గౌరీ మాయా చ విద్యా చ కృష్ణా హైమవతీతి చ ప్రధానం ప్రకృతిశ్చైవ యామాహుస్తత్త్వచిన్తకాః
ఆమెను గౌరీ, మాయ, విద్య, కృష్ణ, హైమవతి, ప్రధాన, ప్రకృతి అని తత్వవేత్తలు పిలుస్తారు.
అజామేకాం లోహితాం శుక్లకృష్ణాం విశ్వప్రజాం సృజమానాం సరూపామ్ అజో ఽహం మాం విద్ధి తాం విశ్వరూపం గాయత్రీం గాం విశ్వరూపాం హి బుద్ధ్యా
ఆమెను జన్మలేని, ఏకైక, ఎరుపు, తెలుపు, నలుపు రంగులతో, సర్వజంతువులను సృష్టించేవారిగా తెలుసుకో. నేను కూడా జన్మలేనివాడిని, నన్ను ఆమెగా, విశ్వరూపిణిగా, గాయత్రీగా, విశ్వరూప గోవుగా బుద్ధితో తెలుసుకో.
ఏవముక్త్వా మహాదేవః ససర్జ పరమేశ్వరః తతశ్ చ పార్శ్వగా దేవ్యాః సర్వరూపకుమారకాః
ఇలా చెప్పిన అనంతరం మహాదేవుడు సృష్టిని ప్రారంభించాడు. ఆ తరువాత ఆ దేవి పక్కనుండి అన్ని రూపాల బాలురు పుట్టారు.
జటీ ముణ్డీ శిఖణ్డీ చ అర్ధముణ్డశ్ చ జజ్ఞిరే తతస్తేన యథోక్తేన యోగేన సుమహౌజసః
జటలు, ముండలు, శిఖలు, అర్ధముండలు కలిగిన వారు పుట్టారు. తరువాత చెప్పిన యోగబలంతో, వారు గొప్ప తేజస్సుతో ఉన్నారు.
దివ్యవర్షసహస్రాన్తే ఉపాసిత్వా మహేశ్వరమ్ ధర్మోపదేశమఖిలం కృత్వా యోగమయం దృఢమ్
వెయ్యి దివ్య సంవత్సరాలు ముగిసిన తరువాత, మహేశ్వరునిని భక్తితో ఆరాధించి, ధర్మోపదేశాన్ని పూర్తిగా తెలుసుకొని, దృఢమైన యోగంలో స్థిరంగా నిలిచాడు.
శిష్టాశ్ చ నియతాత్మానః ప్రవిష్టా రుద్రమీశ్వరమ్
ఆ శిష్యులు, మనస్సును నియంత్రించుకొని, రుద్రుడైన పరమేశ్వరునిలో లీనమయ్యారు.
ఏవం సంక్షేపతః ప్రోక్తః సహ్యాదీనాం సముద్భవః యః పఠేచ్ఛృణుయాద్వాపి శ్రావయేద్వా ద్విజోత్తమాన్
ఇలా సంక్షిప్తంగా సహ్యాద్రి మొదలైన పర్వతాల ఉద్భవాన్ని వివరించాను. ఎవరు చదువుతారో, వినుతారో, లేక ఉత్తమ ద్విజులకు వినిపిస్తారో,
స యాతి బ్రహ్మసాయుజ్యం ప్రసాదాత్పరమేష్ఠినః కథం లిఙ్గమభూల్లిఙ్గే సమభ్యర్చ్యః స శఙ్కరః
వారు పరమేశ్వరుని కృపతో బ్రహ్మతో ఏకత్వాన్ని పొందుతారు. లింగంలో లింగం ఎలా పుట్టిందో, శంకరుని ఎలా ఆరాధించాలో చెప్పబడింది.
కిం లిఙ్గం కస్ తథా లిఙ్గీ సూత వక్తుమిహార్హసి ఏవం దేవాశ్ చ ఋషయః ప్రణిపత్య పితామహమ్
లింగం అంటే ఏమిటి? లింగి ఎవరు? సూతా, నీవు చెప్పాలి. అలా దేవతలు, ఋషులు, పితామహుని పాదాలకు నమస్కరించి,
అపృచ్ఛన్ భగవంల్లిఙ్గం కథమాసీదితి స్వయమ్ లిఙ్గే మహేశ్వరో రుద్రః సమభ్యర్చ్యః కథం త్వితి
ప్రభూ, లింగం ఎలా ఏర్పడిందో చెప్పమని అడిగారు. లింగంలో మహేశ్వరుడు రుద్రుడు ఎలా ఆరాధించబడాలో వివరించమని కోరారు.
కిం లిఙ్గం కస్ తథా లిఙ్గీ సో ఽప్యాహ చ పితామహః ప్రధానం లిఙ్గమాఖ్యాతం లిఙ్గీ చ పరమేశ్వరః
లింగం అంటే ఏమిటి? లింగి ఎవరు? అని అడిగినపుడు, పితామహుడు ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు — ప్రధాన లింగం వివరించబడింది; లింగి పరమేశ్వరుడే.
రక్షార్థమంబుధౌ మహ్యం విష్ణోస్త్వాసీత్ సురోత్తమాః వైమానికే గతే సర్గే జనలోకం సహర్షిభిః
రక్షణ కోసం సముద్రంలో నాకు విష్ణువు సహాయంగా ఉన్నాడు, ఓ ఉత్తమ దేవతలారా! ఆకాశమార్గంలో సృష్టి జానలోకానికి ఋషులతో కలిసి వెళ్లినపుడు,
స్థితికాలే తదా పూర్ణే తతః ప్రత్యాహృతే తథా చతుర్యుగసహస్రాన్తే సత్యలోకం గతే సురాః
స్థితికాలం పూర్తయినప్పుడు, అది తిరిగి లీనమైనపుడు, నాలుగు యుగాల వెయ్యి చక్రాల అనంతరం, దేవతలు సత్యలోకానికి వెళ్లారు.
వినాధిపత్యం సమతాం గతే ఽన్తే బ్రహ్మణో మమ శుష్కే చ స్థావరే సర్వే త్వ్ అనావృష్ట్యా చ సర్వశః
బ్రహ్మణి కాలం చివరలో పాలకత్వం లేక సమానత్వం ఏర్పడింది. అప్పుడు ఎక్కడైనా వర్షం లేక, స్థావరమంతా ఎండిపోయింది.
పశవో మానుషా వృక్షాః పిశాచాః పిశితాశనాః గన్ధర్వాద్యాః క్రమేణైవ నిర్దగ్ధా భానుభానుభిః
పశువులు, మనుషులు, చెట్లు, మాంసాహార పిశాచులు, గంధర్వాది ఇతరులు — వీరందరూ వరుసగా సూర్యకిరణాలతో కాలిపోయారు.
ఏకార్ణవే మహాఘోరే తమోభూతే సమన్తతః సుష్వాపాంభసి యోగాత్మా నిర్మలో నిరుపప్లవః
ఒకటే మహా భయంకరమైన సముద్రంలో, చుట్టూ చీకటి వ్యాపించి ఉండగా, యోగమయమైన స్వరూపుడు, నిర్మలుడు, కలతలేని వాడు, ఆ నీటిపై నిద్రించాడు.
సహస్రశీర్షా విశ్వాత్మా సహస్రాక్షః సహస్రపాత్ సహస్రబాహుః సర్వజ్ఞః సర్వదేవభవోద్భవః
వెయ్యి తలలు, వెయ్యి కళ్ళు, వెయ్యి పాదాలు, వెయ్యి చేతులు కలిగి, సర్వజ్ఞుడు, సర్వదేవతలకు మూలమైన, విశ్వాత్ముడైన వాడు.
హిరణ్యగర్భో రజసా తమసా శఙ్కరః స్వయమ్ సత్త్వేన సర్వగో విష్ణుః సర్వాత్మత్వే మహేశ్వరః
హిరణ్యగర్భుడు రజస్సు, తమస్సుతో శంకరుడే; సత్త్వగుణంతో విష్ణువు అన్నిదిక్కులా వ్యాపించి ఉన్నాడు; మహేశ్వరుడు అన్నింటికీ ఆత్మ.
కాలాత్మా కాలనాభస్తు శుక్లః కృష్ణస్తు నిర్గుణః నారాయణో మహాబాహుః సర్వాత్మా సదసన్మయః
కాలానికి ఆత్మ, కాలమే నాభిగా ఉన్న వాడు తెల్లవాడైన వాడు; నల్లవాడు గుణరహితుడు; నారాయణుడు మహాబాహువు, సర్వాత్మ, సత్-అసత్ స్వరూపుడు.
తథాభూతమహం దృష్ట్వా శయానం పఙ్కజేక్షణమ్ మాయయా మోహితస్తస్య తమవోచమమర్షితః
అలా పద్మాక్షుడిని పడుకున్నట్టు చూసి, అతని మాయ వల్ల మోహించబడి, కోపంతో అతనితో మాట్లాడాను.
కస్త్వం వదేతి హస్తేన సముత్థాప్య సనాతనమ్ తదా హస్తప్రహారేణ తీవ్రేణ స దృఢేన తు
నీవెవరు? అని అడిగి, శాశ్వతుని చేతితో లేవనెత్తాను. అప్పుడు నా చేతి బలమైన ముద్దుతో,
ప్రబుద్ధో ఽహీయశయనాత్ సమాసీనః క్షణం వశీ దదర్శ నిద్రావిక్లిన్ననీరజామలలోచనః
అతడు తన పడకపై నుండి మేలుకొని, క్షణం స్థిరంగా కూర్చొని, నిద్రతో మసకపడని నిర్మలమైన కళ్లతో చూశాడు.
మామగ్రే సంస్థితం భాసాధ్యాసితో భగవాన్ హరిః ఆహ చోత్థాయ భగవాన్ హసన్మాం మధురం సకృత్
నా ముందుగా ప్రకాశవంతమైన హరి నిలబడి ఉన్నాడు. ఆయన లేచి, ఒక మధురమైన చిరునవ్వుతో నాకు మాటలు చెప్పాడు.
స్వాగతంస్వాగతం వత్స పితామహ మహాద్యుతే తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా స్మితపూర్వం సురర్షభాః
"స్వాగతం, స్వాగతం వత్సా! మహాప్రభావశాలి బ్రహ్మా!" అని ఆయన పలికాడు. ఆ మాటలు విని దేవతలలో శ్రేష్ఠుడు చిరునవ్వుతో స్పందించాడు.
రజసా బద్ధవైరశ్ చ తమవోచం జనార్దనమ్ భాషసే వత్స వత్సేతి సర్గసంహారకారణమ్
రజోగుణంతో, శత్రుత్వంతో బంధించబడి నేను జనార్దనుడిని ఇలా అడిగాను: "నీవు నాకు వత్సా, వత్సా అని ఎందుకు పిలుస్తున్నావు? సృష్టి, లయానికి కారణమైనవాడివి కదా!"
మామ్ ఇహాన్తఃస్మితం కృత్వా గురుః శిష్యమివానఘ కర్తారం జగతాం సాక్షాత్ ప్రకృతేశ్ చ ప్రవర్తకమ్
ఇక్కడ నీవు స్వల్పంగా నవ్వుతూ, నిష్కల్మషుడవైన నన్ను గురువు శిష్యునికి చెప్పినట్లు సంభోదిస్తున్నావు. కానీ నేనే జగత్కర్త, ప్రకృతికి ప్రేరణ ఇచ్చేవాడిని.
సనాతనమజం విష్ణుం విరిఞ్చిం విశ్వసంభవమ్ విశ్వాత్మానం విధాతారం ధాతారం పఙ్కజేక్షణమ్
నీవు నన్ను శాశ్వతుడని, జన్మలేనివాడని, విష్ణువని, సృష్టికర్తనని, విశ్వానికి మూలమని, సమస్తానికి ఆత్మనని, ధారకుడని, పద్మనేత్రుడని పిలుస్తున్నావు.
కిమర్థం భాషసే మోహాద్ వక్తుమర్హసి సత్వరమ్ సో ఽపి మామాహ జగతాం కర్తాహమితి లోకయ
ఏ కారణంతో, మోహంతో నీవు ఇలా మాట్లాడుతున్నావు? నీవు నిజాన్ని త్వరగా చెప్పాలి. అప్పుడు ఆయన నన్ను చూసి, "నేనే జగత్కర్తను, చూడుము!" అని అన్నాడు.
భర్తా హర్తా భవాన్ అఙ్గాద్ అవతీర్ణో మమావ్యయాత్ విస్మృతో ఽసి జగన్నాథం నారాయణమనామయమ్
"నీవే భర్త, హర్త, నా అవినాశి శరీరంనుండి అవతరించినవాడివి. నీవు జగన్నాథుడు, నారాయణుడు, నిరాయాసుడని మరచిపోయావు."
పురుషం పరమాత్మానం పురుహూతం పురుష్టుతమ్ విష్ణుమచ్యుతమీశానం విశ్వస్య ప్రభవోద్భవమ్
"పరమపురుషుడు, పరమాత్మ, దేవతలందరిలో ప్రసిద్ధుడు, మానవుల్లో అత్యంత ప్రశంసించబడినవాడు, విష్ణువు, అచ్యుతుడు, ఈశ్వరుడు, విశ్వానికి ఆదికారణమై ఉన్నవాడిని."