అధృతః స్వధృతః సాధ్యః పూర్వమూర్తిర్యశోధరః వరాహశృఙ్గధృగ్ వాయుర్ బలవాన్ ఏకనాయకః
ఏదీ పట్టుకోని వాడు, తనను తానే నిలబెట్టుకున్నవాడు, సులభంగా పొందదగినవాడు, ప్రాచీన స్వరూపుడు, కీర్తిని మోసేవాడు, వరాహ దంతాన్ని మోసేవాడు, గాలి, బలవంతుడు, ఏకైక నాయకుడు.
శ్రుతిప్రకాశః శ్రుతిమాన్ ఏకబన్ధుర్ అనేకధృక్ శ్రీవల్లభశివారమ్భః శాన్తభద్రః సమఞ్జసః
వేదాలను ప్రకాశింపజేసేవాడు, వేదజ్ఞుడు, ఒక్క స్నేహితుడు, అనేక రూపాలవాడు, లక్ష్మికి ప్రియుడు, శివుడి మూలకారణం, శాంతమయుడు, మంగళకరుడు, న్యాయంగా ఉండేవాడు.
భూశయో భూతికృద్భూతిర్ భూషణో భూతవాహనః అకాయో భక్తకాయస్థః కాలజ్ఞానీ కలావపుః
భూమిలో నివసించేవాడు, ఐశ్వర్యాన్ని కలిగించేవాడు, ఐశ్వర్యమే స్వరూపంగా ఉన్నవాడు, అలంకారం, భూతాలను మోయగలవాడు, శరీరం లేనివాడు, భక్తుల హృదయంలో నివసించేవాడు, కాలాన్ని తెలిసినవాడు, కళారూపుడు.
సత్యవ్రతమహాత్యాగీ నిష్ఠాశాన్తిపరాయణః పరార్థవృత్తిర్ వరదో వివిక్తః శ్రుతిసాగరః
సత్యవ్రతంలో, త్యాగంలో గొప్పవాడు, స్థిరత, శాంతిలో నిబద్ధుడైనవాడు, పరుల కోసం జీవించే వాడు, వరాలు ప్రసాదించేవాడు, ప్రత్యేకమైనవాడు, వేదాల సముద్రం.
అనిర్విణ్ణో గుణగ్రాహీ కలఙ్కాఙ్కః కలఙ్కహా స్వభావరుద్రో మధ్యస్థః శత్రుఘ్నో మధ్యనాశకః
అలసట లేకుండా, గుణాలను తెలుసుకునే వాడు, మచ్చలు ఉన్నా వాటిని తొలగించేవాడు, సహజంగా ఉగ్రుడు, నిష్పక్షపాతి, శత్రువులను నాశనం చేసే వాడు, మధ్యలో ఉన్నదాన్ని కూడా నిర్మూలించే వాడు.
శిఖణ్డీ కవచీ శూలీ చణ్డీ ముణ్డీ చ కుణ్డలీ మేఖలీ కవచీ ఖడ్గీ మాయీ సంసారసారథిః
కిరీటం ధరించినవాడు, కవచంతో రక్షించుకున్నవాడు, శూలాన్ని పట్టుకున్నవాడు, భయంకరుడు, ఖడ్గాన్ని ధరించినవాడు, ఉంగరాలు, మెడలో పట్టు, కవచం, ఖడ్గం ధరించినవాడు, మాయలో నిపుణుడు, ఈ లోక జీవితాన్ని రథంలా నడిపేవాడు.
అమృత్యుః సర్వదృక్ సింహస్ తేజోరాశిర్ మహామణిః అసంఖ్యేయో ఽప్రమేయాత్మా వీర్యవాన్ కార్యకోవిదః
మరణం లేని వాడు, అన్నింటినీ చూడగలిగేవాడు, సింహంలాంటి వాడు, ప్రకాశానికి నిలయం, గొప్ప రత్నం, లెక్కించలేనంత, కొలవలేని స్వరూపుడు, బలవంతుడు, పనిలో నిపుణుడు.
వేద్యో వేదార్థవిద్గోప్తా సర్వాచారో మునీశ్వరః అనుత్తమో దురాధర్షో మధురః ప్రియదర్శనః
తెలిసికొనదగినవాడు, వేదార్థాన్ని తెలిసినవాడు, దాన్ని కాపాడేవాడు, అన్ని ఆచారాల్లో ఉన్నవాడు, మునులలో అధిపతి, ఎవ్వరూ సాటి లేని వాడు, ఎదుర్కోలేని వాడు, మృదువైనవాడు, అందంగా కనిపించే వాడు.
సురేశః శరణం సర్వః శబ్దబ్రహ్మ సతాం గతిః కాలభక్షః కలఙ్కారిః కఙ్కణీకృతవాసుకిః
దేవతల అధిపతి, అందరికీ ఆశ్రయం, శబ్దబ్రహ్మ స్వరూపుడు, సద్జనుల గమ్యం, కాలాన్ని మింగేవాడు, మచ్చలు కలిగించేవాడు, వాసుకిని కంకణంగా ధరించినవాడు.
మహేష్వాసో మహీభర్తా నిష్కలఙ్కో విశృఙ్ఖలః ద్యుమణిస్ తరణిర్ ధన్యః సిద్ధిదః సిద్ధిసాధనః
గొప్ప విలువాడు, భూమిని పోషించేవాడు, మచ్చలేని వాడు, నియమాలకు అతీతుడు, ప్రకాశించే రత్నం, సూర్యుడిలాంటి వాడు, అదృష్టవంతుడు, సిద్ధిని ప్రసాదించేవాడు, సిద్ధి సాధనానికి మార్గం.
నివృత్తః సంవృతః శిల్పో వ్యూఢోరస్కో మహాభుజః ఏకజ్యోతిర్ నిరాతఙ్కో నరో నారాయణప్రియః
ప్రపంచ విషయాల నుంచి ఉపసంహరించుకున్నవాడు, దాగి ఉన్నవాడు, కళలో నైపుణ్యం కలవాడు, విస్తారమైన ఛాతి కలవాడు, బలమైన భుజాలు ఉన్నవాడు, ఒకే వెలుగు, అడ్డంకులు లేని వాడు, మానవుడు, నారాయణుడికి ప్రియమైనవాడు.
నిర్లేపో నిష్ప్రపఞ్చాత్మా నిర్వ్యగ్రో వ్యగ్రనాశనః స్తవ్యస్తవప్రియః స్తోతా వ్యాసమూర్తిరనాకులః
మచ్చలు అంటని వాడు, ప్రపంచానికి అతీత స్వరూపుడు, కలవరపడని వాడు, కలవరాన్ని తొలగించేవాడు, స్తుతించదగినవాడు, స్తోత్రాలను ఇష్టపడేవాడు, స్తుతి చేసే వాడు, వ్యాసమూర్తి, కలవరము లేని వాడు.
నిరవద్యపదోపాయో విద్యారాశిరవిక్రమః ప్రశాన్తబుద్ధిరక్షుద్రః క్షుద్రహా నిత్యసున్దరః
నిర్దోషమైన ఫలితానికి మార్గం, జ్ఞానానికి నిలయం, ధైర్యంలో స్థిరమైనవాడు, ప్రశాంతమైన మనస్సు కలవాడు, చిన్నతనము లేని వాడు, చిన్నతనాన్ని తొలగించేవాడు, ఎప్పటికీ అందమైనవాడు.
ధైర్యాగ్ర్యధుర్యో ధాత్రీశః శాకల్యః శర్వరీపతిః పరమార్థగురుర్ దృష్టిర్ గురుర్ ఆశ్రితవత్సలః
ధైర్యంలో అగ్రగామి, భూమికి అధిపతి, విభాగాలలో నిపుణుడు, రాత్రికి అధిపతి, పరమార్థానికి గురువు, దృష్టి, గురువు, ఆశ్రయాన్ని కోరినవారికి స్నేహితుడు.
రసో రసజ్ఞః సర్వజ్ఞః సర్వసత్త్వావలంబనః ఏవం నామ్నాం సహస్రేణ తుష్టావ వృషభధ్వజమ్
రసం, రసాన్ని తెలిసినవాడు, అన్నీ తెలిసినవాడు, అన్ని జీవులకు ఆధారమైనవాడు; ఇలా వెయ్యి పేర్లతో వృషభధ్వజుడిని స్తుతించాడు.
స్నాపయామాస చ విభుః పూజయామాస పఙ్కజైః పరీక్షార్థం హరేః పూజాకమలేషు మహేశ్వరః
విశ్వేశ్వరుడు ఆయనను స్నానం చేయించి, కమలాలతో పూజ చేశాడు; హరిదేవుని పరీక్ష కోసం మహేశ్వరునికి కమలాలను సమర్పించాడు.
గోపయామాస కమలం తదైకం భువనేశ్వరః హృతపుష్పో హరిస్తత్ర కిమిదం త్వభ్యచిన్తయత్
అప్పుడు భువనేశ్వరుడు ఒక కమలాన్ని దాచిపెట్టాడు; పువ్వు లేకపోవడంతో హరిదేవుడు అక్కడ 'ఇది ఏమిటి?' అని ఆశ్చర్యపడ్డాడు.
జ్ఞాత్వా స్వనేత్రముద్ధృత్య సర్వసత్త్వావలమ్బనమ్ పూజయామాస భావేన నామ్నా తేన జగద్గురుమ్
అర్థమై, తన కన్నును తీసి, అన్ని జీవులకు ఆధారమైనవాడై, ఆ భక్తితో ఆ పేరుతో జగద్గురువును పూజించాడు.
తతస్తత్ర విభుర్దృష్ట్వా తథాభూతం హరో హరిమ్ తస్మాదవతతారాశు మణ్డలాత్పావకస్య చ
అప్పుడు భగవంతుడు హరిని అలా చూసి, హరుడు వెంటనే అగ్నిమండలం నుంచి దిగివచ్చాడు.
కోటిభాస్కరసంకాశం జటాముకుటమణ్డితమ్ జ్వాలామాలావృతం దివ్యం తీక్ష్ణదంష్ట్రం భయఙ్కరమ్
కోట్లాది సూర్యుల్లా ప్రకాశించే వాడు, జటాముకుటంతో అలంకరించబడ్డవాడు, అగ్నిమాలలతో చుట్టబడి, దివ్యుడు, పదునైన పళ్లతో, భయంకరంగా కనిపించే వాడు.
శూలటఙ్కగదాచక్రకున్తపాశధరం హరమ్ వరాదభయహస్తం చ ద్వీపిచర్మోత్తరీయకమ్
శూలం, గద, ముసల, చక్రం, కుంటం, పాశం ధరించిన హరుడు, వరద మరియు అభయహస్తంతో, పులిచర్మాన్ని పైదుస్తులుగా ధరించాడు.
ఇత్థంభూతం తదా దృష్ట్వా భవం భస్మవిభూషితమ్ హృష్టో నమశ్చకారాశు దేవదేవం జనార్దనః
భవుడిని అలా బస్మంతో అలంకరించబడినవాడిగా చూసి, జనార్దనుడు ఆనందంతో వెంటనే దేవదేవునికి నమస్కరించాడు.
దుద్రువుస్తం పరిక్రమ్య సేన్ద్రా దేవాస్త్రిలోచనమ్ చచాల బ్రహ్మభువనం చకమ్పే చ వసుంధరా
ఇంద్రుడితో కలసి దేవతలు ఆ త్రినేత్రుడిని చుట్టూ తిరిగి, భయంతో పరుగెత్తారు. బ్రహ్మలోకం కంపించిపోయింది, భూమి కూడా వణికిపోయింది.
దదాహ తేజస్తచ్ఛంభోః ప్రాన్తం వై శతయోజనమ్ అధస్తాచ్చోర్ధ్వతశ్చైవ హాహేత్యకృత భూతలే
శంభుని తేజస్సు పది కోట్ల యోజనాల వరకు పైకి, క్రిందికి, చుట్టూ అంతటా మండింది. భూమిపై 'అయ్యో!' అని అరుపులు వినిపించాయి.
తదా ప్రాహ మహాదేవః ప్రహసన్నివ శఙ్కరః సమ్ప్రేక్ష్య ప్రణయాద్విష్ణుం కృతాఞ్జలిపుటం స్థితమ్
అప్పుడు మహాదేవుడు శంకరుడు చిరునవ్వుతో, చేతులు జోడించి నిలబడ్డ విష్ణువును ప్రేమగా చూసి ఇలా అన్నాడు.
జ్ఞాతం మయేదమధునా దేవకార్యం జనార్దన సుదర్శనాఖ్యం చక్రం చ దదామి తవ శోభనమ్
జనార్దన, ఇప్పుడు నీ దైవ కార్యాన్ని నేను గ్రహించాను. సుదర్శనము అనే మహద్భాగ్యమైన చక్రాన్ని నీకు ఇస్తున్నాను.
యద్రూపం భవతా దృష్టం సర్వలోకభయంకరమ్ హితాయ తవ యత్నేన తవ భావాయ సువ్రత
నీకు కనిపించిన ఆ రూపం, అన్ని లోకాలకు భయంకరంగా ఉన్నా, నీ మేలు కోసమే, నీ స్వరూపానికి కలిసిరావడానికే ప్రकटమైంది, ఓ ధైర్యవంతుడా.
శాన్తం రణాజిరే విష్ణో దేవానాం దుఃఖసాధనమ్ శాన్తస్య చాస్త్రం శాన్తః స్యాచ్ ఛాన్తేనాస్త్రేణ కిం ఫలమ్
విష్ణువూ, యుద్ధంలో శాంతి ఉండటం దేవతలకు బాధను కలిగిస్తుంది. శాంతియుతమైన ఆయుధంతో శాంతి కలుగుతుంది కానీ దాని వల్ల ప్రయోజనం ఏముంటుంది?
శాన్తస్య సమరే చాస్త్రం శాన్తిరేవ తపస్వినామ్ యోద్ధుః శాన్త్యా బలచ్ఛేదః పరస్య బలవృద్ధిదః
యుద్ధంలో శాంతియుతుల ఆయుధం శాంతే. తపస్సు చేసే వారికి శాంతే బలంగా ఉంటుంది. యోధుడు శాంతితో శత్రువు బలాన్ని తగ్గించి తన బలాన్ని పెంచుకుంటాడు.
దేవైరశాన్తైర్యద్రూపం మదీయం భావయావ్యయమ్ కిమాయుధేన కార్యం వై యోద్ధుం దేవారిసూదన
దేవతలు శాంతిగా లేనప్పుడు నా అవినాశి రూపాన్ని ధ్యానించాలి. దేవత శత్రువులను సంహరించేవాడా, యుద్ధానికి ఆయుధం ఉపయోగం ఏమిటి?