ચ હારીતઃ કપોતો રુપ્યભાજને । હૃત્વા તુ કાઞ્ચનં ભાણ્ડં કૃમિયોનૌ પ્રજાયતે ॥ ૧૫.

જે કાંસાનું વાસણ ચોરી કરે છે, તે લીલો પક્ષી બને છે; ચાંદીનું વાસણ ચોરી કરનાર પોપટ બને છે; અને સોનાનું વાસણ ચોરી કરનાર કીડા તરીકે જન્મે છે.

પત્રોર્ણં ચોરયિત્વા તુ ક્રકરત્વઞ્ચ ગચ્છતિ । કોષકારશ્ચ કૌષેયે હૃતે વસ્ત્રેઽભિજાયતે ॥ ૧૫.

પાનના વાસણની ચોરી કરનાર લાકડખોદ પક્ષી બને છે; અને રેશમના કપડાં ચોરી કરનાર વણકર ફરી એ જ રૂપમાં જન્મે છે.

દુકૂલે શાર્ઙ્ગકઃ પાપો હૃતે ચૈવાંશુકે શુકઃ । તથૈવાજાવિકં હૃત્વા વસ્ત્રં ક્ષૌમં ચ જાયતે ॥ ૧૫.

સૂક્ષ્મ કપડાં ચોરી કરનાર પાપી શાહમૃગ બને છે; અને અમશુક ચોરી કરનાર શુક (પોપટ) બને છે; એ જ રીતે, બકરાની ઊન કે લિનન ચોરી કરનાર તણાનું રૂપ પામે છે.

કાર્પાસિકે હૃતે ક્રૌઞ્ચો વાલ્કહર્તા બકસ્તથા । મયૂરો વર્ણકાન્ હૃત્વા શાકપત્રં ચ જાયતે ॥ ૧૫.

કપાસના કપડાં ચોરી કરનાર ક્રૌંચ પક્ષી બને છે; છાલના કપડાં ચોરી કરનાર બગલો બને છે; રંગીન કપડાં ચોરી કરનાર મોર બને છે અને શાકભાજીનું પાન બને છે.

જીવજ્જીવકતાં યાતિ રક્તવસ્ત્રાપહૃન્નરઃ । છુચ્છુન્દરિઃ શુભાન્ ગન્ધાન્ વાસો હૃત્વા શશો ભવેત્ ॥ ૧૫.

જીવંત પ્રાણીનું વસ્ત્ર ચોરી કરનાર જીવજીવક પક્ષી બને છે; લાલ કપડાં ચોરી કરનાર નકુલ બને છે; સુગંધિત વસ્ત્ર ચોરી કરનાર શશક (સસલું) બને છે.

ષણ્ઢઃ ફલાપહરણાત્કાષ્ઠસ્ય ઘુણકીટકઃ । પુષ્પાપહૃદ્દરિદ્રશ્ચ પઙ્ગુર્યાનાપહૃન્નરઃ ॥ ૧૫.

ફળ ચોરી કરનાર શંડ બને છે; લાકડું ચોરી કરનાર લાકડમાં રહેતો કીડો બને છે; ફૂલ ચોરી કરનાર ગરીબ બને છે; અને વાહન ચોરી કરનાર લંગડો બને છે.

શાકહર્તા ચ હારીતસ્તોયહર્તા ચ ચાતકઃ । ભૂહર્તા નરકાન્ ગત્વા રૌરવાદીન્ સુદારુણાન્ ॥ ૧૫.

શાકભાજી ચોરી કરનાર લીલો પક્ષી બને છે; પાણી ચોરી કરનાર ચાતક પક્ષી બને છે; પણ જમીન ચોરી કરનાર રૌરવ જેવા ભયાનક નરક ભોગવી, પછી ભયાનક રૂપે જન્મે છે.

તૃણગુલ્મલતાવલ્લિત્વક્સારતરુતાં ક્રમાત્ । પ્રાપ્ય ક્ષીણાલ્પપાપસ્તુ નરો ભવતિ વૈ તતઃ ॥ ૧૫.

તે ધીમે ધીમે ઘાસ, ઝાડ, વેલ, લતા, છાલ અને ખારાં વૃક્ષોના રૂપમાં જન્મે છે; અને જ્યારે તેનું પાપ ઓછું થાય છે, ત્યારે તે ફરી મનુષ્ય બને છે.

કૃમિઃ કીટઃ પતઙ્ગોઽથ પક્ષી તોય ચરો મૃગઃ । ગોત્વં પ્રાપ્ય ચ ચણ્ડાલપુક્કસાદિ જુગુપ્સિતમ્ ॥ ૧૫.

તે પહેલા કીડો, જીવાત, પતંગિયો, પક્ષી, પાણીમાં રહેતું પ્રાણી, જંગલી પ્રાણી બને છે; પછી ગાય બની, પછી ચંડાળ કે પુક્કસ જેવા તિરસ્કૃત જાતિમાં જન્મે છે.

પઙ્ગ્વન્ધો વધિરઃ કુષ્ઠી યક્ષ્મણા ચ પ્રપીડિતઃ । મુખરોગાક્ષિરોગૈશ્ચ ગુદરોગૈશ્ચ બાધ્યતે ॥ ૧૫.

તે લંગડો, અંધો, બહેરો, કૂષ્ટરોગી, ક્ષયરોગી બને છે; અને મોઢા, આંખ અને ગુદા જેવા રોગોથી પીડાય છે.

અપસ્મારી ચ ભવતિ શૂદ્રત્વં ચ સ ગચ્છતિ । એષ એવ ક્રમો દૃષ્ટો ગોસુવર્ણાપહારિણામ્ ॥ ૧૫.

તે અપસ્મારથી પીડાય છે અને શૂદ્ર બની જન્મે છે; ગાય કે સોનું ચોરી કરનાર માટે પણ આવો જ ક્રમ જોવા મળે છે.

વિદ્યાપહારિણશ્ચોગ્રા નિષ્ક્રયભ્રંશિનો ગુરોઃ । જાયામન્યસ્ય પુરુષઃ પારખ્યાં પ્રતિપાદયન્ ॥ ૧૫.

જેઓ વિદ્યા ચોરી કરે છે, ભયાનક છેતરપિંડી કરે છે, બીજાના પત્ની સાથે સંબંધ રાખે છે અથવા બીજાને પત્ની આપે છે, તેઓ પણ આમાં સામેલ છે.

પ્રાપ્નોતિ ષણ્ઢતાં મૂઢો યાતનાભ્યઃ પરિચ્યુતઃ । યઃ કરોતિ નરો હોમમસમિદ્ધે વિભાવસૌ ॥ ૧૫.

આ બધું કરનાર મૂર્ખ શંડ બને છે અને યાતનાથી દૂર ફેંકાઈ જાય છે; અને જે વ્યક્તિ અગ્નિ વિના હવન કરે છે, તેને પણ આવો જ ફળ મળે છે.

સોઽજિર્ણવ્યાધિદુઃ ખાર્તો મન્દાગ્નિઃ સંપ્રજાયતે । પરનિન્દા કૃતઘ્રત્વં પરમર્માવઘટ્ટનમ્ ॥ ૧૫.

તે અજીર્ણ, રોગ અને દુઃખથી પીડાય છે, તેની અગ્નિ મંદ બને છે; પરનિંદા, કૃતઘ્નતા અને બીજાને દુઃખ પહોંચાડવું પણ તેને ભોગવવું પડે છે.

નૈષ્ઠુર્યં નિર્ઘૃણત્વઞ્ચ પરદારોપસેવનમ્ । પરસ્વહરણાશૌચં દેવતાનાઞ્ચ કુત્સનમ્ ॥ ૧૫.

કઠોરતા, ક્રૂરતા, પરસ્ત્રીગમન, ચોરી, અશુદ્ધિ અને દેવતાઓની નિંદા કરવી પણ તેમાં આવે છે.

નિકૃત્યા કઞ્ચનં નૃણાં કાર્પણ્યં ચ નૃણાં વધઃ । યાનિ ચ પ્રતિષિદ્ધાનિ તત્પ્રવૃત્તિશ્ચ સન્તતા ॥ ૧૫.

માણસો પાસેથી છેતરપિંડીથી સોનું લેવું, લોભથી માણસોનું હત્યા કરવી અને વારંવાર નિષિદ્ધ કામોમાં પ્રવૃત્ત રહેવું પણ નોંધપાત્ર છે.

ઉપલક્ષ્યાણિ જાનીયાન્મુક્તાનાં નરકાદનુ । દયા ભૂતેષુ સંવાદઃ પરલોકપ્રતિક્રિયા ॥ ૧૫.

આ બધું નરકમાંથી મુક્ત થયેલા લોકોના લક્ષણો તરીકે ઓળખવું જોઈએ; સર્વ પ્રાણીઓ પર દયા, સત્યવાદિતા અને પરલોક માટે તૈયારી એના ઉપાય છે.

સત્યં ભૂતહિતાર્થોક્તિર્વેદપ્રામાણ્યદર્શનમ્ । ગુરુદેવર્ષિસિદ્ધર્ષિપૂજનં સાધુસઙ્ગમઃ ॥ ૧૫.

સત્ય બોલવું, બધાના કલ્યાણ માટે વાત કરવી, વેદોનું માન્યતા આપવી, ગુરુ, દેવ, ઋષિ અને સિદ્ધ પુરુષોનું સન્માન કરવું, અને સારા લોકોની સંગત કરવી—આ બધું અહીં જણાવાયું છે.

સત્ક્રિયાભાયસનં મૈત્રીમિતિ બુધ્યતે પણ્ડિતઃ । અન્યાનિ ચૈવ સદ્ધર્મઙ્ક્રિયાભૂતાનિ યાનિ ચ ॥ ૧૫.

પંડિતો સમજે છે કે સારા કામોમાં મન લગાવવું, મિત્રતા વધારવી અને જે પણ સાચા ધર્મના કાર્યો છે, એ બધું સદગુણના લક્ષણ છે.