భయాత్తస్మాన్మహాభాగ బృహద్యుద్ధే బృహస్పతే అనికేతా భ్రమన్త్యేతే శకున్తా ఇవ పఞ్జరే
బృహస్పతీ, ఈ మహాయుద్ధంలో తారుడి భయంతో వీరందరూ ఇల్లులేని పక్షులా, పంజరంలో ఉన్న పక్షుల్లా తిరుగుతున్నారు.
అస్మాకం యాన్య్ అమోఘాని ఆయుధాన్య్ అఙ్గిరో వర తాని మోఘాని జాయన్తే ప్రభావాదమరద్విషః
అంగిరసులలో శ్రేష్ఠుడా, మేము వాడే అప్రతిహత ఆయుధాలు కూడా అమరద్వేషి ప్రభావంతో ఫలించట్లేదు.
దశవర్షసహస్రాణి ద్విగుణాని బృహస్పతే విష్ణునా యోధితో యుద్ధే తేనాపి న చ సూదితః
బృహస్పతీ, విష్ణువు పది వేలు సంవత్సరాలు, రెండింతలు కాలం యుద్ధం చేశాడు. అయినా అతడిని చంపలేకపోయాడు.
యస్తేనానిర్జితో యుద్ధే విష్ణునా ప్రభవిష్ణునా కథమస్మద్విధస్తస్య స్థాస్యతే సమరే ఽగ్రతః
విష్ణువు లాంటి మహాబలుడు కూడా యుద్ధంలో ఓడించలేని వాడిని, మేమంతా ఎలా ఎదుర్కొనగలం?
ఏవమ్ ఉక్తస్ తు శక్రేణ జీవః సార్ధం సురాధిపైః సహస్రాక్షేణ చ విభుం సమ్ప్రాప్యాహ కుశధ్వజమ్
ఇలా శక్రుడు చెప్పిన తర్వాత, జీవుడు ఇతర దేవతాధిపతులతో, సహస్రలోచనుడితో కలిసి కుశధ్వజుని దగ్గరకు వెళ్లి మాట్లాడాడు.
సో ఽపి తస్య ముఖాచ్ఛ్రుత్వా ప్రణయాత్ప్రణతార్తిహా దేవైరశేషైః సేన్ద్రైస్తు జీవమాహ పితామహః
అతని మాటలు వినగానే, ప్రీతి తో కూడి, బాధను తొలగించేవాడైన పితామహుడు, ఇంద్రుడు సహా అందరు దేవతల సమక్షంలో జీవునితో ఇలా అన్నాడు.
జానే వో ఽర్తిం సురేన్ద్రాణాం తథాపి శృణు సాంప్రతమ్ వినిన్ద్య దక్షం యా దేవీ సతీ రుద్రాఙ్గసంభవా
దేవేంద్రులారా, మీ బాధ నాకు తెలుసు. అయినా వినండి. దక్షుణ్ణి నిరాకరించిన సతీదేవి, రుద్రుని శరీరంలో పుట్టింది.
ఉమా హైమవతీ జజ్ఞే సర్వలోకనమస్కృతా తస్యాశ్చైవేహ రూపేణ యూయం దేవాః సురోత్తమాః
హిమవంతుని కుమార్తె అయిన ఉమాదేవి, అన్ని లోకాల్లో పూజింపబడే విధంగా జన్మించింది. ఆమె రూపంతో ఇక్కడ మీరు దేవతలు, ఉత్తమ దేవతలు అయ్యారు.
విభోర్యతధ్వమాక్రష్టుం రుద్రస్యాస్య మనో మహత్ తయోర్యోగేన సమ్భూతః స్కన్దః శక్తిధరః ప్రభుః
విష్ణువు రుద్రుని గొప్ప మనసును ఆకర్షించినప్పుడు, ఆ ఇద్దరి ఐక్యంతో శక్తిశాలి అయిన స్కందుడు జన్మించాడు.
షడాస్యో ద్వాదశభుజః సేనానీః పావకిః ప్రభుః స్వాహేయః కార్తికేయశ్ చ గాఙ్గేయః శరధామజః
ఆయనకు ఆరు ముఖాలు, పన్నెండు చేతులు ఉన్నాయి; సేనాధిపతి, అగ్నిలో పుట్టినవాడు, స్వాహాదేవి కుమారుడు, కార్తికేయుడు, గంగాదేవి కుమారుడు, శరధామంలో జన్మించినవాడు.
దేవః శాఖో విశాఖశ్ చ నైగమేశశ్ చ వీర్యవాన్ సేనాపతిః కుమారాఖ్యః సర్వలోకనమస్కృతః
ఆయన శాఖదేవుడు, విశాఖుడు, శక్తివంతుడైన నైగమేశుడు, సేనాధిపతి, కుమారునిగా ప్రసిద్ధుడు, అన్ని లోకాలు నమస్కరించే దేవుడు.
లీలయైవ మహాసేనః ప్రబలం తారకాసురమ్ బాలో ఽపి వినిహత్యైకో దేవాన్ సంతారయిష్యతి
మహాసేనుడు చిన్నవాడైనా, కేవలం తన లీలతోనే బలమైన తారకాసురుణ్ని ఒంటరిగా సంహరించి దేవతలను రక్షిస్తాడు.
ఏవమ్ ఉక్తస్ తదా తేన బ్రహ్మణా పరమేష్ఠినా బృహస్పతిస్ తథా సేన్ద్రైర్ దేవైర్ దేవం ప్రణమ్య తమ్
అప్పుడు పరమేశ్వరుడైన బ్రహ్మ ఈ విధంగా చెప్పినప్పుడు, బృహస్పతి ఇంద్రుడు మరియు ఇతర దేవతలతో కలిసి ఆ దేవునికి నమస్కరించారు.
మేరోః శిఖరమాసాద్య స్మరం సస్మార సువ్రతః స్మరణాద్దేవదేవస్య స్మరో ఽపి సహ భార్యయా
మేరుపర్వత శిఖరాన్ని చేరుకున్నవాడు, మంచి వ్రతధారి, మన్మథుడిని స్మరించాడు; దేవదేవుని స్మరణ వల్ల మన్మథుడు కూడా తన భార్యతో కలిసి అక్కడికి వచ్చాడు.
రత్యా సమం సమాగమ్య నమస్కృత్య కృతాఞ్జలిః సశక్రమాహ తం జీవం జగజ్జీవో ద్విజోత్తమాః
రతితో కలిసి వచ్చి, కరతలముద్రతో నమస్కరించి, ఇంద్రునితో కలిసి, 'జగత్తుకు జీవుడు అయిన నీకు' అని ఉత్తమ ద్విజులకు చెప్పాడు.
స్మృతో యద్భవతా జీవ సమ్ప్రాప్తో ఽహం తవాన్తికమ్ బ్రూహి యన్మే విధాతవ్యం తమాహ సురపూజితః
నీ స్మరణతో నేను నీ వద్దకు వచ్చాను; నేను చేయవలసింది ఏమిటో చెప్పు' అని దేవతలు పూజించినవాడు అన్నాడు.
తమ్ ఆహ భగవాఞ్ఛక్రః సంభావ్య మకరధ్వజమ్ శఙ్కరేణాంబికామద్య సంయోజయ యథాసుఖమ్
అప్పుడు ఇంద్రుడు, మన్మథుడిని గౌరవించి, 'ఈ రోజు శంకరుడిని అంబికతో నీ ఇష్టానుసారం కలిపించు' అని అన్నాడు.
తయా స రమతే యేన భగవాన్ వృషభధ్వజః తేన మార్గేణ మార్గస్వ పత్న్యా రత్యానయా సహ
వృషభధ్వజుడు తన భార్యతో ఏ మార్గంలో ఆనందిస్తాడో, అదే మార్గంలో నువ్వు కూడా నీ భార్య రతితో కలిసి సాగు.
సో ఽపి తుష్టో మహాదేవః ప్రదాస్యతి శుభాం గతిమ్ విప్రయుక్తస్తయా పూర్వం లబ్ధ్వా తాం గిరిజాముమామ్
అప్పుడు మహాదేవుడు సంతోషంతో నీకు శుభమైన స్థితిని ఇస్తాడు; ముందుగా ఆమె నుంచి వేరుపడినా, ఆ గిరిజ, ఉమను తిరిగి పొందాడు.
ఏవముక్తో నమస్కృత్య దేవదేవం శచీపతిమ్ దేవదేవాశ్రమం గన్తుం మతిం చక్రే తయా సహ
ఇలా చెప్పబడినవాడు, శచీపతిని నమస్కరించి, తన భార్యతో కలిసి దేవదేవుని ఆశ్రమానికి వెళ్లాలని నిర్ణయించాడు.
గత్వా తదాశ్రయే శంభోః సహ రత్యా మహాబలః వసంతేన సహాయేన దేవం యోక్తుమనా భవత్
అప్పుడు రతితో కలిసి, వసంతుడి సహాయంతో, శంభువు నివాసానికి చేరి, ఆ దేవుని మనస్సును ఆకర్షించాలనే సంకల్పం చేసాడు.
తతః సమ్ప్రేక్ష్య మదనం హసన్ దేవస్ త్రియంబకః నయనేన తృతీయేన సావజ్ఞం తమ్ అవైక్షత
తర్వాత దేవుడు త్రినేత్రుడు, మదనుడిని చూసి నవ్వుతూ, తన మూడవ కన్నుతో అతనిని తక్కువగా చూసాడు.
తతో ఽస్య నేత్రజో వహ్నిర్ మదనం పార్శ్వతః స్థితమ్ అదహత్తత్క్షణాదేవ లలాప కరుణం రతిః
ఆ తర్వాత ఆయన కన్ను నుంచి వచ్చిన అగ్ని, పక్కన నిలిచిన మదనుడిని వెంటనే బూడిదగా చేసేసింది; రతి దుఃఖంతో విలపించింది.
రత్యాః ప్రలాపమాకర్ణ్య దేవదేవో వృషధ్వజః కృపయా పరయా ప్రాహ కామపత్నీం నిరీక్ష్య చ
రతికి విన్నపాన్ని విని, వృషభధ్వజుడు, దేవదేవుడు, కరుణతో కామదేవుని భార్యను చూసి ఇలా అన్నాడు.
అమూర్తో ఽపి ధ్రువం భద్రే కార్యం సర్వం పతిస్తవ రతికాలే ధ్రువే భద్రే కరిష్యతి న సంశయః
అమూర్తుడైనా, ఓ మంగళకరమైనవాడా, నీ భర్త సంయోగ సమయంలో అన్ని కార్యాలు తప్పకుండా చేస్తాడు; ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
యదా విష్ణుశ్ చ భవితా వాసుదేవో మహాయశాః శాపాద్భృగోర్మహాతేజాః సర్వలోకహితాయ వై
భృగువు శాపం వల్ల, లోకాల మేలుకోసం, మహా కీర్తి కలిగిన విష్ణువు వాసుదేవుడిగా అవతరించేటప్పుడు,
తదా తస్య సుతో యశ్ చ స పతిస్తే భవిష్యతి సా ప్రణమ్య తదా రుద్రం కామపత్నీ శుచిస్మితా
ఆ సమయంలో కాముని భార్య అయిన శుచిస్మిత, తన కుమారుడిని మరియు భర్తను పొందబోయే ఆమె, రుద్రుని నమస్కరించి వందనలు చేసింది.
జగామ మదనం లబ్ధ్వా వసంతేన సమన్వితా
ఆమె కామునిని పొందిన తరువాత, వసంతుడితో కలిసి అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయింది.
తపసా చ మహాదేవ్యాః పార్వత్యా వృషభధ్వజ ప్రీతిశ్ చ భగవాఞ్ఛర్వో వచనాద్బ్రహ్మణస్తదా
పార్వతీదేవి చేసిన తపస్సు వల్ల, వృషభధ్వజుడా, బ్రహ్మ చెప్పినట్లుగా శర్వుడు సంతోషించెను.
హితాయ చాశ్రమాణాం చ క్రీడార్థం భగవాన్భవః తదా హైమవతీం దేవీమ్ ఉపయేమే యథావిధి
ఆశ్రమాల మేలుకోసం, ఆటల కోసం, భవుడు ఆ సమయంలో హేమవతిగా పుట్టిన దేవిని యథావిధిగా పెళ్ళి చేసుకున్నాడు.