માર્કણ્ડેયપુરાણમ્

સર્વહાર્યર્ધહારી ચ વીર્યહારી તથૈવ ચ । અનાચાન્તગૃહેષ્વેતે મન્દાચારગૃહેષુ ચ॥૫૧.

એક બધું લઈ જાય છે, બીજી અડધું લઈ જાય છે, અને ત્રીજી શક્તિ લઈ જાય છે—આ બધી ખરાબ વર્તનવાળા અને દુશ્ચરિત્ર ઘરોમાં વસે છે.

અપ્રક્ષાલિતપાદેષુ પ્રવિશત્સુ મહાનસમ્ । ખલેષુ ગોષ્ઠેષુ ચ વૈ દ્રોહો યેષુ ગૃહેષુ વૈ॥૫૧.

જે ઘરમાં અશુદ્ધ પગે રસોડામાં પ્રવેશ થાય છે, કે દુષ્ટ લોકો સભામાં હોય છે, અથવા જ્યાં ઘરમાં દગો થાય છે—

તેષુ સર્વે યથાન્યાયં વિહરન્તિ રમન્તિ ચ । ભ્રામણ્યાસ્તનયસ્ત્વેકઃ કાકજઙ્ઘ ઇતિ સ્મૃતઃ॥૫૧.

એવા બધા સ્થળોએ એ બધાં મનમોજીથી ફરતાં અને આનંદ કરતાં રહે છે; પણ ભટકતીની દીકરો, જેને કાકજંઘ કહે છે, એ અલગ છે.

તેનાવિષ્ટો રતિં સર્વો નૈવ પ્રાપ્નોતિ વૈ પુરે । ભુઞ્જન્ યો ગાયતે મૈત્રે ગાયતે હસતે ચ યઃ॥૫૧.

જેના વશમાં કોઈ આવે, એ શહેરમાં કોઈને પણ આનંદ મળતો નથી; જે ખાવા સમયે ગાય છે, કે ગાય છે અને હસે છે, હે મિત્ર—

સન્ધ્યામૈથુનિનઞ્ચૈવ નરમાવિશતિ દ્વિજ । કન્યાત્રયં પ્રસૂતા સા યા કન્યા ઋતુહારિણી॥૫૧.

સાંજના સમયે સંબંધ કરે છે એવો પુરુષ તેના વશમાં આવે છે, હે દ્વિજ; અને જે સ્ત્રીને ઋતુ આવે છે, તે ત્રણ દીકરીઓને જન્મ આપે છે.

એકા કુચહરા કન્યા અન્યા વ્યઞ્જનહારિકા । તૃતીયા તુ સમાખ્યાતા કન્યકા જાતહારિણી॥૫૧.

એક દીકરીને કુંડાળીઓ લેનારી કહે છે, બીજી ગહણા લેનારી છે, અને ત્રીજી જન્મ લેનારી તરીકે ઓળખાય છે.

યસ્યા ન ક્રિયતે સર્વઃ સમ્યગ્ વૈવાહિકો વિધિઃ । કાલાતીતોઽથવા તસ્યા હરત્યેકા કુચદ્વયમ્॥૫૧.

જેની લગ્નવિધિ યોગ્ય રીતે કે સમયસર કરવામાં નથી આવતી, તેની બંને કુંડાળીઓમાંથી એક લઈ જાય છે.

સમ્યક્ શ્રાદ્ધમદત્ત્વા ચ તથાનર્ચ્ય ચ માતરમ્ । વિવાહિતાયાઃ કન્યાયા હરતિ વ્યઞ્જનં તથા॥૫૧.

યોગ્ય શ્રાદ્ધ ન કરવામાં આવે, કે માતાને પૂજવામાં ન આવે, તો લગ્ન થયેલી કન્યાનું ગહણું લઈ જાય છે.

અગ્ન્યમ્બુશૂન્યે ચ તથા વિધૂપે સૂતિકાગૃહે । અદીપશસ્ત્રમુસલે ભૂતિસર્ષપવર્જિતે॥૫૧.

જે પ્રસૂતિગૃહમાં અગ્નિ, પાણી કે ધૂપ નથી, દીવો, હથિયાર, મસલુ કે રાયડા પણ નથી—

અનુપ્રવિશ્ય સા જાતમપહૃત્યાત્મસમ્ભવમ્ । ક્ષણપ્રસવિની બાલં તત્રૈવોત્સૃજતે દ્વિજ॥૫૧.

તેમાં પ્રવેશી, જન્મેલા બાળકને, પોતાનું જ સંતાન, લઈ જાય છે; અને ઝડપથી પ્રસવ કરનાર સ્ત્રી એ બાળકને ત્યાં જ છોડી દે છે, હે દ્વિજ.

સા જાતહારિણી નામ સુઘોરા પિશિતાશના । તસ્માત્ સંરક્ષણં કાર્યં યત્નતઃ સૂતિકાગૃહે॥૫૧.

તેને જન્મ લેનારી કહે છે, તે બહુ ભયાનક અને માંસખોર છે; તેથી પ્રસૂતિગૃહમાં ખાસ કાળજીપૂર્વક રક્ષા કરવી જોઈએ.

સ્મૃતિઞ્ચાપ્રયતાનાઞ્ચ શૂન્યાગારનિષેવણાત્ । અપહન્તિ સુતસ્તસ્યાઃ પ્રચણ્ડો નામ નામતઃ॥૫૧.

સ્મૃતિની અવગણના અને ખાલી ઘરમાં રહેવાને કારણે, તેની દીકરો, જેને પ્રચંડ કહે છે, સંતાનનો નાશ કરે છે.

પૌત્રેભ્યસ્તસ્ય સંભૂતા લીકાઃ શતસહસ્રશઃ । ચણ્ડાલયોનયશ્ચાષ્ટૌ દણ્ડપાશાતિભીષણાઃ॥૫૧.

તેના પૌત્રોથી લાખો લીકા જન્મે છે, અને આઠ જાતના ચંડાળ પણ, જે દંડ અને પાશથી ભયાનક છે.

ક્ષુધાવિષ્ટાસ્તતો લીકાસ્તાશ્ચ ચણ્ડાલયોનયઃ । અભ્યધાવન્ત ચાન્યોન્યમત્તુકામાઃ પરસ્પરમ્॥૫૧.

પછી, ભૂખે તરસી ગયેલી એ ચંડાળ જાતીની લિકાઓ એકબીજાને ખાવાની ઇચ્છાથી એકબીજાની તરફ દોડી ગઈ.

પ્રચણ્ડો વારિયિત્વા તુ તાસ્તાશ્ચણ્ડાલયોનયઃ । સમયે સ્થાપયામાસ યાદૃશે તાદૃશં શૃણુ॥૫૧.

પણ પ્રચંડે એ ચંડાળ જાતીની લિકાઓને અટકાવી અને એમને માટે એક નિયમ બાંધી દીધો; એ નિયમ શું છે, એ સાંભળ.

અદ્યપ્રભૃતિ લીકાનામાવાસં યો હિ દાસ્યતિ । દણ્ડં તસ્યાહમતુલં પાતયિષ્યે ન સંશયઃ॥૫૧.

આજે પછી જે કોઈ લિકાઓને રહેવા માટે જગ્યા આપશે, એને હું ભારે દંડ આપીશ—આમાં કોઈ શંકા નથી.

ચણ્ડાલયોન્યોઽવસથે લીકા યા પ્રસવિષ્યતિ । તસ્યાશ્ચ સન્તિઃ પૂર્વા સા ચ સદ્યો નશિષ્યતિ॥૫૧.

જો ચંડાળ જાતીની લિકા કોઈ ઘર માં જન્મે, તો એ ઘરનું પહેલાનું લિકાનું ઉપદ્રવ તરત જ નાશ પામશે.

પ્રસૂતે કન્યકે દ્વે તુ સ્ત્રીપુંસોર્બોજહારિણી । વાતરૂપામરૂપાઞ્ચ તસ્યાઃ પ્રહરણન્તુ તે॥૫૧.

એ લિકા બે દીકરીઓને જન્મ આપે છે—એક સ્ત્રી અને પુરુષની તાકાત ચોરી લે છે, બીજી પવન જેવી આકારવાળી છે અને એક નિરાકાર છે; એ બધું એની શક્તિ છે.

વાતરૂપા નિષેકાન્તે સા યસ્મૈ ક્ષિપતે સુતમ્ । સ પુમાન્ વાતશુક્રત્વં પ્રયાતિ વનિતાપિ વા॥૫૧.

પવનરૂપે જે છે, તે ગર્ભના અંતે જેની ઉપર પોતાનો સંતાન નાખે છે, એ પુરુષ કે સ્ત્રી પવન જેવી બીમારીમાં પીડાય છે.

તથૈવ ગચ્છતઃ સદ્યો નિર્બોજત્વમરૂપયા । અસ્નાતાશી નરો યો વૈ તથૈવ પિશિતાશનઃ॥૫૧.

એ જ રીતે, નિરાકાર લિકા જેની નજીક જાય છે, એ તરત જ તાકાત ગુમાવે છે, ખાસ કરીને જે માણસ માંસ ખાય છે, સ્નાન કર્યા વિના ખાય છે અથવા ખોટું ખાય છે.

વિદ્વેષિણી તુ યા કન્યા ભૃકુટીકુટિલાનના । તસ્યા દ્વૌ તનયૌ પુંસામપકારપ્રકાશકૌ॥૫૧.

પણ જે દીકરી દુશ્મન છે, ભ્રૂકુટીવાળી અને વાંકી ચહેરાવાળી છે, તેની બે પુત્રો છે, જે પુરુષોમાં હાનિકારક તરીકે ઓળખાય છે.

નિર્બોજત્વં નરો યાતિ નારી વા શૌચવર્જિતા । પૈશુન્યાભિરતં લોલમસજ્જનનિષેવણમ્॥૫૧.

જે પુરુષ કે સ્ત્રી શુદ્ધિ વિના રહે છે, પરનિંદામાં આનંદ લે છે, ચંચળ છે અને દુષ્ટ લોકોની સાથે રહે છે, એ તાકાત ગુમાવે છે.

પુરુષદ્વેષિણઞ્ચૈતૌ નારમાક્રમ્ય તિષ્ઠતઃ । માત્રા ભ્રાત્રા તથા મિત્રૈરભીષ્ટૈઃ સ્વજનૈઃ પરૈઃ॥૫૧.

આ બંને એ પુરુષને પકડી લે છે, જે પોતાના માતા, ભાઈ, મિત્રો, પ્રિયજનો, સગા કે અજાણ્યા લોકો સાથે દુશ્મનાવટ રાખે છે.

વિદ્વિષ્ટો નાશમાયાતિ પુરુષો ધર્મતોર્ઽથતઃ । એકસ્તુ સ્વગુણાંલ્લોકે પ્રકાશયતિ પાપકૃત્॥૫૧.

જે પુરુષને બધા દ્વેષ કરે છે, તે ધર્મ કે ધનથી નાશ પામે છે; પણ એક એવો છે, જે પોતાના ગુણોથી દુનિયામાં પાપી લોકોના કામને જાહેર કરે છે.

દ્વિતીયસ્તુ ગુણાન્ મૈત્રીં લોકસ્થામપકર્ષતિ । ઇત્યેતે દૌઃ સહાઃ સર્વે યક્ષ્મણઃ સન્તતાવથ । પાપાચારાઃ સમાખ્યાતા યૈર્વ્યાપ્તમખિલં જગત્॥૫૧.

બીજો એ છે, જે બીજાઓના ગુણ, મિત્રતા અને માન ગુમાવાવે છે; આ બધા દુષ્ટ સાથીદારો રોગના સંતાન છે, જેમના ખરાબ વર્તનથી આખું જગત ભરાઈ ગયું છે.

ક્રૌષ્ટુકિરુવાચ--- ભગવન્ !કથિતં સર્વં વિસ્તરેણ ત્વયા મમ । સ્વરોચિષસ્તુ ચરિતં જન્મ સ્વારોચિષસ્ય તુ ।। 68.

ક્રૌષ્ટુકીએ કહ્યું: ભગવન! તમે મારા માટે સર્વે વાતો વિગતે કહી, જેમાં સ્વરોચિષનું જન્મ અને કાર્યો પણ સમાવાયા.

યા તુ સા પદ્મિની નામ વિદ્યા ભોગોપપાદિકા । તત્સંશ્રયાં યે નિધયસ્તાન્ મે વિસ્તરતો વદ ।। 68.

હવે, જે પદ્મિની નામની વિદ્યા છે, જે ભોગ આપતી છે—એમાં જે ખજાનાં જોડાયેલા છે, એ બધાની વિગતવાર વાત કરો.

અષ્ટૌ યે નિધયસ્તેષાં સ્વરૂપં દ્રવ્યસંસ્થિતિઃ । ભવતાભિહિતં સમ્યક્ શ્રોતુમિચ્છામ્યહં ગુરો ।। 68.

આઠ ખજાનાં છે—એના સ્વરૂપ, દ્રવ્ય અને સ્વભાવ શું છે, એ તમે જાણો છો તેમ મને કહો, ગુરુવર્ય.

માર્કણ્ડેય ઉવાચ--- પદ્મિની નામ યા વિદ્યા લક્ષ્મીસ્તસ્યાશ્ચ દેવતા । તદાધારાશ્ચ નિધયસ્તન્મે નિગદતઃ શ્રૃણુ ।। 68.

માર્કંડેયે કહ્યું: પદ્મિની નામની જે વિદ્યા છે, એ લક્ષ્મી સ્વયં છે અને એના આધારરૂપ ખજાનાં છે; હવે હું એ બધું સમજાવું છું, સાંભળો.