దుర్ధరేణ రథాఙ్గేన కృచ్ఛ్రేణాపి ద్విజోత్తమాః స్థాపయామాస వై స్కన్ధే ద్విధాభూతశ్ చ తేన వై
ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా! అతను దుర్భరమైన రథచక్రంతో బలంగా గాయపడి, అది అతడిని రెండు భాగాలుగా చేసి, భుజాలపై నిలబెట్టింది.
కులిశేన యథా ఛిన్నో ద్విధా గిరివరో ద్విజాః పపాత దైత్యో బలవాన్ అఞ్జనాద్రిరివాపరః
ఎలాగైతే వజ్రాయుధంతో ఒక గొప్ప పర్వతం రెండు ముక్కలవుతుందో, అలాగే ఆ బలవంతుడైన దైత్యుడు కూడా అంజనాద్రి వంటి మరో పర్వతంలా పడిపోయాడు.
తస్య రక్తేన రౌద్రేణ సమ్పూర్ణమ్ అభవత్క్షణాత్ తద్రక్తమఖిలం రుద్రనియోగాన్మాంసమేవ చ
ఒక క్షణంలోనే అతడి భయంకరమైన రక్తంతో భూమి నిండిపోయింది. రుద్రుని ఆజ్ఞతో ఆ రక్తం, మాంసం అంతా మాంసమయ్యింది.
మహారౌరవమాసాద్య రక్తకుణ్డమభూదహో జలన్ధరం హతం దృష్ట్వా దేవగన్ధర్వపార్షదాః
ఒక పెద్ద భయంకరమైన రక్తపు కుండం ఏర్పడింది. జలంధరుడు చనిపోయినదాన్ని చూసి దేవతలు, గంధర్వులు ఆనందించారు.
సింహనాదం మహత్కృత్వా సాధు దేవేతి చాబ్రువన్ యః పఠేచ్ఛృణుయాద్వాపి జలన్ధరవిమర్దనమ్
వారు గొప్ప సింహగర్జన చేస్తూ, 'బాగుచేశావు, ఓ దేవా!' అని అన్నారు. ఎవరు జలంధరుని వినాశాన్ని చదువుతారో, వినుతారో—
శ్రావయేద్వా యథాన్యాయం గాణపత్యమవాప్నుయాత్
లేదా యథావిధిగా చదివిస్తారో, వారు గణపతి అనుగ్రహాన్ని పొందుతారు.
కథం దేవేన వై సూత దేవదేవాన్మహేశ్వరాత్ సుదర్శనాఖ్యం వై లబ్ధం వక్తుమర్హసి విష్ణునా
ఓ సూతా! విష్ణువు దేవదేవుడైన మహేశ్వరుని నుండి 'సుదర్శనం' అనే చక్రాన్ని ఎలా పొందాడు? దయచేసి ఇది చెప్పు.
దేవానామ్ అసురేన్ద్రాణామ్ అభవచ్చ సుదారుణః సర్వేషామేవ భూతానాం వినాశకరణో మహాన్
దేవతలు, అసురేంద్రుల మధ్య భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది. అది అన్ని జీవులకు వినాశనాన్ని తెచ్చింది.
తే దేవాః శక్తిముశలైః సాయకైర్నతపర్వభిః ప్రభిద్యమానాః కున్తైశ్ చ దుద్రువుర్భయవిహ్వలాః
అసురుల ఆయుధాలు, ముసలులు, బాణాలు, కఠినమైన కటారులతో దేవతలు గాయపడి, భయంతో పరుగెత్తారు.
పరాజితాస్తదా దేవా దేవదేవేశ్వరం హరిమ్ ప్రణేముస్తం సురేశానం శోకసంవిగ్నమానసాః
అప్పుడు ఓ దేవతలారా! ఓ దేవదేవతల అధిపతిని, హరిని, వారు ఓదార్పుతో నమస్కరించారు. వారి మనస్సు దుఃఖంతో నిండిపోయింది.
తాన్ సమీక్ష్యాథ భగవాన్ దేవదేవేశ్వరో హరిః ప్రణిపత్య స్థితాన్దేవాన్ ఇదం వచనమబ్రవీత్
అప్పుడు వారిని చూసిన భగవంతుడు, దేవతలలో అధిపతి అయిన హరిదేవుడు, అక్కడ ఉన్న దేవతల దగ్గరకు వెళ్లి, వారికి నమస్కరించి, ఇలా అన్నాడు.
వత్సాః కిమితి వై దేవాశ్ చ్యుతాలఙ్కారవిక్రమాః సమాగతాః ససంతాపా వక్తుమర్హథ సువ్రతాః
పిల్లలారా! దేవతలారా, మీరు అలంకారాలు, పరాక్రమం లేకుండా, బాధతో ఇక్కడ ఎందుకు వచ్చారు? మీరు నిశ్చయంగా వ్రతాలు పాటించే వారు. ఏం జరిగిందో చెప్పండి.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా తథాభూతాః సురోత్తమాః ప్రణమ్యాహుర్యథావృత్తం దేవదేవాయ విష్ణవే
ఆయన మాటలు విని, ఆ స్థితిలో ఉన్న ఉత్తమ దేవతలు, విష్ణుదేవునికి నమస్కరించి, జరిగిన సంగతిని యథావిధిగా వివరించారు.
భగవన్దేవదేవేశ విష్ణో జిష్ణో జనార్దన దానవైః పీడితాః సర్వే వయం శరణమాగతాః
భగవంతుడా, దేవతల అధిపతీ, విష్ణో, విజయవంతుడా, జనార్దనా! మేమంతా దానవుల చేత బాధపడుతూ, నీ ఆశ్రయానికి వచ్చాము.
త్వమేవ దేవదేవేశ గతిర్నః పురుషోత్తమ త్వమేవ పరమాత్మా హి త్వం పితా జగతామపి
దేవతల అధిపతీ, పరమపురుషా! మాకు నీవే దారి, నీవే పరమాత్మ, నీవే ఈ లోకాలకూ తండ్రివి.
త్వమేవ భర్తా హర్తా చ భోక్తా దాతా జనార్దన హన్తుమర్హసి తస్మాత్త్వం దానవాన్దానవార్దన
నీవే పోషకుడు, నాశకుడు, అనుభవించేవాడు, దాతా, జనార్దనా! అందుకే దానవులను సంహరించాల్సింది నీవే.
దైత్యాశ్ చ వైష్ణవైర్బ్రాహ్మై రౌద్రైర్యామ్యైః సుదారుణైః కౌబేరైశ్చైవ సౌమ్యైశ్ చ నైరృత్యైర్వారుణైర్దృఢైః
దైత్యులు విష్ణువు, బ్రహ్మ, రుద్రుడు, యముడు, కుబేరుడు, సోముడు, నైరృతి, వరుణుడు వంటి భయంకరమైన శక్తుల ద్వారా రక్షించబడుతున్నారు.
వాయవ్యైశ్ చ తథాగ్నేయైర్ ఐశానైర్ వార్షికైః శుభైః సౌరై రౌద్రైస్ తథా భీమైః కమ్పనైర్ జృమ్భణైర్ దృఢైః
అలాగే వాయువు, అగ్ని, ఐశాన, వర్ష, సూర్యుడు, రుద్రుడు, భీముడు, కంప, జృంభ వంటి బలమైన శక్తుల ద్వారా కూడా వారు రక్షించబడుతున్నారు.
అవధ్యా వరలాభాత్తే సర్వే వారిజలోచన సూర్యమణ్డలసమ్భూతం త్వదీయం చక్రమ్ ఉద్యతమ్
కమలనయనా! వారు వరాల వల్ల ఎవరికీ చావు రాదు. నీ సూర్యమండలంలో పుట్టిన చక్రం పైకి లేవనెత్తబడింది.
కుణ్ఠితం హి దధీచేన చ్యావనేన జగద్గురో దణ్డం శార్ఙ్గం తవాస్త్రం చ లబ్ధం దైత్యైః ప్రసాదతః
కానీ దధీచి, చ్యవనుల వల్ల అది ముదిరిపోయింది. జగద్గురూ! నీ దండం, శారంగ ధనుస్సు, ఆయుధం కూడా దైత్యులకు అనుగ్రహంగా లభించాయి.
పురా జలన్ధరం హన్తుం నిర్మితం త్రిపురారిణా రథాఙ్గం సుశితం ఘోరం తేన తాన్ హన్తుమ్ అర్హసి
పూర్వంలో జలంధరుడిని సంహరించేందుకు త్రిపురాసురుని సంహారకుడు ఒక పదునైన, భయంకరమైన రథచక్రాన్ని తయారు చేశాడు. అదే ఆయుధంతో వారిని నీవు సంహరించాలి.
తస్మాత్తేన నిహన్తవ్యా నాన్యైః శస్త్రశతైరపి తతో నిశమ్య తేషాం వై వచనం వారిజేక్షణః
అందువల్ల, వేరే వందలాది ఆయుధాలతో కాదు, ఆ ఆయుధంతోనే వారిని సంహరించాలి. వారి మాటలు విని, కమలనయనుడు—
వాచస్పతిముఖానాహ స హరిశ్చక్రభృత్ స్వయమ్ భోభో దేవా మహాదేవం సర్వైర్ దేవైః సనాతనైః
చక్రాన్ని ధరించిన హరిదేవుడు, వాచస్పతి మొదలైన దేవతలతో ఇలా అన్నాడు: 'ఓ దేవతలారా! శాశ్వత దేవతలందరితో కలిసి, మనం మహాదేవుడి దగ్గరకు వెళ్లుదాం.'
సమ్ప్రాప్య సాంప్రతం సర్వం కరిష్యామి దివౌకసామ్ దేవా జలన్ధరం హన్తుం నిర్మితం హి పురారిణా
ఇప్పుడు అన్నీ సిద్ధమైన తరువాత, నేను దేవతల కోసం కార్యాన్ని చేయగలను. దేవతలారా! జలంధరుడిని సంహరించేందుకు త్రిపురాసురుని సంహారకుడు ఒక ఆయుధాన్ని తయారు చేశాడు.
లబ్ధ్వా రథాఙ్గం తేనైవ నిహత్య చ మహాసురాన్ సర్వాన్ధున్ధుముఖాన్దైత్యాన్ అష్టషష్టిశతాన్ సురాన్
ఆ రథచక్రాన్ని పొందిన తరువాత, దానితోనే నేను ధుంధు మొదలైన అరవై ఎనిమిది మంది మహాదైత్యులను, వారి సేనలతో సహా సంహరిస్తాను.
సబాన్ధవాన్క్షణాదేవ యుష్మాన్ సంతారయామ్యహమ్ ఏవమ్ ఉక్త్వా సురశ్రేష్ఠాన్ సురశ్రేష్ఠమనుస్మరన్
వారి బంధువులతో సహా, క్షణంలోనే మిమ్మల్ని రక్షిస్తాను. ఇలా ఉత్తమ దేవతలకు చెప్పి, ఉత్తమ దేవునిని స్మరించాడు.
సురశ్రేష్ఠస్తదా శ్రేష్ఠం పూజయామాస శఙ్కరమ్ లిఙ్గం స్థాప్య యథాన్యాయం హిమవచ్ఛిఖరే శుభే
అప్పుడు ఉత్తమ దేవత, శ్రేష్ఠమైన శంకరుని, హిమవంతుడు పర్వతంపై శుభ్రమైన స్థలంలో, నియమానుసారం లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించి పూజించాడు.
మేరుపర్వతసంకాశం నిర్మితం విశ్వకర్మణా త్వరితాఖ్యేన రుద్రేణ రౌద్రేణ చ జనార్దనః
మెరుపర్వతాన్ని పోలిన ఆ లింగాన్ని విశ్వకర్మ తయారు చేశాడు. త్వరితుడు అనే జనార్దనుడు, రుద్రుడు, రౌద్రుడితో కలిసి దాన్ని ప్రతిష్ఠించాడు.
స్నాప్య సమ్పూజ్య గన్ధాద్యైర్ జ్వాలాకారం మనోరమమ్ తుష్టావ చ తదా రుద్రం సమ్పూజ్యాగ్నౌ ప్రణమ్య చ
ఆ అగ్ని రూపంలో ప్రకాశవంతంగా, అద్భుతంగా ఉన్న రూపాన్ని స్నానం చేయించి, గంధాదులతో పూజ చేసి, ఆ సమయంలో రుద్రుని స్తుతించాడు. అగ్నికి నమస్కరించి, పూజను ముగించాడు.
దేవం నామ్నాం సహస్రేణ భవాద్యేన యథాక్రమమ్ పూజయామాస చ శివం ప్రణవాద్యం నమో ఽన్తకమ్
భవ మొదలైన వెయ్యి పేర్లతో, క్రమంగా, ప్రణవంతో ప్రారంభించి, 'నమో అంతక'తో ముగిస్తూ, శివుని పూజించాడు.