ఆస్తాం తావన్మమేచ్ఛాయాః క్షీరం ప్రతి సురాధమమ్ నిహత్య త్వాం శివాస్త్రేణ త్యజామ్యేతత్కలేవరమ్
ఇప్పుడు నాకు పాల పట్ల ఉన్న కోరికను పక్కన పెడతాను. దేవతలలో నీచుడా! నిన్ను శివాస్త్రంతో సంహరించి, ఈ శరీరాన్ని వదిలేస్తాను.
పురా మాత్రా తు కథితం తథ్యమేవ న సంశయః పూర్వజన్మని చాస్మాభిర్ అపూజిత ఇతి ప్రభుః
పూర్వం నా తల్లి నిజంగా చెప్పింది — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. మునుపటి జన్మలో మనం ప్రభువును పూజించలేదు అని.
ఏవముక్త్వా తు తం దేవమ్ ఉపమన్యురభీతవత్ శక్రం చక్రే మతిం హన్తుమ్ అథర్వాస్త్రేణ మన్త్రవిత్
అలా ఆ దేవునితో మాట్లాడిన తర్వాత, ఉపమన్యుడు భయపడకుండా, మంత్రాల్లో నిపుణుడై, అథర్వాస్త్రంతో ఇంద్రుణ్ని సంహరించాలనే సంకల్పం చేసాడు.
భస్మాధారాన్మహాతేజా భస్మముష్టిం ప్రగృహ్య చ అథర్వాస్త్రం తతస్తస్మై ససర్జ చ ననాద చ
బస్మంతో అలంకరించుకున్న మహాత్ముడు, బస్మాన్ని ఒక ముట్టు తీసుకుని, అథర్వాస్త్రాన్ని ప్రయోగించి, గట్టిగా అరవడం ప్రారంభించాడు.
దగ్ధుం స్వదేహమ్ ఆగ్నేయీం ధ్యాత్వా వై ధారణాం తదా అతిష్ఠచ్చ మహాతేజాః శుష్కేన్ధనమివావ్యయః
తన శరీరాన్ని కాల్చేయాలని సంకల్పించి, అగ్ని ధ్యానం చేసి, ఆ మహాత్ముడు ఎండిన కట్టెలా, అలసట లేకుండా నిలబడ్డాడు.
ఏవం వ్యవసితే విప్రే భగవాన్భగనేత్రహా వారయామాస సౌమ్యేన ధారణాం తస్య యోగినః
ఆ బ్రాహ్మణుడు అలా నిశ్చయించుకున్నప్పుడు, భగవంతుడు, భగనేత్రుడి కన్ను తీసినవాడు, మృదువుగా ఆ యోగికి ధ్యానాన్ని ఆపేశాడు.
అథర్వాస్త్రం తదా తస్య సంహృతం చన్ద్రకేణ తు కాలాగ్నిసదృశం చేదం నియోగాన్నన్దినస్ తథా
ఆ సమయంలో నందీ ఆజ్ఞతో, చంద్రకుడు అథర్వాస్త్రాన్ని, కాలాగ్ని వంటి తాపంతో, వెనక్కు తీసుకున్నాడు.
స్వరూపమేవ భగవాన్ ఆస్థాయ పరమేశ్వరః దర్శయామాస విప్రాయ బాలేన్దుకృతశేఖరమ్
పరమేశ్వరుడు తన అసలు రూపాన్ని ధరించి, బ్రాహ్మణునికి దర్శనమిచ్చాడు. ఆయన తలపై చంద్రమండలం మెరిసిపోతుండగా కనిపించాడు.
క్షీరధారాసహస్రం చ క్షీరోదార్ణవమేవ చ దధ్యాదేరర్ణవం చైవ ఘృతోదార్ణవమేవ చ
ఆయన చుట్టూ వెయ్యి పాల వాగులు, పాల సముద్రం, పెరుగు సముద్రం, నెయ్యి సముద్రం ఇలా అన్నీ పరచుకున్నాయి.
ఫలార్ణవం చ బాలస్య భక్ష్యభోజ్యార్ణవం తథా అపూపగిరయశ్చైవ తథాతిష్ఠన్ సమన్తతః
ఆ బాలుడికోసం పండ్ల సముద్రం, తినే పదార్థాల సముద్రం, అపూప పర్వతాలు అన్నీ చుట్టూ నిలబడ్డాయి.
ఉపమన్యుమువాచ సస్మితో భగవాన్బన్ధుజనైః సమావృతమ్ గిరిజామ్ అవలోక్య సస్మితాం సఘృణం ప్రేక్ష్యతు తం తదా ఘృణీ
భగవంతుడు చిరునవ్వుతో ఉపమన్యునితో మాట్లాడాడు. అతడు బంధువులతో చుట్టూ ఉన్నాడు. ఆ సమయంలో గిరిజా కరుణతో నవ్వుతూ ఉన్నదాన్ని చూసి, భగవంతుడు దయతో అతనిని చూశాడు.
భుఙ్క్ష్వ భోగాన్యథాకామం బాన్ధవైః పశ్య వత్స మే
నా బిడ్డా! నీవు నీ బంధువులతో కలసి, నీకు ఇష్టమైన ఆనందాలను అనుభవించు. చూడు.
మయా పుత్రీకృతో ఽస్యద్య దత్తః క్షీరోదధిస్ తథా మధునశ్చార్ణవశ్చైవ దధ్నశ్చార్ణవ ఏవ చ
ఈ రోజు నిన్ను నా కుమారుడిగా చేసుకున్నాను. పాల సముద్రాన్ని, తేనె సముద్రాన్ని, పెరుగు సముద్రాన్ని నీకు ఇచ్చాను.
ఆజ్యోదనార్ణవశ్చైవ ఫలలేహ్యార్ణవస్ తథా అపూపగిరయశ్చైవ భక్ష్యభోజ్యార్ణవః పునః
నెయ్యి సముద్రం, పండ్లు, మిఠాయిల సముద్రం, అపూప పర్వతాలు, తినే పదార్థాల సముద్రం ఇవన్నీ మళ్లీ నీకిచ్చాను.
పితా తవ మహాదేవః పితా వై జగతాం మునే మాతా తవ మహాభాగా జగన్మాతా న సంశయః
ఓ మునీశ్వరా, నీ తండ్రి మహాదేవుడు, జగత్తుకు తండ్రి. నీ తల్లి మహాభాగ్యవంతురాలు, జగత్తుకు తల్లి. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
అమరత్వం మయా దత్తం గాణపత్యం చ శాశ్వతమ్ వరాన్వరయ దాస్యామి నాత్ర కార్యా విచారణా
నేను నీకు అమరత్వాన్ని, గణాధిపతిగా శాశ్వతమైన అధికారాన్ని ఇచ్చాను. ఇంకేమైనా వరాలు కావాలంటే అడుగు, నేను ఇస్తాను. ఇక్కడ ఎలాంటి సందేహం అవసరం లేదు.
ఏవముక్త్వా మహాదేవః కరాభ్యాముపగృహ్య తమ్ ఆఘ్రాయ మూర్ధని విభుర్ దదౌ దేవ్యాస్తదా భవః
ఇలా చెప్పి మహాదేవుడు తన చేతులతో అతన్ని ఆలింగనం చేసి, తలపై ముద్దిచ్చి, దేవితో కలిసి అతనికి ఆశీర్వాదాన్ని ప్రసాదించాడు.
దేవీ తనయమాలోక్య దదౌ తస్మై గిరీన్ద్రజా యోగైశ్వర్యం తదా తుష్టా బ్రహ్మవిద్యాం ద్విజోత్తమాః
దేవి తన కుమారుని చూసి, సంతోషంతో, అతనికి యోగశక్తిని, బ్రహ్మజ్ఞానాన్ని ప్రసాదించింది, ఓ ద్విజోత్తములారా.
సో ఽపి లబ్ధ్వా వరం తస్యాః కుమారత్వం చ సర్వదా తుష్టావ చ మహాదేవం హర్షగద్గదయా గిరా
ఆమె ఇచ్చిన వరాన్ని, ఎప్పటికీ బాల్యాన్ని పొందినవాడు, ఆనందంతో గొంతు కడిగి, మహాదేవుని స్తుతించాడు.
వరయామాస చ తదా వరేణ్యం విరజేక్షణమ్ కృతాఞ్జలిపుటో భూత్వా ప్రణిపత్య పునః పునః
అతడు చేతులు జోడించి, పునఃపునః నమస్కరిస్తూ, పాపరహితమైన కళ్ళు కలిగిన ఆ వరప్రదాతుని వద్ద మరొక వరాన్ని కోరాడు.
ప్రసీద దేవదేవేశ త్వయి చావ్యభిచారిణీ శ్రద్ధా చైవ మహాదేవ సాన్నిధ్యం చైవ సర్వదా
"దేవదేవా, దయచూపు. ఓ మహాదేవా, నా మనసులో ఎప్పుడూ నీవైపు చలించని విశ్వాసం, నీ సన్నిధానం ఉండాలని ఆశిస్తున్నాను."
ఏవముక్తస్తదా తేన ప్రహసన్నివ శఙ్కరః దత్త్వేప్సితం హి విప్రాయ తత్రైవాన్తరధీయత
అతడు ఇలా అడిగినప్పుడు శంకరుడు చిరునవ్వుతో ఆ బ్రాహ్మణునికి కావలసిన వరాన్ని ఇచ్చి, అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు.
దృష్టో ఽసౌ వాసుదేవేన కృష్ణేనాక్లిష్టకర్మణా ధౌమ్యాగ్రజస్తతో లబ్ధం దివ్యం పాశుపతం వ్రతమ్
వాసుదేవుడు, కలుషరహితమైన కర్మలు చేసే కృష్ణుడు, ధౌమ్యుని అన్నవారి వద్ద నుండి దివ్యమైన పాశుపతవ్రతాన్ని పొందాడు.
కథం లబ్ధం తదా జ్ఞానం తస్మాత్కృష్ణేన ధీమతా వక్తుమర్హసి తాం సూత కథాం పాతకనాశినీమ్
ఆ జ్ఞానాన్ని కృష్ణుడు ఎలా పొందాడు? ఓ సూతా, పాపాలను తొలగించే ఆ కథను చెప్పాలి.
స్వేచ్ఛయా హ్యవతీర్ణో ఽపి వాసుదేవః సనాతనః నిన్దయన్నేవ మానుష్యం దేహశుద్ధిం చకార సః
స్వేచ్ఛతో అవతరించిన వాసుదేవుడు, మానవ జన్మను తక్కువగా చూసినట్టు, శరీరాన్ని పవిత్రం చేసుకున్నాడు.
పుత్రార్థం భగవాంస్తత్ర తపస్తప్తుం జగామ చ ఆశ్రమం చోపమన్యోర్వై దృష్టవాంస్తత్ర తం మునిమ్
కుమారుని కోరికతో భగవంతుడు అక్కడికి వెళ్లి తపస్సు ఆచరించేందుకు ఉపమన్యువు ఆశ్రమానికి చేరి ఆ మునిని దర్శించాడు.
నమశ్చకార తం దృష్ట్వా ధౌమ్యాగ్రజమహో ద్విజాః బహుమానేన వై కృష్ణస్ త్రిః కృత్వా వై ప్రదక్షిణమ్
ఆ మునిని చూసి, కృష్ణుడు ధౌమ్యుని అన్నవారికి గొప్ప గౌరవంతో నమస్కరించి, మూడుసార్లు ప్రదక్షిణ చేశాడు, ఓ ద్విజోత్తములారా.
తస్యావలోకనాదేవ మునేః కృష్ణస్య ధీమతః నష్టమేవ మలం సర్వం కాయజం కర్మ్మజం తథా
ఆ మునిని కృష్ణుడు చూసిన క్షణంలోనే, అతని శరీరంతో, కర్మలతో కలిగిన అన్ని మలినాలు నశించిపోయాయి.
భస్మనోద్ధూలనం కృత్వా ఉపమన్యుర్మహాద్యుతిః తమగ్నిరితి విప్రేన్ద్రా వాయురిత్యాదిభిః క్రమాత్
ఉపమన్యువు, మహాతేజస్సుతో, బస్మాన్ని చల్లిన తరువాత, అతనిని అగ్ని, వాయువు మొదలైన పేర్లతో పిలిచాడు, ఓ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠులారా.
దివ్యం పాశుపతం జ్ఞానం ప్రదదౌ ప్రీతమానసః మునేః ప్రసాదాన్మాన్యో ఽసౌ కృష్ణః పాశుపతే ద్విజాః
ఆ ముని అనుగ్రహంతో, ఉపమన్యువు ఆనందంతో కృష్ణునికి దివ్యమైన పాశుపతజ్ఞానాన్ని ఇచ్చాడు. కృష్ణుడు పాశుపతునిగా యోగ్యుడయ్యాడు, ఓ ద్విజులారా.