వడవాయా ముఖం భగ్నం గృహీత్వా వై కరేణ తు తత్క్షణాదేవ సకలం చైకార్ణవమభూదిదమ్
'వడవాగ్ని నోటిని నా చేతితో పగలగొట్టి పట్టుకున్నాను; వెంటనే ఈ భూమంతా ఒక్క సముద్రంగా మారిపోయింది.'
ఐరావతాదయో నాగాః క్షిప్తాః సిన్ధుజలోపరి సరథో భగవానిన్ద్రః క్షిప్తశ్ చ శతయోజనమ్
'ఎరావతాది నాగులను సముద్రపు నీటిపై విసిరేశాను; ఇంద్రుడిని కూడా అతని రథంతో కలిసి వంద యోజనాలు దూరం విసిరేశాను.'
గరుడో ఽపి మయా బద్ధో నాగపాశేన విష్ణునా ఉర్వశ్యాద్యా మయా నీతా నార్యః కారాగృహాన్తరమ్
ఓ విష్ణువు, నేను గరుడుని కూడా నాగపాశంతో బంధించాను. ఉర్వశి వంటి మహిళలను నేను మరో కారాగారానికి తీసుకెళ్లాను.
కథంచిల్లబ్ధవాన్ శక్రః శచీమేకాం ప్రణమ్య మామ్ మాం న జానాసి దైత్యేన్ద్రం జలన్ధరముమాపతే
ఎలాగోలా ఇంద్రుడు ఒక్క శచిని మాత్రమే తిరిగి పొందాడు, అది కూడా నన్ను నమస్కరించి. 'నీవు నన్ను గుర్తుపట్టలేవా, ఓ దైత్యేంద్రా? నేను జలంధరుడిని, ఓ ఉమాపతీ!' అని అన్నాడు.
ఏవముక్తో మహాదేవః ప్రాదహద్వై రథం తదా తస్య నేత్రాగ్నిభాగైకకలార్ధార్ధేన చాకులమ్
అలా అన్న తర్వాత మహాదేవుడు తన కళ్లలోని అగ్నిలో కొంత భాగాన్ని ఉపయోగించి ఒక రథాన్ని సృష్టించాడు, అది భయంకరంగా ఉప్పొంగింది.
దైత్యానామతులబలైర్హయైశ్ చ నాగైర్ దైత్యేన్ద్రాస్ త్రిపురరిపోర్ నిరీక్షణేన నాగాద్ వైశసమ్ అనుసంవృతశ్ చ నాగైర్ దేవేశం వచనమువాచ చాల్పబుద్ధిః
అసమానమైన బలమున్న గుర్రాలు, ఏనుగులు, నాగాలతో చుట్టుముట్టబడి, త్రిపుర శత్రువును చూసిన దైత్యేంద్రుడు, తక్కువ బుద్ధి కలవాడు అయినా, దేవతాధిపతికి ఇలా అన్నాడు.
కిం కార్యం మమ యుధి దేవదైత్యసంఘైర్ హన్తుం యత్సకలమిదం క్షణాత్సమర్థః యత్తస్మాద్భయమిహనాస్తి యోద్ధుమ్ ఈశ వాఞ్ఛైషా విపులతరా న సంశయో ఽత్ర
దేవతలు, దానవ గణాలతో యుద్ధం చేయడం నాకు అవసరమా? నేను ఒక్క క్షణంలో ఇవన్నీ నాశనం చేయగలను. అందుకే యుద్ధంలో నాకు ఎలాంటి భయం లేదు, ఓ ప్రభూ! అయినా, యుద్ధం చేయాలనే కోరిక నాకు చాలా ఎక్కువగా ఉంది — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
తస్మాత్త్వం మమ మదనారిదక్షశత్రో యజ్ఞారే త్రిపురరిపో మమైవ వీరైః భూతేన్ద్రైర్హరివదనేన దేవసంఘైర్ యోద్ధుం తే బలమిహ చాస్తి చేద్ధి తిష్ఠ
అందువల్ల, ఓ మదనారిద, దక్షశత్రువూ, యజ్ఞారే, త్రిపుర శత్రువూ! నా వీరులు, భూతగణాధిపతులు, హరి, దేవతా గణాలతో నాతో యుద్ధం చేయగల శక్తి నీకు ఉంటే, ఇక్కడ నిలబడు.
ఇత్యుక్త్వాథ మహాదేవం మహాదేవారినన్దనః న చచాల న సస్మార నిహతాన్బాన్ధవాన్యుధి
ఇలా మహాదేవునితో చెప్పిన తరువాత, మహాదేవ శత్రువు కుమారుడు అక్కడే నిల్చుండిపోయాడు. యుద్ధంలో చనిపోయిన బంధువులను కూడా గుర్తు చేసుకోలేదు.
దుర్మదేనావినీతాత్మా దోర్భ్యామాస్ఫోట్య దోర్బలాత్ సుదర్శనాఖ్యం యచ్చక్రం తేన హన్తుం సముద్యతః
అహంకారంతో, నియమం లేని మనసుతో, తన బలహీనతలో చేతులను కొట్టాడు. 'సుదర్శనం' అనే చక్రాన్ని తీసుకుని హత్య చేయడానికి సిద్ధమయ్యాడు.
దుర్ధరేణ రథాఙ్గేన కృచ్ఛ్రేణాపి ద్విజోత్తమాః స్థాపయామాస వై స్కన్ధే ద్విధాభూతశ్ చ తేన వై
ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా! అతను దుర్భరమైన రథచక్రంతో బలంగా గాయపడి, అది అతడిని రెండు భాగాలుగా చేసి, భుజాలపై నిలబెట్టింది.
కులిశేన యథా ఛిన్నో ద్విధా గిరివరో ద్విజాః పపాత దైత్యో బలవాన్ అఞ్జనాద్రిరివాపరః
ఎలాగైతే వజ్రాయుధంతో ఒక గొప్ప పర్వతం రెండు ముక్కలవుతుందో, అలాగే ఆ బలవంతుడైన దైత్యుడు కూడా అంజనాద్రి వంటి మరో పర్వతంలా పడిపోయాడు.
తస్య రక్తేన రౌద్రేణ సమ్పూర్ణమ్ అభవత్క్షణాత్ తద్రక్తమఖిలం రుద్రనియోగాన్మాంసమేవ చ
ఒక క్షణంలోనే అతడి భయంకరమైన రక్తంతో భూమి నిండిపోయింది. రుద్రుని ఆజ్ఞతో ఆ రక్తం, మాంసం అంతా మాంసమయ్యింది.
మహారౌరవమాసాద్య రక్తకుణ్డమభూదహో జలన్ధరం హతం దృష్ట్వా దేవగన్ధర్వపార్షదాః
ఒక పెద్ద భయంకరమైన రక్తపు కుండం ఏర్పడింది. జలంధరుడు చనిపోయినదాన్ని చూసి దేవతలు, గంధర్వులు ఆనందించారు.
సింహనాదం మహత్కృత్వా సాధు దేవేతి చాబ్రువన్ యః పఠేచ్ఛృణుయాద్వాపి జలన్ధరవిమర్దనమ్
వారు గొప్ప సింహగర్జన చేస్తూ, 'బాగుచేశావు, ఓ దేవా!' అని అన్నారు. ఎవరు జలంధరుని వినాశాన్ని చదువుతారో, వినుతారో—
శ్రావయేద్వా యథాన్యాయం గాణపత్యమవాప్నుయాత్
లేదా యథావిధిగా చదివిస్తారో, వారు గణపతి అనుగ్రహాన్ని పొందుతారు.
కథం దేవేన వై సూత దేవదేవాన్మహేశ్వరాత్ సుదర్శనాఖ్యం వై లబ్ధం వక్తుమర్హసి విష్ణునా
ఓ సూతా! విష్ణువు దేవదేవుడైన మహేశ్వరుని నుండి 'సుదర్శనం' అనే చక్రాన్ని ఎలా పొందాడు? దయచేసి ఇది చెప్పు.
దేవానామ్ అసురేన్ద్రాణామ్ అభవచ్చ సుదారుణః సర్వేషామేవ భూతానాం వినాశకరణో మహాన్
దేవతలు, అసురేంద్రుల మధ్య భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది. అది అన్ని జీవులకు వినాశనాన్ని తెచ్చింది.
తే దేవాః శక్తిముశలైః సాయకైర్నతపర్వభిః ప్రభిద్యమానాః కున్తైశ్ చ దుద్రువుర్భయవిహ్వలాః
అసురుల ఆయుధాలు, ముసలులు, బాణాలు, కఠినమైన కటారులతో దేవతలు గాయపడి, భయంతో పరుగెత్తారు.
పరాజితాస్తదా దేవా దేవదేవేశ్వరం హరిమ్ ప్రణేముస్తం సురేశానం శోకసంవిగ్నమానసాః
అప్పుడు ఓ దేవతలారా! ఓ దేవదేవతల అధిపతిని, హరిని, వారు ఓదార్పుతో నమస్కరించారు. వారి మనస్సు దుఃఖంతో నిండిపోయింది.
తాన్ సమీక్ష్యాథ భగవాన్ దేవదేవేశ్వరో హరిః ప్రణిపత్య స్థితాన్దేవాన్ ఇదం వచనమబ్రవీత్
అప్పుడు వారిని చూసిన భగవంతుడు, దేవతలలో అధిపతి అయిన హరిదేవుడు, అక్కడ ఉన్న దేవతల దగ్గరకు వెళ్లి, వారికి నమస్కరించి, ఇలా అన్నాడు.
వత్సాః కిమితి వై దేవాశ్ చ్యుతాలఙ్కారవిక్రమాః సమాగతాః ససంతాపా వక్తుమర్హథ సువ్రతాః
పిల్లలారా! దేవతలారా, మీరు అలంకారాలు, పరాక్రమం లేకుండా, బాధతో ఇక్కడ ఎందుకు వచ్చారు? మీరు నిశ్చయంగా వ్రతాలు పాటించే వారు. ఏం జరిగిందో చెప్పండి.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా తథాభూతాః సురోత్తమాః ప్రణమ్యాహుర్యథావృత్తం దేవదేవాయ విష్ణవే
ఆయన మాటలు విని, ఆ స్థితిలో ఉన్న ఉత్తమ దేవతలు, విష్ణుదేవునికి నమస్కరించి, జరిగిన సంగతిని యథావిధిగా వివరించారు.
భగవన్దేవదేవేశ విష్ణో జిష్ణో జనార్దన దానవైః పీడితాః సర్వే వయం శరణమాగతాః
భగవంతుడా, దేవతల అధిపతీ, విష్ణో, విజయవంతుడా, జనార్దనా! మేమంతా దానవుల చేత బాధపడుతూ, నీ ఆశ్రయానికి వచ్చాము.
త్వమేవ దేవదేవేశ గతిర్నః పురుషోత్తమ త్వమేవ పరమాత్మా హి త్వం పితా జగతామపి
దేవతల అధిపతీ, పరమపురుషా! మాకు నీవే దారి, నీవే పరమాత్మ, నీవే ఈ లోకాలకూ తండ్రివి.
త్వమేవ భర్తా హర్తా చ భోక్తా దాతా జనార్దన హన్తుమర్హసి తస్మాత్త్వం దానవాన్దానవార్దన
నీవే పోషకుడు, నాశకుడు, అనుభవించేవాడు, దాతా, జనార్దనా! అందుకే దానవులను సంహరించాల్సింది నీవే.
దైత్యాశ్ చ వైష్ణవైర్బ్రాహ్మై రౌద్రైర్యామ్యైః సుదారుణైః కౌబేరైశ్చైవ సౌమ్యైశ్ చ నైరృత్యైర్వారుణైర్దృఢైః
దైత్యులు విష్ణువు, బ్రహ్మ, రుద్రుడు, యముడు, కుబేరుడు, సోముడు, నైరృతి, వరుణుడు వంటి భయంకరమైన శక్తుల ద్వారా రక్షించబడుతున్నారు.
వాయవ్యైశ్ చ తథాగ్నేయైర్ ఐశానైర్ వార్షికైః శుభైః సౌరై రౌద్రైస్ తథా భీమైః కమ్పనైర్ జృమ్భణైర్ దృఢైః
అలాగే వాయువు, అగ్ని, ఐశాన, వర్ష, సూర్యుడు, రుద్రుడు, భీముడు, కంప, జృంభ వంటి బలమైన శక్తుల ద్వారా కూడా వారు రక్షించబడుతున్నారు.
అవధ్యా వరలాభాత్తే సర్వే వారిజలోచన సూర్యమణ్డలసమ్భూతం త్వదీయం చక్రమ్ ఉద్యతమ్
కమలనయనా! వారు వరాల వల్ల ఎవరికీ చావు రాదు. నీ సూర్యమండలంలో పుట్టిన చక్రం పైకి లేవనెత్తబడింది.
కుణ్ఠితం హి దధీచేన చ్యావనేన జగద్గురో దణ్డం శార్ఙ్గం తవాస్త్రం చ లబ్ధం దైత్యైః ప్రసాదతః
కానీ దధీచి, చ్యవనుల వల్ల అది ముదిరిపోయింది. జగద్గురూ! నీ దండం, శారంగ ధనుస్సు, ఆయుధం కూడా దైత్యులకు అనుగ్రహంగా లభించాయి.