માર્કણ્ડેયપુરાણમ્

ન્યાસાપહર્તા નરકાદ્વિમુક્તો જાયતે કૃમિઃ । અસૂયકશ્ચ નરકાન્મુક્તો ભવતિ રાક્ષસઃ ॥ ૧૫.

જે amanat ચોરી કરે છે તે નરકમાંથી છૂટીને કીડા બને છે; અને ઈર્ષાળુ માણસ નરકમાંથી છૂટીને રાક્ષસ બને છે.

વિશ્વાસહન્તા ચ નરો મીનયોનૌ પ્રજાયતે । ધાન્યં યવાંસ્તિલાન્માષાન્ કુલત્થાન્ સર્ષપાંશ્ચણાન્ ॥ ૧૫.

જે માણસ વિશ્વાસઘાત કરે છે, તે માછલીના ગર્ભમાં જન્મે છે; અને જે અનાજ, જવાર, તલ, મગ, કુલથ, રાયડો કે ચણા ચોરી કરે છે—

કલાયાન કલમાન્મુદ્ગાન્ ગોધૂમાનતસીસ્તથા । શસ્યાન્યન્યાનિ વા હૃત્વા મોહાજ્જન્તુરચેતનઃ ॥ ૧૫.

કે જે વટાણા, ચોખા, મુગ, ઘઉં કે તુવેર ચોરી કરે છે, અથવા અન્ય કોઈ પાક ચોરી કરે છે, તે મોહવશ જીવ અચેતન રૂપે જન્મે છે.

સઞ્જાયતે મહાવક્ત્રો મૂષિકો બભ્રુસન્નિભઃ । પરદારાભિમર્ષાત્તુ વૃકો ઘોરોઽભિજાયતે ॥ ૧૫.

એવો માણસ મોટાં મોઢાવાળો, કથ્થાઈ રંગનો ઉંદર બને છે; અને જે બીજાની પત્ની તરફ લાલચ રાખે છે, તે ભયાનક વરુ બનશે.

શ્વા શૃગાલો વકો ગૃધ્રો વ્યાડઃ કઙ્કસ્તથા ક્રમાત્ । ભ્રાતૃભાર્યાઞ્ચ દુર્બુદ્ધિર્યો ધર્ષયતિ પાપકૃત્ ॥ ૧૫.

જે દુષ્ટ માણસ પોતાના ભાઈની પત્ની સાથે દુર્વ્યવહાર કરે છે, તે ક્રમશઃ કૂતરો, શિયાળ, બગલો, ગિધ, સાપ કે કાંક બને છે.

પુંસ્કોકિલત્વમાપ્નોતિ સ ચાપિ નરકાચ્ચ્યુતઃ । સખિભાર્યાં ગુરોર્ભાર્યાં રાજભાર્યાઞ્ચ પાપકૃત્ ॥ ૧૫.

જે પાપી મિત્રની, ગુરુની કે રાજાની પત્ની સાથે દુર્વ્યવહાર કરે છે, તે નરકમાંથી છૂટીને પુરૂષ કોયલ બની જાય છે.

પ્રધર્ષયિત્વા કામાત્મા શૂકરો જાયતે નરઃ । યજ્ઞદાનવિવાહાનાં વિઘ્રકર્તા ભવેત્કૃમિઃ ॥ ૧૫.

કામવશ દુર્વ્યવહાર કર્યા પછી એ માણસ સૂકર તરીકે જન્મે છે; અને જે યજ્ઞ, દાન કે લગ્નમાં વિઘ્ન લાવે છે, તે જીવ કીડો બને છે.

પુનર્દાત્ચ કન્યાયાઃ કૃમિરેવોપજાયતે । દેવતાપિતૃવિપ્રાણામદત્વા યોઽન્નમશ્નુતે ॥ ૧૫.

જે કન્યાને દાનમાં આપીને પાછી લઈ લે છે, તે પણ કીડો બની જન્મે છે; અને જે દેવ, પિતૃ કે બ્રાહ્મણને અર્પણ કર્યા વિના જ ભોજન કરે છે—

પ્રમુક્તો નરકાત્સોઽપિ વાયસઃ સમ્પ્રજાયતે । જ્યેષ્ઠં પિતૃસમં વાપિ ભ્રાતરં યોઽવમન્યતે ॥ ૧૫.

એવો માણસ નરકમાંથી છૂટીને કાગડો બને છે; અને જે પોતાનાં મોટા ભાઈને કે પિતાજી સમાન ભાઈને અપમાન કરે છે—

નરકાત્સોઽપિ વિભ્રષ્ટઃ ક્રૌઞ્ચયોનૌ પ્રજાયતે । શૂદ્રશ્ચ બ્રાહ્મણરિં ગત્વા કૃમિયોનૌ પ્રજાયતે ॥ ૧૫.

એવો માણસ નરકમાંથી પડીને ક્રૌંચ પક્ષી તરીકે જન્મે છે; અને જે શૂદ્ર બ્રાહ્મણને નુકસાન પહોંચાડે છે, તે કીડાની જાતિમાં જન્મે છે.

તસ્યામપત્યમુત્પાદ્ય કાષ્ઠાન્તઃ કીટકો ભવેત્ । શૂકરઃ કૃમિકો મદ્ગુશ્ચણ્ડાલશ્ચ પ્રજાયતે ॥ ૧૫.

એમણે તેના ગર્ભથી સંતાન ઉત્પન્ન કર્યા પછી, લાકડામાં રહેનારો કીડો બને છે; અને પછી સૂકર, કીડો, જળપંખી કે ચંડાળ બની જન્મે છે.

અકૃતજ્ઞોઽધમઃ પુંસાં વિમુક્તો નરકાન્નરઃ । કૃતઘ્રઃ કૃમિકઃ કીટઃ પતઙ્ગો વૃશ્ચિકસ્તથા ॥ ૧૫.

જે માણસ કૃતઘ્ન અને અજ્ઞાન છે, તે નરકમાંથી છૂટીને કીડો, જીવાત, પતંગિયું કે વિચ્છુ બની જન્મે છે.

મત્સ્યસ્તુ વાયસઃ કૂર્મઃ પુક્કસો જાયતે તતઃ । અશસ્ત્રં પુરુષં હત્વા નરઃ સઞ્જાયતે ખરઃ ॥ ૧૫.

જે માછલી, કાગડો કે કાચબો મારી નાખે છે, તે પછી પુક્કસ બને છે; અને જે નિર્ભય માણસને હથિયાર વિના મારી નાખે છે, તે ગધેડો બની જન્મે છે.

કૃમિઃ સ્ત્રીવધકર્તા ચ બાલહન્તા ચ જાયતે । ભોજનં ચોરયિત્વા તુ મક્ષિકા જાયતે નરઃ ॥ ૧૫.

સ્ત્રી કે બાળકનો હત્યારો કીડો બની જન્મે છે; અને જે ભોજન ચોરી કરે છે, તે માણસ માખી બની જન્મે છે.

તત્રાપ્યસ્તિ વિશેષો વૈ ભોજનસ્ય શૃણુષ્વ તત્ । હ્ત્વાન્નન્તુ સ માર્જારો જાયતે નરકાચ્ચ્યુતઃ ॥ ૧૫.

ભોજન અંગે પણ વિશેષ ભેદ છે—એ સાંભળો: જે પકાવેલું અન્ન ચોરી કરે છે, તે નરકમાંથી છૂટીને બિલાડી બની જન્મે છે.

તિલપિણ્યાકસંમિશ્રમન્નં હૃત્વા તુ મૂષિકઃ । ઘૃતં હૃત્વા ચ નકુલઃ કાકો મદ્ગુરજામિષમ્ ॥ ૧૫.

જે તલની ખલ સાથે મિશ્રિત અન્ન ચોરી કરે છે, તે ઉંદર બને છે; ઘી ચોરી કરનાર નકુલ બને છે; જળપંખીનું માંસ ચોરી કરનાર કાગડો બને છે.

મત્સ્યમાંસાપહૃત્કાકઃ શ્યેનો માર્ગામિષાપહૃત્ । વીચીકાકસ્ત્વપહૃતે લવણે દધનિ કૃમિઃ ॥ ૧૫.

માછલી કે માંસ ચોરી કરનાર કાગડો, રસ્તા પરનું માંસ ચોરી કરનાર શ્યેન અને મીઠું કે દહીં ચોરી કરનાર વીછી કાગડો, એ બધા કીડા બની જન્મે છે.

ચોરયિત્વા પયશ્ચાપિ બલાકા સમ્પ્રજાયતે । યસ્તુ ચોરયતે તૈલં તૈલપાયી સ જાયતે ॥ ૧૫.

દૂધ ચોરી કરનાર બગલો બને છે; અને તેલ ચોરી કરનાર તેલ પીવનારો બની જન્મે છે.

મધુ હૃત્વા નરો દંશઃ પૂપં હૃત્વા પિપીલિકઃ । ચોરયિત્વા તુ નિષ્પાવાન્ જાયતે ગૃહગોલકઃ ॥ ૧૫.

મધ ચોરી કરનાર ડંખ મારતી જીવાત બને છે; પૂપા (મીઠાઈ) ચોરી કરનાર કીડી બને છે; અને તુવેર ચોરી કરનાર ઘરગિંડી બની જન્મે છે.

આસવં ચોરયિત્વા તુ તિત્તિરિત્વમવાપ્નુયાત્ । અયો હૃત્વા તુ પાપાત્મા વાયસઃ સમ્પ્રજાયતે ॥ ૧૫.

જે વ્યક્તિ દારૂ ચોરી કરે છે, તે ટીટોડી બની જન્મે છે; અને જે પાપી લોખંડ ચોરી કરે છે, તે કાગડો બની જન્મે છે.

હૃતે કાંસ્યે ચ હારીતઃ કપોતો રુપ્યભાજને । હૃત્વા તુ કાઞ્ચનં ભાણ્ડં કૃમિયોનૌ પ્રજાયતે ॥ ૧૫.

જે કાંસાનું વાસણ ચોરી કરે છે, તે લીલો પક્ષી બને છે; ચાંદીનું વાસણ ચોરી કરનાર પોપટ બને છે; અને સોનાનું વાસણ ચોરી કરનાર કીડા તરીકે જન્મે છે.

પત્રોર્ણં ચોરયિત્વા તુ ક્રકરત્વઞ્ચ ગચ્છતિ । કોષકારશ્ચ કૌષેયે હૃતે વસ્ત્રેઽભિજાયતે ॥ ૧૫.

પાનના વાસણની ચોરી કરનાર લાકડખોદ પક્ષી બને છે; અને રેશમના કપડાં ચોરી કરનાર વણકર ફરી એ જ રૂપમાં જન્મે છે.

દુકૂલે શાર્ઙ્ગકઃ પાપો હૃતે ચૈવાંશુકે શુકઃ । તથૈવાજાવિકં હૃત્વા વસ્ત્રં ક્ષૌમં ચ જાયતે ॥ ૧૫.

સૂક્ષ્મ કપડાં ચોરી કરનાર પાપી શાહમૃગ બને છે; અને અમશુક ચોરી કરનાર શુક (પોપટ) બને છે; એ જ રીતે, બકરાની ઊન કે લિનન ચોરી કરનાર તણાનું રૂપ પામે છે.

કાર્પાસિકે હૃતે ક્રૌઞ્ચો વાલ્કહર્તા બકસ્તથા । મયૂરો વર્ણકાન્ હૃત્વા શાકપત્રં ચ જાયતે ॥ ૧૫.

કપાસના કપડાં ચોરી કરનાર ક્રૌંચ પક્ષી બને છે; છાલના કપડાં ચોરી કરનાર બગલો બને છે; રંગીન કપડાં ચોરી કરનાર મોર બને છે અને શાકભાજીનું પાન બને છે.

જીવજ્જીવકતાં યાતિ રક્તવસ્ત્રાપહૃન્નરઃ । છુચ્છુન્દરિઃ શુભાન્ ગન્ધાન્ વાસો હૃત્વા શશો ભવેત્ ॥ ૧૫.

જીવંત પ્રાણીનું વસ્ત્ર ચોરી કરનાર જીવજીવક પક્ષી બને છે; લાલ કપડાં ચોરી કરનાર નકુલ બને છે; સુગંધિત વસ્ત્ર ચોરી કરનાર શશક (સસલું) બને છે.

ષણ્ઢઃ ફલાપહરણાત્કાષ્ઠસ્ય ઘુણકીટકઃ । પુષ્પાપહૃદ્દરિદ્રશ્ચ પઙ્ગુર્યાનાપહૃન્નરઃ ॥ ૧૫.

ફળ ચોરી કરનાર શંડ બને છે; લાકડું ચોરી કરનાર લાકડમાં રહેતો કીડો બને છે; ફૂલ ચોરી કરનાર ગરીબ બને છે; અને વાહન ચોરી કરનાર લંગડો બને છે.

શાકહર્તા ચ હારીતસ્તોયહર્તા ચ ચાતકઃ । ભૂહર્તા નરકાન્ ગત્વા રૌરવાદીન્ સુદારુણાન્ ॥ ૧૫.

શાકભાજી ચોરી કરનાર લીલો પક્ષી બને છે; પાણી ચોરી કરનાર ચાતક પક્ષી બને છે; પણ જમીન ચોરી કરનાર રૌરવ જેવા ભયાનક નરક ભોગવી, પછી ભયાનક રૂપે જન્મે છે.

તૃણગુલ્મલતાવલ્લિત્વક્સારતરુતાં ક્રમાત્ । પ્રાપ્ય ક્ષીણાલ્પપાપસ્તુ નરો ભવતિ વૈ તતઃ ॥ ૧૫.

તે ધીમે ધીમે ઘાસ, ઝાડ, વેલ, લતા, છાલ અને ખારાં વૃક્ષોના રૂપમાં જન્મે છે; અને જ્યારે તેનું પાપ ઓછું થાય છે, ત્યારે તે ફરી મનુષ્ય બને છે.

કૃમિઃ કીટઃ પતઙ્ગોઽથ પક્ષી તોય ચરો મૃગઃ । ગોત્વં પ્રાપ્ય ચ ચણ્ડાલપુક્કસાદિ જુગુપ્સિતમ્ ॥ ૧૫.

તે પહેલા કીડો, જીવાત, પતંગિયો, પક્ષી, પાણીમાં રહેતું પ્રાણી, જંગલી પ્રાણી બને છે; પછી ગાય બની, પછી ચંડાળ કે પુક્કસ જેવા તિરસ્કૃત જાતિમાં જન્મે છે.