માર્કણ્ડેયપુરાણમ્

એક સમયની વાત છે, જયારે હરિના દ્વિપદો, જે સંસારના ભયથી પીડિત લોકોના દુખોને દૂર કરવા માટે સમર્થ છે, યોગીઓ દ્વારા પૂજવામાં અને આદરવામાં આવતાં હતા. આ પદો ધરતી, વાયુમંડલ અને સ્વર્ગને પાર કરી જતા હતા, અને તે પદો તમને શુદ્ધ કરે એવી આશા રાખીએ છીએ. હરિ, જે તમામ પાપોને દૂર કરવામાં નિપુણ છે, જેમણે દુધના સમુદ્રમાં નાગના કૂણાની ઉપર પોતાના સ્વરૂપને સ્થાપિત કર્યું છે, તેમનો શ્વાસ ભયંકર તરંગોને ઉઠાવે છે, અને સમુદ્ર તેમની ઉપસ્થિતિથી નૃત્ય કરે છે. નારાયણ, શ્રેષ્ઠ પુરુષ, અને નોબલ નરા, સાથે જ સરસ્વતી અને વ્યાસને પૂજવા પછી, તમારે 'જય' કહેવુ જોઈએ. જેમ વિષ્ણુ દેવતાઓમાં સર્વોચ્ચ છે, તેમ બ્રાહ્મણોમાં મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ છે, અને જેમ આભૂષણોમાં કાંતિમય મણિ છે, તેમ મહાભારત બધા શાસ્ત્રોમાં મહાન છે. આ મહાભારતમાં જીવનના લક્ષ્યોનું વર્ણન છે: ધન, ધર્મ, ઈચ્છા અને મુક્તિ, અને આ બધાના પરસ્પર સંબંધો અને અલગ અલગ સ્વરૂપો. આ પવિત્ર શાસ્ત્ર ધર્મમાં શ્રેષ્ઠ, ધનમાં સર્વોચ્ચ, ઈચ્છામાં શ્રેષ્ઠ અને મુક્તિમાં સર્વોત્તમ છે. ચાર આશ્રમોના સ્થિરતાના ઉપાયો અને આચરણ અહીં વ્યાસ દ્વારા જણાવવામાં આવ્યા છે. આ મહાન શાસ્ત્ર, જે વિવાદોને પાર કરે છે, વ્યાસના કુશળ કાર્ય દ્વારા પૂર્ણ થયું છે. વ્યાસના શબ્દોની વહેણ, જે ખોટા વિચારના વૃક્ષોને uproot કરે છે અને વેદોના પર્વતમાંથી ઉતરે છે, ધરતીને કાદવથી મુક્ત કરે છે. આ વેદોના મહાન તળાવમાં, કૃષ્ણના પુત્ર વ્યાસનો છે, જ્યાં પાણીના ઘડાંઓની અવાજ સાથે મહાન હંસો અને વાર્તાના કમળને કેન્દ્ર બનાવવામાં આવે છે. હું આ અર્થમાં સમૃદ્ધ અને વિશાળ ભારતને તેના સાચા સ્વરૂપમાં જાણવા ઈચ્છું છું, આદરણીય; હું તમારી પાસે આવ્યો છું. પરંતુ કેમ જનાર્દન, ગુણોથી પરે, માનવ જન્મ લે છે—તે વાસુદેવ, જે સંસારની સર્જના, જાળવણી અને વિનાશનો કારણ છે? અને કેમ કૃષ્ણા, દ્રુપદાની પુત્રી, પાંડવોના પાંચ પુત્રોમાં એકમાત્ર રાણી બની? આ બાબતમાં અમને મોટી શંકા છે. કેમ શક્તિશાળી બાલદેવ, બ્રાહ્મણહત્યાના પાપને ખંડિત કરવા માટે, પવિત્ર સ્થળોએ યાત્રા પર નીકળ્યા, અને પોતાના હલને હથિયાર તરીકે લઈ ગયા? અને દ્રૌપદીના પુત્રો, જે મહાન યુદ્ધા હતા, કેવી રીતે તેમની પત્નીઓ વિના, અને પાંડવોના નોબલ પુત્રો, રક્ષકો વિના પુરુષોની જેમ મૃત્યુ પામ્યા? આ બધું તફસિલથી તમે મને અહીં સમજાવવું જોઈએ; કારણ કે તમે હંમેશા ભ્રમિત મનને સમજણ લાવનાર છો. આ શબ્દો સાંભળી, મહાન ઋષિ માર્કંડેયાએ, દસ અને આઠ દોષોથી મુક્ત, બોલવાનું શરૂ કર્યું. માર્કંડેયાએ કહ્યું: 'હવે યજ્ઞક્રિયા માટેનો સમય આવી ગયો છે, પરંતુ લાંબો બોલવાનો આ યોગ્ય સમય નથી.' પરંતુ જે બોલશે, તે વિશે હું તમને આજે કહું છું, હે જૈમિની; અને આવું કરીને, પક્ષીઓ તમારી શંકાઓને દૂર કરશે. પિંગાક્ષ, વિબોધ, સુપુત્ર, અને સુમુખા, દ્રોનાના પુત્રો—આ બધા પક્ષીઓમાં શ્રેષ્ઠ, સત્યના જ્ઞાની અને શાસ્ત્ર પર વિચારક છે. તેઓના બુદ્ધિ વેદો અને શાસ્ત્રોના અર્થને સમજવામાં અવરોધિત નથી; તેઓ વિંધ્યાના પર્વતોની ગુફાઓમાં રહે છે—તેઓને નજીક જાઓ અને તમારા પ્રશ્નો પૂછો. આ રીતે, માર્કંડેયાના આદેશથી, ઋષિએ આ જવાબ આપ્યો, તેના આંખો આશ્ચર્યથી વ્યાપક. જૈમિનીએ કહ્યું: 'આ ખરેખર અદભૂત છે, હે બ્રહ્મણ, કે પક્ષીઓની વાતચીત માનવીઓ જેવી છે, અને તમારા પક્ષીઓએ જ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું છે જે ખૂબ જ દુર્લભ છે.' જો તેઓ પ્રાણીઓમાં જન્મ્યા, તો તેઓએ如此 જ્ઞાન કેવી રીતે પ્રાપ્ત કર્યું? અને દ્રોનાના પુત્રોને પક્ષીઓ તરીકે કેમ કહેવામાં આવે છે? આ પ્રતિષ્ઠિત દ્રોન કોણ છે, જેના ચાર પુત્રો પવિત્રતા અને ધર્મના જ્ઞાન સાથે જન્મ્યા અને મહાન આત્માઓ તરીકે ઓળખાય છે? માર્કંડેયાએ કહ્યું: 'સાંભળો, જેમણે નંદનામાં એક વખત જે બન્યું તે હું વર્ણવ છું, જ્યાં ઈન્દ્ર અને નારદનો ભેગો થયો.' નારદે નંદનામાં ઈન્દ્રને જોયો, દેવતાઓના રાજા, નૃત્યકારોના જૂથમાં, જેમણે તેમના ચહેરા પર નજર રાખી હતી. જેમણે આ મહાન ઋષિને જોઈ, ઈન્દ્રે ઊભા થઈને આદરપૂર્વક તેમને પોતાનું સ્થાન આપ્યું. જ્યારે દેવીઓએ શક્તિશાળી વૃત્રીના હત્યારા ઈન્દ્રને ઊભા થઈને જોયા, ત્યારે તેઓએ તેમને નમણું કર્યું અને ઋષિ સામે નમ્રતાથી ઉભા રહ્યા. તેઓ દ્વારા આદરિત થઈને, અને ઈન્દ્રની બાજુમાં બેઠા, નારદે યોગ્ય અભિનંદન આપ્યા અને આનંદદાયક સંવાદમાં જોડાયા. ઈન્દ્રે કહ્યું: 'આપણે વાતચીત કરતા, હું તમને આ નૃત્યકારોમાંથી કયા નૃત્યકારા પસંદ કરશો તે અંગે આજ્ઞા આપો.' રંભા, કર્કશા, ઉર્વશી, અથવા તિલોત્તમા, અથવા ઘૃતાચી, મેનકા, જે તમને ગમે તે પસંદ કરો. ઈન્દ્રના આ શબ્દો સાંભળી, નારદ, જે પિતૃજ્ઞાનો છે, વિચાર્યા પછી, ત્યાં ઊભા રહેલા અપ્સરાઓને કહ્યું. 'તમે બધા અહીં, જે પોતાને સૌંદર્ય, ઉદારતા અને ગુણોમાં શ્રેષ્ઠ ગણતા છો, તે મારા સમક્ષ નૃત્ય કરે.' 'જેઓમાં ગુણ અને સૌંદર્ય નથી, તેઓ માટે નૃત્યમાં સફળતા શક્ય નથી; જેમ કે યોગ્ય આધાર વિના નૃત્ય ફક્ત નકલ છે.' તે જ સમયે, દરેકએ નમણું કરીને કહ્યું, 'હું ગુણોમાં શ્રેષ્ઠ છું, તમે નહીં; અને તમે પણ નહીં,' આવા દરેકે જાહેર કર્યું. માર્કંડેયાએ કહ્યું: 'તેઓની ઉદ્વેગતા જોઈને, વજ્રધારાએ કહ્યું, 'ઋષિને પૂછવામાં આવે, તે જણાવી દેશે કે તમે પૈકી કઈ ગુણમાં શ્રેષ્ઠ છે.' તેમને પૂછવામાં આવ્યા, ઈન્દ્રની ઇચ્છા અનુસાર, ઋષિ નારદે કહ્યું; સાંભળો, હે જૈમિની, પછી તેમણે જે કહ્યું તે સાંભળો. 'તમમાંથી જે કોઈ મહાન ઋષિ દુર્વાસાને, જે પર્વતની શિખરે તપસ્યા કરે છે, મજબૂત રીતે વિક્ષિપ્ત કરી શકે, હું તેને ગુણમાં શ્રેષ્ઠ માનું છું.' આ રીતે, આ વાતો અને પ્રસંગો, જે શાસ્ત્રોના ઊંડા અર્થને સમજાવે છે, ગુજરાતી ભાષામાં જીવંત બનીને જીવંત થઈ ગયા.