దేవః శాఖో విశాఖశ్ చ నైగమేశశ్ చ వీర్యవాన్ సేనాపతిః కుమారాఖ్యః సర్వలోకనమస్కృతః
ఆయన శాఖదేవుడు, విశాఖుడు, శక్తివంతుడైన నైగమేశుడు, సేనాధిపతి, కుమారునిగా ప్రసిద్ధుడు, అన్ని లోకాలు నమస్కరించే దేవుడు.
లీలయైవ మహాసేనః ప్రబలం తారకాసురమ్ బాలో ఽపి వినిహత్యైకో దేవాన్ సంతారయిష్యతి
మహాసేనుడు చిన్నవాడైనా, కేవలం తన లీలతోనే బలమైన తారకాసురుణ్ని ఒంటరిగా సంహరించి దేవతలను రక్షిస్తాడు.
ఏవమ్ ఉక్తస్ తదా తేన బ్రహ్మణా పరమేష్ఠినా బృహస్పతిస్ తథా సేన్ద్రైర్ దేవైర్ దేవం ప్రణమ్య తమ్
అప్పుడు పరమేశ్వరుడైన బ్రహ్మ ఈ విధంగా చెప్పినప్పుడు, బృహస్పతి ఇంద్రుడు మరియు ఇతర దేవతలతో కలిసి ఆ దేవునికి నమస్కరించారు.
మేరోః శిఖరమాసాద్య స్మరం సస్మార సువ్రతః స్మరణాద్దేవదేవస్య స్మరో ఽపి సహ భార్యయా
మేరుపర్వత శిఖరాన్ని చేరుకున్నవాడు, మంచి వ్రతధారి, మన్మథుడిని స్మరించాడు; దేవదేవుని స్మరణ వల్ల మన్మథుడు కూడా తన భార్యతో కలిసి అక్కడికి వచ్చాడు.
రత్యా సమం సమాగమ్య నమస్కృత్య కృతాఞ్జలిః సశక్రమాహ తం జీవం జగజ్జీవో ద్విజోత్తమాః
రతితో కలిసి వచ్చి, కరతలముద్రతో నమస్కరించి, ఇంద్రునితో కలిసి, 'జగత్తుకు జీవుడు అయిన నీకు' అని ఉత్తమ ద్విజులకు చెప్పాడు.
స్మృతో యద్భవతా జీవ సమ్ప్రాప్తో ఽహం తవాన్తికమ్ బ్రూహి యన్మే విధాతవ్యం తమాహ సురపూజితః
నీ స్మరణతో నేను నీ వద్దకు వచ్చాను; నేను చేయవలసింది ఏమిటో చెప్పు' అని దేవతలు పూజించినవాడు అన్నాడు.
తమ్ ఆహ భగవాఞ్ఛక్రః సంభావ్య మకరధ్వజమ్ శఙ్కరేణాంబికామద్య సంయోజయ యథాసుఖమ్
అప్పుడు ఇంద్రుడు, మన్మథుడిని గౌరవించి, 'ఈ రోజు శంకరుడిని అంబికతో నీ ఇష్టానుసారం కలిపించు' అని అన్నాడు.
తయా స రమతే యేన భగవాన్ వృషభధ్వజః తేన మార్గేణ మార్గస్వ పత్న్యా రత్యానయా సహ
వృషభధ్వజుడు తన భార్యతో ఏ మార్గంలో ఆనందిస్తాడో, అదే మార్గంలో నువ్వు కూడా నీ భార్య రతితో కలిసి సాగు.
సో ఽపి తుష్టో మహాదేవః ప్రదాస్యతి శుభాం గతిమ్ విప్రయుక్తస్తయా పూర్వం లబ్ధ్వా తాం గిరిజాముమామ్
అప్పుడు మహాదేవుడు సంతోషంతో నీకు శుభమైన స్థితిని ఇస్తాడు; ముందుగా ఆమె నుంచి వేరుపడినా, ఆ గిరిజ, ఉమను తిరిగి పొందాడు.
ఏవముక్తో నమస్కృత్య దేవదేవం శచీపతిమ్ దేవదేవాశ్రమం గన్తుం మతిం చక్రే తయా సహ
ఇలా చెప్పబడినవాడు, శచీపతిని నమస్కరించి, తన భార్యతో కలిసి దేవదేవుని ఆశ్రమానికి వెళ్లాలని నిర్ణయించాడు.
గత్వా తదాశ్రయే శంభోః సహ రత్యా మహాబలః వసంతేన సహాయేన దేవం యోక్తుమనా భవత్
అప్పుడు రతితో కలిసి, వసంతుడి సహాయంతో, శంభువు నివాసానికి చేరి, ఆ దేవుని మనస్సును ఆకర్షించాలనే సంకల్పం చేసాడు.
తతః సమ్ప్రేక్ష్య మదనం హసన్ దేవస్ త్రియంబకః నయనేన తృతీయేన సావజ్ఞం తమ్ అవైక్షత
తర్వాత దేవుడు త్రినేత్రుడు, మదనుడిని చూసి నవ్వుతూ, తన మూడవ కన్నుతో అతనిని తక్కువగా చూసాడు.
తతో ఽస్య నేత్రజో వహ్నిర్ మదనం పార్శ్వతః స్థితమ్ అదహత్తత్క్షణాదేవ లలాప కరుణం రతిః
ఆ తర్వాత ఆయన కన్ను నుంచి వచ్చిన అగ్ని, పక్కన నిలిచిన మదనుడిని వెంటనే బూడిదగా చేసేసింది; రతి దుఃఖంతో విలపించింది.
రత్యాః ప్రలాపమాకర్ణ్య దేవదేవో వృషధ్వజః కృపయా పరయా ప్రాహ కామపత్నీం నిరీక్ష్య చ
రతికి విన్నపాన్ని విని, వృషభధ్వజుడు, దేవదేవుడు, కరుణతో కామదేవుని భార్యను చూసి ఇలా అన్నాడు.
అమూర్తో ఽపి ధ్రువం భద్రే కార్యం సర్వం పతిస్తవ రతికాలే ధ్రువే భద్రే కరిష్యతి న సంశయః
అమూర్తుడైనా, ఓ మంగళకరమైనవాడా, నీ భర్త సంయోగ సమయంలో అన్ని కార్యాలు తప్పకుండా చేస్తాడు; ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
యదా విష్ణుశ్ చ భవితా వాసుదేవో మహాయశాః శాపాద్భృగోర్మహాతేజాః సర్వలోకహితాయ వై
భృగువు శాపం వల్ల, లోకాల మేలుకోసం, మహా కీర్తి కలిగిన విష్ణువు వాసుదేవుడిగా అవతరించేటప్పుడు,
తదా తస్య సుతో యశ్ చ స పతిస్తే భవిష్యతి సా ప్రణమ్య తదా రుద్రం కామపత్నీ శుచిస్మితా
ఆ సమయంలో కాముని భార్య అయిన శుచిస్మిత, తన కుమారుడిని మరియు భర్తను పొందబోయే ఆమె, రుద్రుని నమస్కరించి వందనలు చేసింది.
జగామ మదనం లబ్ధ్వా వసంతేన సమన్వితా
ఆమె కామునిని పొందిన తరువాత, వసంతుడితో కలిసి అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయింది.
తపసా చ మహాదేవ్యాః పార్వత్యా వృషభధ్వజ ప్రీతిశ్ చ భగవాఞ్ఛర్వో వచనాద్బ్రహ్మణస్తదా
పార్వతీదేవి చేసిన తపస్సు వల్ల, వృషభధ్వజుడా, బ్రహ్మ చెప్పినట్లుగా శర్వుడు సంతోషించెను.
హితాయ చాశ్రమాణాం చ క్రీడార్థం భగవాన్భవః తదా హైమవతీం దేవీమ్ ఉపయేమే యథావిధి
ఆశ్రమాల మేలుకోసం, ఆటల కోసం, భవుడు ఆ సమయంలో హేమవతిగా పుట్టిన దేవిని యథావిధిగా పెళ్ళి చేసుకున్నాడు.
జగామ స స్వయం బ్రహ్మా మరీచ్యాద్యైర్మహర్షిభిః తపోవనం మహాదేవ్యాః పార్వత్యాః పద్మసంభవః
కమలంలో పుట్టిన బ్రహ్మ, మరీచి మొదలైన మహర్షులతో కలిసి, మహాదేవి పార్వతీ తపోవనానికి వెళ్లాడు.
ప్రదక్షిణీకృత్య చ తాం దేవీం స జగతో ఽరణీమ్ కిమ్ అర్థం తపసా లోకాన్ సంతాపయసి శైలజే
ఆ దేవిని ప్రదక్షిణగా చేసి, జగత్తుకు అరణిగా ఉన్న ఆయన, 'శైలజా! నీవు తపస్సుతో లోకాలను ఎందుకు బాధిస్తున్నావు?' అని అడిగాడు.
త్వయా సృష్టం జగత్సర్వం మాతస్త్వం మా వినాశయ త్వం హి సంధారయేల్లోకాన్ ఇమాన్ సర్వాన్ స్వతేజసా
అమ్మా! ఈ జగత్తంతా నీవే సృష్టించావు, దయచేసి దీనిని నాశనం చేయవద్దు. నీవు నీ తేజస్సుతో ఈ లోకాలను నిలబెడుతున్నావు.
సర్వదేవేశ్వరః శ్రీమాన్ సర్వలోకపతిర్భవః యస్య వై దేవదేవస్య వయం కిఙ్కరవాదినః
సర్వదేవతలకు అధిపతిగా, సర్వలోకాల యజమానిగా ఉన్న భవుడికి, మేము దేవతలు సేవకులమని ప్రకటించుకుంటాము.
స ఏవం పరమేశానః స్వయం చ వరయిష్యతి వరదే యేన సృష్టాసి న వినా యస్త్వయాంబికే
అంబికా! నిన్ను సృష్టించిన పరమేశ్వరుడు, నిన్ను తానే ఎంచుకుంటాడు. నీవు లేకుండా ఆయన ఉండడు.
వర్తతే నాత్ర సందేహస్ తవ భర్త్తా భవిష్యతి ఇత్యుక్త్వా తాం నమస్కృత్య ముహుః సమ్ప్రేక్ష్య పార్వతీమ్
ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు — ఆయన నీ భర్తవుతాడు. ఇలా చెప్పి, పునఃపునః నమస్కరించి, పార్వతిని చూశాడు.
గతే పితామహే దేవో భగవాన్ పరమేశ్వరః జగామానుగ్రహం కర్తుం ద్విజరూపేణ చాశ్రమమ్
పితామహుడు వెళ్లిన తరువాత, పరమేశ్వరుడు దయ చూపేందుకు ద్విజుని రూపంలో ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు.
సా చ దృష్ట్వా మహాదేవం ద్విజరూపేణ సంస్థితమ్ ప్రతిభాద్యైః ప్రభుం జ్ఞాత్వా ననామ వృషభధ్వజమ్
మహాదేవుడు ద్విజుని రూపంలో ఉన్నాడని గుర్తించిన పార్వతీ, ఆయన లక్షణాల ద్వారా తెలుసుకొని, వృషభధ్వజునికి నమస్కరించింది.
సమ్పూజ్య వరదం దేవం బ్రాహ్మణచ్ఛద్మనాగతమ్ తుష్టావ పరమేశానం పార్వతీ పరమేశ్వరమ్
బ్రాహ్మణుడి వేషంలో వచ్చిన వరదాయిని దేవుని పూజించి, పార్వతీ పరమేశ్వరుని స్తుతించింది.
అనుగృహ్య తదా దేవీమ్ ఉవాచ ప్రహసన్నివ కులధర్మాశ్రయం రక్షన్ భూధరస్య మహాత్మనః
ఆ సమయంలో దేవిని ఆశీర్వదించి, చిరునవ్వుతో, భూధరుని వంశధర్మాన్ని కాపాడుతూ మాట్లాడాడు.