માર્કણ્ડેયપુરાણમ્

પ્રવિશ્ય ગર્ભમત્ત્યેકો ભુક્ત્વા મોહયતેઽપરા । જાયન્તે મોહનાત્તસ્યાઃ સર્પમણ્ડૂકકચ્છપાઃ॥૫૧.

એક ગર્ભમાં પ્રવેશી તેને ખાઈ જાય છે; બીજો ખાધા પછી મોહ પેદા કરે છે. એ સ્ત્રીના મોહથી સાપ, દેડકા અને કાચબા જન્મે છે.

સરીસૃપાણિ ચાન્યાનિ પુરીષમથવા પુનઃ । ષણ્માસાન્ ગુર્વિણીં માંસમશ્નુવાનામસંયતામ્॥૫૧.

બીજા સરીસૃપો અને જીવ પણ જન્મે છે, અથવા ફરીથી મલમાંથી ઉત્પન્ન થાય છે. છ મહિના સુધી ગર્ભવતી સ્ત્રી જો મરજી મુજબ માંસ ખાય—

વૃક્ષચ્છાયાશ્રયાં રાત્રાવથવા ત્રિચતુષ્પથે । શ્મશાનકટભૂમિષ્ઠામુત્તરીયવિવર્જિતામ્॥૫૧.

—અને રાત્રે વૃક્ષની છાંયમાં, ત્રિવિધ માર્ગ પર, સ્મશાનમાં કે હાડકાંવાળી જગ્યાએ રહે, અથવા ઉપરના વસ્ત્ર વિના રહે—

રુદમાનાં નિશીથેઽથ આવિશેત્તામસૌ સ્ત્રિયમ્ । શસ્યહન્તુસ્તથૈવૈકઃ ક્ષુદ્રકો નામ નામતઃ॥૫૧.

—અથવા મધરાતે રડે, તો અંધકારમય આત્મા એ સ્ત્રીમાં પ્રવેશ કરે છે. એ જ રીતે, એક 'ક્ષુદ્રક' નામનો, પાકનો નાશકર્તા પણ છે.

શસ્યર્ધિં સ સદા હન્તિ લબ્ધ્વા રન્ધ્રં શૃણુષ્વ તત્ । અમઙ્ગલ્યદિનારમ્ભે અતૃપ્તો વપતે ચ યઃ॥૫૧.

તે હંમેશા પાકનો નાશ કરે છે, જ્યાં ત્રુટિ મળે ત્યાં. સાંભળો: જે કોઈ અશુભ દિવસે આરંભ કરે અને સંતોષ ન મળે, તે પાક ગુમાવે છે.

ક્ષેત્રેષ્વનુપ્રવેશં વૈ કરોત્યન્તોપસઙ્ગિષુ । તસ્માત્ કલ્પઃ સુપ્રશસ્તે દિનેઽભ્યર્ચ્ય નિશાકરમ્॥૫૧.

તે ઋતુના અંતે ખેતરોમાં પ્રવેશ કરે છે. તેથી શુભ દિવસે, ચંદ્રદેવની પૂજા કર્યા પછી વિધિ કરવી જોઈએ.

કુર્યાદારમ્ભમુપ્તિઞ્ચ હૃષ્ટસ્તુષ્ટઃ સહાયવાન્ । નિયોજિકેતિ યા કન્યા દુઃ સહસ્ય મયોદિતા॥૫૧.

ખુશીથી, સંતોષથી અને સાથીઓ સાથે કામ શરૂ અને પૂર્ણ કરવું જોઈએ. 'નિયોજિકા' નામની કન્યા, જેને સહન કરવી મુશ્કેલ છે, તે હું વર્ણવું છું.

જાતં પ્રચોદિકાસંજ્ઞં તસ્યાઃ કન્યાચતુષ્ટયમ્ । મત્તોન્મત્તપ્રમત્તાસ્તુ નરાન્ નારીસ્તુ તાઃ સદા॥૫૧.

એની ચાર દીકરીઓ 'પ્રચોદિકા' તરીકે ઓળખાય છે. નશામાં, ઉન્માદમાં અને બેફામ, આવી સ્ત્રીઓ હંમેશા પુરુષોને ઉશ્કેરે છે.

સમાવિશન્તિ નાશાય ચોદયન્તીહ દારુણમ્ । અધર્મં ધર્મરૂપેણ કામઞ્ચાકામરૂપિણમ્॥૫૧.

આ સ્ત્રીઓ વિનાશ માટે પ્રવેશ કરે છે અને અહીં કઠોર વસ્તુઓ માટે ઉશ્કેરે છે: અધર્મને ધર્મના રૂપમાં અને કામને અકામના રૂપમાં રજૂ કરે છે.

અનર્થઞ્ચાર્થરૂપેણ મોક્ષઞ્ચામોક્ષરૂપિણમ્ । દુર્વિનીતા વિના શૌચં દર્શયન્તિ પૃથઙ્નરાન્॥૫૧.

અનર્થને અર્થના રૂપમાં અને બંધનને મોક્ષના રૂપમાં બતાવે છે. અણઘડ અને શુદ્ધિ વિના, એ અલગ-અલગ પુરુષોને ભટકાવે છે.

ભ્રશ્યન્ત્યાભિઃ પ્રવિષ્ટાભિઃ પુરુષાર્થાત્ પૃથઙ્નરાઃ । તાસાં પ્રવેશશ્ચ ગૃહે સંધ્યારક્તે હ્યથામ્બરે॥૫૧.

જે પુરુષોમાં એ પ્રવેશ કરે છે, તેઓ પોતાના ધ્યેયથી વિમુખ થઈ જાય છે. એ સ્ત્રીઓ સંધ્યા સમયે આકાશ લાલ હોય ત્યારે ઘરમાં પ્રવેશ કરે છે.

ધાતાવિધાત્રોશ્ચ બલિર્યત્ર કાલે ન દીયતે । ભુઞ્જતાં પિબતાં વાપિ સઙ્ગિભિર્જલવિપ્રુષૈઃ॥૫૧.

જ્યાં ધાતા અને વિધાતા માટે યોગ્ય સમયે અર્પણ કરવામાં આવતું નથી, જ્યાં મિત્રો સાથે જમવામાં કે પીવામાં પાણીના છાંટા પડે છે—

નવનારીષુ સંક્રાન્તિસ્તાસામાશ્વભિજાયતે । વિરોધિન્યાસ્ત્રયઃ પુત્રાશ્ચોદકો ગ્રાહકસ્તથા॥૫૧.

નવ સ્ત્રીઓમાં એ પ્રવાહ થાય છે અને સંતાન ઝડપથી જન્મે છે. વિરોધી સ્ત્રીઓના ત્રણ પુત્રો છે: એક જળગ્રાહી અને બીજો ગ્રાહક.

તમઃ પ્રચ્છાદકશ્ચાન્યસ્તત્સ્વરૂપં શૃણુષ્વ મે । પ્રદીપદૈલસંસર્ગદૂષિતે લઙ્ઘિતે ખલે॥૫૧.

બીજો છે 'તમઃપ્રચ્છાદક'; એનું સ્વરૂપ સાંભળો: દીવાના તેલના સ્પર્શથી દુષિત થાય, અથવા ખલihan પાર થાય ત્યારે—

મુષલોલૂખલે યત્ર પાદુકે વાસને સ્ત્રિયઃ । શૂર્પદાત્રાદિકં યત્ર પદાકૃષ્ય તથાસનમ્॥૫૧.

જ્યાં મુષળ અને ઓખળી હોય, સ્ત્રીઓના પગરખાં, વસ્ત્રો, સુપડા-દાતર વગેરે હોય, અથવા પગથી બેઠાડું ખેંચાય—

યત્રોપલિપ્તઞ્ચાનર્ચ્ય વિહારઃ ક્રિયતે ગૃહે। દર્વોમુખેન યત્રાગ્નિરાહૃતોઽન્યત્ર નીયતે॥૫૧.

જે ઘર માં પૂજા વિના ફક્ત મોજશોખ કરવામાં આવે છે, અને જ્યાં અગ્નિ દક્ષિણ તરફ મુકીને પછી બીજે લઈ જવાય છે—

વિરોધિનીસુતાસ્તત્ર વિજૃમ્ભન્તે પ્રચોદિતાઃ । એકો જિહ્વાગતઃ પુંસાં સ્ત્રીણાઞ્ચાલીકસત્યવાન્॥૫૧.

ત્યાં શત્રુતાની દીકરીઓ ઉશ્કેરાઈને સક્રિય થાય છે; પુરુષ કે સ્ત્રીની જીભ પર એક એવી છે, જે ખોટું બોલે છે અને હંમેશા અસત્ય કહે છે.

ચોદકો નામ સ પ્રોક્તઃ પૈશુન્યં કુરુતે ગૃહે । અવધાનગતશ્ચાન્યઃ શ્રવણસ્થોઽતિદુર્મતિઃ॥૫૧.

તેને ઉશ્કેરનાર કહે છે, જે ઘરમાં નિંદા ફેલાવે છે; બીજી એક, જે ધ્યાનથી સાંભળતી નથી, તે બહુ દુષ્ટ છે.

કરોતિ ગ્રહણન્તેષાં વચસાં ગ્રાહકસ્તુ સઃ । આક્રમ્યાન્યો મનો નૄણાં તમસાચ્છાદ્ય દુર્મતિઃ॥૫૧.

એમાંથી એક, લોકોના બોલેલા શબ્દો પકડીને પોતાની રીતે વાપરે છે; બીજી એક, મનમાં પ્રવેશી, અંધકારથી ઢાંકી દે છે અને દુર્વૃત્તિ કરે છે.

ક્રોધં જનયતે યસ્તુ તમઃ પ્રચ્છાદકસ્તુ સઃ । સ્વયંહાર્યાસ્તુ ચૌર્યેણ જનિતન્તનયત્રયમ્॥૫૧.

જે ક્રોધ ઉત્પન્ન કરે છે, એ અંધકારથી છુપાવનારી છે; અને ચોરીથી જન્મેલી ત્રણ દીકરીઓ છે, જે પોતે બધું લઈ જાય છે.

સર્વહાર્યર્ધહારી ચ વીર્યહારી તથૈવ ચ । અનાચાન્તગૃહેષ્વેતે મન્દાચારગૃહેષુ ચ॥૫૧.

એક બધું લઈ જાય છે, બીજી અડધું લઈ જાય છે, અને ત્રીજી શક્તિ લઈ જાય છે—આ બધી ખરાબ વર્તનવાળા અને દુશ્ચરિત્ર ઘરોમાં વસે છે.

અપ્રક્ષાલિતપાદેષુ પ્રવિશત્સુ મહાનસમ્ । ખલેષુ ગોષ્ઠેષુ ચ વૈ દ્રોહો યેષુ ગૃહેષુ વૈ॥૫૧.

જે ઘરમાં અશુદ્ધ પગે રસોડામાં પ્રવેશ થાય છે, કે દુષ્ટ લોકો સભામાં હોય છે, અથવા જ્યાં ઘરમાં દગો થાય છે—

તેષુ સર્વે યથાન્યાયં વિહરન્તિ રમન્તિ ચ । ભ્રામણ્યાસ્તનયસ્ત્વેકઃ કાકજઙ્ઘ ઇતિ સ્મૃતઃ॥૫૧.

એવા બધા સ્થળોએ એ બધાં મનમોજીથી ફરતાં અને આનંદ કરતાં રહે છે; પણ ભટકતીની દીકરો, જેને કાકજંઘ કહે છે, એ અલગ છે.

તેનાવિષ્ટો રતિં સર્વો નૈવ પ્રાપ્નોતિ વૈ પુરે । ભુઞ્જન્ યો ગાયતે મૈત્રે ગાયતે હસતે ચ યઃ॥૫૧.

જેના વશમાં કોઈ આવે, એ શહેરમાં કોઈને પણ આનંદ મળતો નથી; જે ખાવા સમયે ગાય છે, કે ગાય છે અને હસે છે, હે મિત્ર—

સન્ધ્યામૈથુનિનઞ્ચૈવ નરમાવિશતિ દ્વિજ । કન્યાત્રયં પ્રસૂતા સા યા કન્યા ઋતુહારિણી॥૫૧.

સાંજના સમયે સંબંધ કરે છે એવો પુરુષ તેના વશમાં આવે છે, હે દ્વિજ; અને જે સ્ત્રીને ઋતુ આવે છે, તે ત્રણ દીકરીઓને જન્મ આપે છે.

એકા કુચહરા કન્યા અન્યા વ્યઞ્જનહારિકા । તૃતીયા તુ સમાખ્યાતા કન્યકા જાતહારિણી॥૫૧.

એક દીકરીને કુંડાળીઓ લેનારી કહે છે, બીજી ગહણા લેનારી છે, અને ત્રીજી જન્મ લેનારી તરીકે ઓળખાય છે.

યસ્યા ન ક્રિયતે સર્વઃ સમ્યગ્ વૈવાહિકો વિધિઃ । કાલાતીતોઽથવા તસ્યા હરત્યેકા કુચદ્વયમ્॥૫૧.

જેની લગ્નવિધિ યોગ્ય રીતે કે સમયસર કરવામાં નથી આવતી, તેની બંને કુંડાળીઓમાંથી એક લઈ જાય છે.

સમ્યક્ શ્રાદ્ધમદત્ત્વા ચ તથાનર્ચ્ય ચ માતરમ્ । વિવાહિતાયાઃ કન્યાયા હરતિ વ્યઞ્જનં તથા॥૫૧.

યોગ્ય શ્રાદ્ધ ન કરવામાં આવે, કે માતાને પૂજવામાં ન આવે, તો લગ્ન થયેલી કન્યાનું ગહણું લઈ જાય છે.

અગ્ન્યમ્બુશૂન્યે ચ તથા વિધૂપે સૂતિકાગૃહે । અદીપશસ્ત્રમુસલે ભૂતિસર્ષપવર્જિતે॥૫૧.

જે પ્રસૂતિગૃહમાં અગ્નિ, પાણી કે ધૂપ નથી, દીવો, હથિયાર, મસલુ કે રાયડા પણ નથી—