માર્કણ્ડેયપુરાણમ્

ભ્રશ્યન્ત્યાભિઃ પ્રવિષ્ટાભિઃ પુરુષાર્થાત્ પૃથઙ્નરાઃ । તાસાં પ્રવેશશ્ચ ગૃહે સંધ્યારક્તે હ્યથામ્બરે॥૫૧.

જે પુરુષોમાં એ પ્રવેશ કરે છે, તેઓ પોતાના ધ્યેયથી વિમુખ થઈ જાય છે. એ સ્ત્રીઓ સંધ્યા સમયે આકાશ લાલ હોય ત્યારે ઘરમાં પ્રવેશ કરે છે.

ધાતાવિધાત્રોશ્ચ બલિર્યત્ર કાલે ન દીયતે । ભુઞ્જતાં પિબતાં વાપિ સઙ્ગિભિર્જલવિપ્રુષૈઃ॥૫૧.

જ્યાં ધાતા અને વિધાતા માટે યોગ્ય સમયે અર્પણ કરવામાં આવતું નથી, જ્યાં મિત્રો સાથે જમવામાં કે પીવામાં પાણીના છાંટા પડે છે—

નવનારીષુ સંક્રાન્તિસ્તાસામાશ્વભિજાયતે । વિરોધિન્યાસ્ત્રયઃ પુત્રાશ્ચોદકો ગ્રાહકસ્તથા॥૫૧.

નવ સ્ત્રીઓમાં એ પ્રવાહ થાય છે અને સંતાન ઝડપથી જન્મે છે. વિરોધી સ્ત્રીઓના ત્રણ પુત્રો છે: એક જળગ્રાહી અને બીજો ગ્રાહક.

તમઃ પ્રચ્છાદકશ્ચાન્યસ્તત્સ્વરૂપં શૃણુષ્વ મે । પ્રદીપદૈલસંસર્ગદૂષિતે લઙ્ઘિતે ખલે॥૫૧.

બીજો છે 'તમઃપ્રચ્છાદક'; એનું સ્વરૂપ સાંભળો: દીવાના તેલના સ્પર્શથી દુષિત થાય, અથવા ખલihan પાર થાય ત્યારે—

મુષલોલૂખલે યત્ર પાદુકે વાસને સ્ત્રિયઃ । શૂર્પદાત્રાદિકં યત્ર પદાકૃષ્ય તથાસનમ્॥૫૧.

જ્યાં મુષળ અને ઓખળી હોય, સ્ત્રીઓના પગરખાં, વસ્ત્રો, સુપડા-દાતર વગેરે હોય, અથવા પગથી બેઠાડું ખેંચાય—

યત્રોપલિપ્તઞ્ચાનર્ચ્ય વિહારઃ ક્રિયતે ગૃહે। દર્વોમુખેન યત્રાગ્નિરાહૃતોઽન્યત્ર નીયતે॥૫૧.

જે ઘર માં પૂજા વિના ફક્ત મોજશોખ કરવામાં આવે છે, અને જ્યાં અગ્નિ દક્ષિણ તરફ મુકીને પછી બીજે લઈ જવાય છે—

વિરોધિનીસુતાસ્તત્ર વિજૃમ્ભન્તે પ્રચોદિતાઃ । એકો જિહ્વાગતઃ પુંસાં સ્ત્રીણાઞ્ચાલીકસત્યવાન્॥૫૧.

ત્યાં શત્રુતાની દીકરીઓ ઉશ્કેરાઈને સક્રિય થાય છે; પુરુષ કે સ્ત્રીની જીભ પર એક એવી છે, જે ખોટું બોલે છે અને હંમેશા અસત્ય કહે છે.

ચોદકો નામ સ પ્રોક્તઃ પૈશુન્યં કુરુતે ગૃહે । અવધાનગતશ્ચાન્યઃ શ્રવણસ્થોઽતિદુર્મતિઃ॥૫૧.

તેને ઉશ્કેરનાર કહે છે, જે ઘરમાં નિંદા ફેલાવે છે; બીજી એક, જે ધ્યાનથી સાંભળતી નથી, તે બહુ દુષ્ટ છે.

કરોતિ ગ્રહણન્તેષાં વચસાં ગ્રાહકસ્તુ સઃ । આક્રમ્યાન્યો મનો નૄણાં તમસાચ્છાદ્ય દુર્મતિઃ॥૫૧.

એમાંથી એક, લોકોના બોલેલા શબ્દો પકડીને પોતાની રીતે વાપરે છે; બીજી એક, મનમાં પ્રવેશી, અંધકારથી ઢાંકી દે છે અને દુર્વૃત્તિ કરે છે.

ક્રોધં જનયતે યસ્તુ તમઃ પ્રચ્છાદકસ્તુ સઃ । સ્વયંહાર્યાસ્તુ ચૌર્યેણ જનિતન્તનયત્રયમ્॥૫૧.

જે ક્રોધ ઉત્પન્ન કરે છે, એ અંધકારથી છુપાવનારી છે; અને ચોરીથી જન્મેલી ત્રણ દીકરીઓ છે, જે પોતે બધું લઈ જાય છે.

સર્વહાર્યર્ધહારી ચ વીર્યહારી તથૈવ ચ । અનાચાન્તગૃહેષ્વેતે મન્દાચારગૃહેષુ ચ॥૫૧.

એક બધું લઈ જાય છે, બીજી અડધું લઈ જાય છે, અને ત્રીજી શક્તિ લઈ જાય છે—આ બધી ખરાબ વર્તનવાળા અને દુશ્ચરિત્ર ઘરોમાં વસે છે.

અપ્રક્ષાલિતપાદેષુ પ્રવિશત્સુ મહાનસમ્ । ખલેષુ ગોષ્ઠેષુ ચ વૈ દ્રોહો યેષુ ગૃહેષુ વૈ॥૫૧.

જે ઘરમાં અશુદ્ધ પગે રસોડામાં પ્રવેશ થાય છે, કે દુષ્ટ લોકો સભામાં હોય છે, અથવા જ્યાં ઘરમાં દગો થાય છે—

તેષુ સર્વે યથાન્યાયં વિહરન્તિ રમન્તિ ચ । ભ્રામણ્યાસ્તનયસ્ત્વેકઃ કાકજઙ્ઘ ઇતિ સ્મૃતઃ॥૫૧.

એવા બધા સ્થળોએ એ બધાં મનમોજીથી ફરતાં અને આનંદ કરતાં રહે છે; પણ ભટકતીની દીકરો, જેને કાકજંઘ કહે છે, એ અલગ છે.

તેનાવિષ્ટો રતિં સર્વો નૈવ પ્રાપ્નોતિ વૈ પુરે । ભુઞ્જન્ યો ગાયતે મૈત્રે ગાયતે હસતે ચ યઃ॥૫૧.

જેના વશમાં કોઈ આવે, એ શહેરમાં કોઈને પણ આનંદ મળતો નથી; જે ખાવા સમયે ગાય છે, કે ગાય છે અને હસે છે, હે મિત્ર—

સન્ધ્યામૈથુનિનઞ્ચૈવ નરમાવિશતિ દ્વિજ । કન્યાત્રયં પ્રસૂતા સા યા કન્યા ઋતુહારિણી॥૫૧.

સાંજના સમયે સંબંધ કરે છે એવો પુરુષ તેના વશમાં આવે છે, હે દ્વિજ; અને જે સ્ત્રીને ઋતુ આવે છે, તે ત્રણ દીકરીઓને જન્મ આપે છે.

એકા કુચહરા કન્યા અન્યા વ્યઞ્જનહારિકા । તૃતીયા તુ સમાખ્યાતા કન્યકા જાતહારિણી॥૫૧.

એક દીકરીને કુંડાળીઓ લેનારી કહે છે, બીજી ગહણા લેનારી છે, અને ત્રીજી જન્મ લેનારી તરીકે ઓળખાય છે.

યસ્યા ન ક્રિયતે સર્વઃ સમ્યગ્ વૈવાહિકો વિધિઃ । કાલાતીતોઽથવા તસ્યા હરત્યેકા કુચદ્વયમ્॥૫૧.

જેની લગ્નવિધિ યોગ્ય રીતે કે સમયસર કરવામાં નથી આવતી, તેની બંને કુંડાળીઓમાંથી એક લઈ જાય છે.

સમ્યક્ શ્રાદ્ધમદત્ત્વા ચ તથાનર્ચ્ય ચ માતરમ્ । વિવાહિતાયાઃ કન્યાયા હરતિ વ્યઞ્જનં તથા॥૫૧.

યોગ્ય શ્રાદ્ધ ન કરવામાં આવે, કે માતાને પૂજવામાં ન આવે, તો લગ્ન થયેલી કન્યાનું ગહણું લઈ જાય છે.

અગ્ન્યમ્બુશૂન્યે ચ તથા વિધૂપે સૂતિકાગૃહે । અદીપશસ્ત્રમુસલે ભૂતિસર્ષપવર્જિતે॥૫૧.

જે પ્રસૂતિગૃહમાં અગ્નિ, પાણી કે ધૂપ નથી, દીવો, હથિયાર, મસલુ કે રાયડા પણ નથી—

અનુપ્રવિશ્ય સા જાતમપહૃત્યાત્મસમ્ભવમ્ । ક્ષણપ્રસવિની બાલં તત્રૈવોત્સૃજતે દ્વિજ॥૫૧.

તેમાં પ્રવેશી, જન્મેલા બાળકને, પોતાનું જ સંતાન, લઈ જાય છે; અને ઝડપથી પ્રસવ કરનાર સ્ત્રી એ બાળકને ત્યાં જ છોડી દે છે, હે દ્વિજ.

સા જાતહારિણી નામ સુઘોરા પિશિતાશના । તસ્માત્ સંરક્ષણં કાર્યં યત્નતઃ સૂતિકાગૃહે॥૫૧.

તેને જન્મ લેનારી કહે છે, તે બહુ ભયાનક અને માંસખોર છે; તેથી પ્રસૂતિગૃહમાં ખાસ કાળજીપૂર્વક રક્ષા કરવી જોઈએ.

સ્મૃતિઞ્ચાપ્રયતાનાઞ્ચ શૂન્યાગારનિષેવણાત્ । અપહન્તિ સુતસ્તસ્યાઃ પ્રચણ્ડો નામ નામતઃ॥૫૧.

સ્મૃતિની અવગણના અને ખાલી ઘરમાં રહેવાને કારણે, તેની દીકરો, જેને પ્રચંડ કહે છે, સંતાનનો નાશ કરે છે.

પૌત્રેભ્યસ્તસ્ય સંભૂતા લીકાઃ શતસહસ્રશઃ । ચણ્ડાલયોનયશ્ચાષ્ટૌ દણ્ડપાશાતિભીષણાઃ॥૫૧.

તેના પૌત્રોથી લાખો લીકા જન્મે છે, અને આઠ જાતના ચંડાળ પણ, જે દંડ અને પાશથી ભયાનક છે.

ક્ષુધાવિષ્ટાસ્તતો લીકાસ્તાશ્ચ ચણ્ડાલયોનયઃ । અભ્યધાવન્ત ચાન્યોન્યમત્તુકામાઃ પરસ્પરમ્॥૫૧.

પછી, ભૂખે તરસી ગયેલી એ ચંડાળ જાતીની લિકાઓ એકબીજાને ખાવાની ઇચ્છાથી એકબીજાની તરફ દોડી ગઈ.

પ્રચણ્ડો વારિયિત્વા તુ તાસ્તાશ્ચણ્ડાલયોનયઃ । સમયે સ્થાપયામાસ યાદૃશે તાદૃશં શૃણુ॥૫૧.

પણ પ્રચંડે એ ચંડાળ જાતીની લિકાઓને અટકાવી અને એમને માટે એક નિયમ બાંધી દીધો; એ નિયમ શું છે, એ સાંભળ.

અદ્યપ્રભૃતિ લીકાનામાવાસં યો હિ દાસ્યતિ । દણ્ડં તસ્યાહમતુલં પાતયિષ્યે ન સંશયઃ॥૫૧.

આજે પછી જે કોઈ લિકાઓને રહેવા માટે જગ્યા આપશે, એને હું ભારે દંડ આપીશ—આમાં કોઈ શંકા નથી.

ચણ્ડાલયોન્યોઽવસથે લીકા યા પ્રસવિષ્યતિ । તસ્યાશ્ચ સન્તિઃ પૂર્વા સા ચ સદ્યો નશિષ્યતિ॥૫૧.

જો ચંડાળ જાતીની લિકા કોઈ ઘર માં જન્મે, તો એ ઘરનું પહેલાનું લિકાનું ઉપદ્રવ તરત જ નાશ પામશે.

પ્રસૂતે કન્યકે દ્વે તુ સ્ત્રીપુંસોર્બોજહારિણી । વાતરૂપામરૂપાઞ્ચ તસ્યાઃ પ્રહરણન્તુ તે॥૫૧.

એ લિકા બે દીકરીઓને જન્મ આપે છે—એક સ્ત્રી અને પુરુષની તાકાત ચોરી લે છે, બીજી પવન જેવી આકારવાળી છે અને એક નિરાકાર છે; એ બધું એની શક્તિ છે.

વાતરૂપા નિષેકાન્તે સા યસ્મૈ ક્ષિપતે સુતમ્ । સ પુમાન્ વાતશુક્રત્વં પ્રયાતિ વનિતાપિ વા॥૫૧.

પવનરૂપે જે છે, તે ગર્ભના અંતે જેની ઉપર પોતાનો સંતાન નાખે છે, એ પુરુષ કે સ્ત્રી પવન જેવી બીમારીમાં પીડાય છે.