క్షమా యుధి న కార్యం వై యోద్ధుం దేవారిసూదన అనాగతే వ్యతీతే చ దౌర్బల్యే స్వజనోత్కరే
దేవత శత్రువులను సంహరించేవాడా, యుద్ధంలో క్షమను పాటించకూడదు. భవిష్యత్తులోనైనా, గతంలోనైనా, బలహీనతలోనైనా, తనవారు చుట్టూ ఉన్నా కూడా కాదు.
అకాలికే త్వధర్మే చ అనర్థే వారిసూదన ఏవముక్త్వా దదౌ చక్రం సూర్యాయుతసమప్రభమ్
సరైన సమయం కానప్పుడు, ధర్మం లేనప్పుడు, అపాయంలోనూ, శత్రువులను సంహరించేవాడా, ఇలా చెప్పి, పది వేల సూర్యుల్లా ప్రకాశించే చక్రాన్ని ఇచ్చాడు.
నేత్రం చ నేతా జగతాం ప్రభుర్వై పద్మసన్నిభమ్ తదాప్రభృతి తం ప్రాహుః పద్మాక్షమితి సువ్రతమ్
లోకాలకు నాయకుడైన పద్మం లాంటి కంటి కూడా ఇచ్చాడు. అప్పటి నుంచి, ఓ ధైర్యవంతుడా, అతనిని 'పద్మాక్షుడు' అని పిలుస్తారు.
దత్త్వైనం నయనం చక్రం విష్ణవే నీలలోహితః పస్పర్శ చ కరాభ్యాం వై సుశుభాభ్యామువాచ హ
నీలలోహితుడు ఆ కంటి, చక్రాన్ని విష్ణువుకు ఇచ్చి, తన అందమైన చేతులతో స్పర్శించి ఇలా అన్నాడు.
వరదో ఽహం వరశ్రేష్ఠ వరాన్వరయ చేప్సితాన్ భక్త్యా వశీకృతో నూనం త్వయాహం పురుషోత్తమ
నేను వరాలిచ్చేవాడిని. నీవు కోరిన గొప్ప వరాలను అడుగు. నీ భక్తితో నన్ను పూర్తిగా వశపరిచావు, ఓ ఉత్తమ పురుషుడా.
ఇత్యుక్తో దేవదేవేన దేవదేవం ప్రణమ్య తమ్ త్వయి భక్తిర్మహాదేవ ప్రసీద వరముత్తమమ్
దేవతల దేవుడు ఇలా అనగానే, అతడు నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు — మహాదేవా, నీపై నాకు భక్తి కలగాలని, నాకు పరమ వరాన్ని దయచేయు.
నాన్యమిచ్ఛామి భక్తానామ్ ఆర్తయో నాస్తి యత్ప్రభో తచ్ఛ్రుత్వా వచనం తస్య దయావాన్ సుతరాం భవః
ప్రభూ, నీ భక్తులకు బాధలు ఉండవు. నాకు ఇంకేమీ కావాలి. అతని మాటలు విని, ఆయన మరింత దయతో నిండిపోయాడు.
పస్పర్శ చ దదౌ తస్మై శ్రద్ధాం శీతాంశుభూషణః ప్రాహ చైవం మహాదేవః పరమాత్మానమచ్యుతమ్
చల్లని చంద్రుడిని అలంకరించుకున్నవాడు అతనిని తాకి, విశ్వాసాన్ని ప్రసాదించాడు. మహాదేవుడు అచ్యుతునికి, పరమాత్ముడికి ఇలా అన్నాడు.
మయి భక్తశ్ చ వన్ద్యశ్ చ పూజ్యశ్చైవ సురాసురైః భవిష్యసి న సందేహో మత్ప్రసాదాత్సురోత్తమ
నా కృపతో, నీవు నా భక్తుడవుగా, దేవతలు, దానవులు అందరూ నిన్ను పూజిస్తారు, గౌరవిస్తారు. దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు, ఓ ఉత్తమ దేవతా.
యదా సతీ దక్షపుత్రీ వినిన్ద్యైవ సులోచనా మాతరం పితరం దక్షం భవిష్యతి సురేశ్వరీ
సతీ, దక్షుని కుమార్తె, సుందరమైన కళ్లతో తల్లి, తండ్రి అయిన దక్షుని నిందించినప్పుడు, ఆమె దేవతల రాణిగా అవుతుంది.
దివ్యా హైమవతీ విష్ణో తదా త్వమపి సువ్రత భగినీం తవ కల్యాణీం దేవీం హైమవతీముమామ్
ఓ సద్గుణసంపన్నుడా విష్ణూ! ఆ సమయంలో, హిమవంతుని కుమార్తె అయిన దివ్యమైన, మంగళకరమైన నీ సహోదరి ఉమాదేవి కూడా నీకు లభిస్తుంది.
నియోగాద్ బ్రహ్మణః సాధ్వీం ప్రదాస్యసి మమైవ తామ్ మత్సంబన్ధీ చ లోకానాం మధ్యే పూజ్యో భవిష్యసి
బ్రహ్మదేవుని ఆజ్ఞతో, ఆ సద్గుణవంతురాలిని నీవు నాకు ఇచ్చేవాడవవు. అలా నాతో బంధువుగా మారి, లోకాలందరిలోనూ నీవు పూజింపబడతావు.
మాం దివ్యేన చ భావేన తదాప్రభృతి శఙ్కరమ్ ద్రక్ష్యసే చ ప్రసన్నేన మిత్రభూతమివాత్మనా
ఆ సమయంనుంచి, నీవు నన్ను శంకరుడిని దివ్యరూపంతో, స్నేహపూర్వకంగా, నీకు సహాయంగా ఉన్నవాడిగా చూడగలవు.
ఇత్యుక్త్వాన్తర్దధే రుద్రో భగవాన్నీలలోహితః జనార్దనో ఽపి భగవాన్ దేవానామపి సంనిధౌ
ఇలా చెప్పి, నీలలోహితుడైన భగవంతుడు రుద్రుడు అంతర్ధానమయ్యాడు. ఆ సమయంలో జనార్దనుడైన భగవంతుడు కూడా దేవతల సమక్షంలో,
అయాచత మహాదేవం బ్రహ్మాణం మునిభిః సమమ్ మయా ప్రోక్తం స్తవం దివ్యం పద్మయోనే సుశోభనమ్
మహర్షులతో కలిసి, బ్రహ్మదేవుని వద్దకు వెళ్లి, నేను చెప్పిన పద్మయోనికి సంబంధించిన ఆ దివ్యమైన, అద్భుతమైన స్తోత్రాన్ని కోరాడు.
యః పఠేచ్ఛృణుయాద్వాపి శ్రావయేద్వా ద్విజోత్తమాన్ ప్రతినామ్ని హిరణ్యస్య తత్ తస్య ఫలమ్ ఆప్నుయాత్
ఈ స్తోత్రాన్ని ఎవరు పఠించినా, వినినా, లేదా ఇతర బ్రాహ్మణులకు వినిపించినా, ప్రతి పేరుకు బంగారం లాంటి ఫలితాన్ని పొందుతారు.
అశ్వమేధసహస్రేణ ఫలం భవతి తస్య వై ఘృతాద్యైః స్నాపయేద్రుద్రం స్థాల్యా వై కలశైః శుభైః
వారు వేల అశ్వమేధ యాగాల ఫలితాన్ని పొందుతారు. శుద్ధమైన పాత్రలో లేదా కలశంలో నెయ్యి మొదలైనవి పోసి రుద్రునికి అభిషేకం చేస్తే,
నామ్నాం సహస్రేణానేన శ్రద్ధయా శివమీశ్వరమ్ సో ఽపి యజ్ఞసహస్రస్య ఫలం లబ్ధ్వాసురేశ్వరైః
ఈ వేల పేర్లతో శ్రద్ధతో శివుని పూజిస్తే, అతడూ రాక్షసాధిపతులు పొందినట్లు వేల యాగాల ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
పూజ్యో భవతి రుద్రస్య ప్రీతిర్భవతి తస్య వై తథాస్త్వితి తథా ప్రాహ పద్మయోనేర్జనార్దనమ్
అతడు రుద్రుని పూజకు అర్హుడవుతాడు, రుద్రుని అనుగ్రహాన్ని పొందుతాడు. ఇలా పద్మయోని జనార్దనునితో చెప్పాడు.
జగ్మతుః ప్రణిపత్యైనం దేవదేవం జగద్గురుమ్ తస్మాన్నామ్నాం సహస్రేణ పూజయేద్ అనఘో ద్విజాః
దేవదేవుడైన జగద్గురువుకు నమస్కరించి, వారు వెళ్లిపోయారు. అందువల్ల, పాపరహితులైన బ్రాహ్మణులారా! వేల పేర్లతో పూజ చేయాలి.
జపేన్నామ్నాం సహస్రం చ స యాతి పరమాం గతిమ్
వేల పేర్లను జపించే వాడు పరమగతిని పొందుతాడు.
సంభవః సూచితో దేవ్యాస్ త్వయా సూత మహామతే సవిస్తరం వదస్వాద్య సతీత్వే చ యథాతథమ్
ఓ మహామతి సూతా! దేవీ యొక్క ఆవిర్భావాన్ని నువ్వు సూచించావు. ఇప్పుడు ఆమె సతీగా ఎలా జన్మించింది, నిజంగా జరిగినట్లు వివరంగా చెప్పు.
మేనాజత్వం మహాదేవ్యా దక్షయజ్ఞవిమర్దనమ్ విష్ణునా చ కథం దత్తా దేవదేవాయ శంభవే
మేనా ఎలా మహాదేవిగా మారింది? దక్షయజ్ఞం ఎలా నాశనం అయింది? విష్ణువు ఎలా దేవదేవుడైన శంభువుకు ఆమెను ఇచ్చాడు?
కల్యాణం వా కథం తస్య వక్తుమర్హసి సాంప్రతమ్ తేషాం తద్వచనం శ్రుత్వా సూతః పౌరాణికోత్తమః
ఆమెకు మంగళం ఎలా కలిగింది? ఇదంతా ఇప్పుడు వివరంగా చెప్పాలి. వారి మాటలు విని, పురాణాలలో ప్రఖ్యాతుడైన సూతుడు
సంభవం చ మహాదేవ్యాః ప్రాహ తేషాం మహాత్మనామ్ బ్రహ్మణా కథితం పూర్వం దణ్డినే తత్ సువిస్తరమ్
ఆ మహాత్ములకు మహాదేవి ఆవిర్భావాన్ని, బ్రహ్మదేవుడు ముందుగా దండినికి చెప్పిన విధంగా, పూర్తిగా వివరించాడు.
యుష్మాభిర్ వై కుమారాయ తేన వ్యాసాయ ధీమతే తస్మాదహముపశ్రుత్య ప్రవదామి సువిస్తరమ్
మీరు ఆ కథను కుమారుడికి చెప్పారు, ఆయన ధీమంతుడైన వ్యాసునికి చెప్పారు. అందువల్ల, నేను వినిపించి, ఇప్పుడు పూర్తిగా వివరంగా చెబుతున్నాను.
వచనాద్వో మహాభాగాః ప్రణమ్యోమాం తథా భవమ్ సా భగాఖ్యా జగద్ధాత్రీ లిఙ్గమూర్తేస్త్రివేదికా
మీ ఆజ్ఞతో, మహాభాగ్యశాలులారా! నేను ఉమాదేవి, భవుడికి నమస్కరిస్తున్నాను. ఆమె భగ అనే పేరుతో, జగత్తును పోషించే త్రివేధి లింగమూర్తి.
లిఙ్గస్తు భగవాన్ద్వాభ్యాం జగత్సృష్టిర్ద్విజోత్తమాః లిఙ్గమూర్తిః శివో జ్యోతిస్ తమసశ్చోపరి స్థితః
ఓ ఉత్తమ బ్రాహ్మణులారా! లింగమూర్తి భగవంతుడు ఈ ఇద్దరితో కలసి జగత్తును సృష్టించేవాడు. లింగరూపమైన శివుడు, అంధకారానికి పైగా వెలుగుగా నిలిచాడు.
లిఙ్గవేదిసమాయోగాద్ అర్ధనారీశ్వరోభవత్ బ్రహ్మాణం విదధే దేవమ్ అగ్రే పుత్రం చతుర్ముఖమ్
లింగవేదిక కలయికతో అర్ధనారీశ్వరుడు అవతరించాడు. మొదటగా తన కుమారుడైన నాలుగు ముఖాల బ్రహ్మను సృష్టించాడు.
ప్రాహిణోతి స్మ తస్యైవ జ్ఞానం జ్ఞానమయో హరః విశ్వాధికో ఽసౌ భగవాన్ అర్ధనారీశ్వరో విభుః
జ్ఞానరూపుడైన హరుడు అతనికి జ్ఞానం ఇచ్చాడు. ఆ అర్ధనారీశ్వరుడు, సర్వవ్యాపకుడైన భగవంతుడు, ఈ జగత్తుకు మించినవాడు.