పాదేన నిర్మితం దైత్య జలన్ధర మహార్ణవే బలవాన్ యది చోద్ధర్తుం తిష్ఠ యోద్ధుం న చాన్యథా
'జలంధరా, నీకు బలం ఉంటే, ఈ మహాసముద్రంలో నా కాలితో చేసిన ఈ చక్రాన్ని ఎత్తి యుద్ధం చేయి; లేకపోతే వెనక్కి తగ్గు.'
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా క్రోధేనాదీప్తలోచనః ప్రదహన్నివ నేత్రాభ్యాం ప్రాహాలోక్య జగత్త్రయమ్
ఆ మాటలు విన్న జలంధరుడు, కోపంతో కళ్ళు అగ్నిలా మండిస్తూ, తన చూపుతో లోకాలను కాల్చేలా మూడు లోకాలను చూసి ఇలా అన్నాడు.
గదాముద్ధృత్య హత్వా చ నన్దినం త్వాం చ శఙ్కర హత్వా లోకాన్సురైః సార్ధం డుణ్డుభాన్ గరుడో యథా
'నా గదను ఎత్తి, నందిని, నిన్ను, శంకరా, అలాగే లోకాలను దేవతలతో సహా సంహరించి, గరుడుడు చేసినట్టు ఢుండుభి డప్పులు మోగిస్తాను.'
హన్తుం చరాచరం సర్వం సమర్థో ఽహం సవాసవమ్ కో మహేశ్వర మద్బాణైర్ అచ్ఛేద్యో భువనత్రయే
'చరాచరమంతా, ఇంద్రుడితో సహా, నాశనం చేయగల శక్తి నాకుంది. మహేశ్వరా, నా బాణాలకు మూడు లోకాల్లో ఎవరు ఎదురవగలరు?'
బాలభావే చ భగవాన్ తపసైవ వినిర్జితః బ్రహ్మా బలీ యౌవనే వై మునయః సురపుఙ్గవైః
'బాల్యంలోనే భగవంతుడు తపస్సుతో జయించబడ్డాడు; బ్రహ్మా, యవ్వనంలో బలవంతుడై, మునులు, దేవతలందరిచేత ఓడించబడ్డాడు.'
దగ్ధం క్షణేన సకలం త్రైలోక్యం సచరాచరమ్ తపసా కిం త్వయా రుద్ర నిర్జితో భగవానపి
'ఒక క్షణంలోనే చరాచరమంతా తపస్సుతో కాల్చబడ్డాయి. అయినా రుద్రా, నీవు భగవంతుడైనా ఎందుకు జయించబడలేదు?'
ఇన్ద్రాగ్నియమవిత్తేశవాయువారీశ్వరాదయః న సేహిరే యథా నాగా గన్ధం పక్షిపతేరివ
'ఇంద్రుడు, అగ్ని, యముడు, కుబేరుడు, వాయువు, వరుణుడు మొదలైన వారు, గరుడుని వాసనను పాములు భరించలేకపోయినట్టు, భరించలేకపోయారు.'
న లబ్ధ్వా దివి భూమౌ చ బాహవో మమ శఙ్కర సమస్తాన్పర్వతాన్ప్రాప్య ఘర్షితాశ్ చ గణేశ్వర
'శంకరా, నా చేతులు స్వర్గంలోనైనా, భూమిపై అయినా దొరకక, గణపతీ, అన్ని పర్వతాలపై రుద్దాను.'
గిరీన్ద్రో మన్దరః శ్రీమాన్ నీలో మేరుః సుశోభనః ఘర్షితో బాహుదణ్డేన కణ్డూనోదార్థమ్ ఆపతత్
'మందరుడు, నీలగిరి, మెరు వంటి గొప్ప పర్వతాలను, నా భుజబలంతో గోకురిపించి, నాకొచ్చిన మురికి తొలగించాను.'
గఙ్గా నిరుద్ధా బాహుభ్యాం లీలార్థం హిమవద్గిరౌ నారీణాం మమ భృత్యైశ్ చ వజ్రో బద్ధో దివౌకసామ్
'హిమవంత్ పర్వతంపై వినోదంగా గంగను నా చేతులతో ఆపేశాను; నా సేవకుల కోసం దేవతల వజ్రాయుధాన్ని కట్టించాను.'
వడవాయా ముఖం భగ్నం గృహీత్వా వై కరేణ తు తత్క్షణాదేవ సకలం చైకార్ణవమభూదిదమ్
'వడవాగ్ని నోటిని నా చేతితో పగలగొట్టి పట్టుకున్నాను; వెంటనే ఈ భూమంతా ఒక్క సముద్రంగా మారిపోయింది.'
ఐరావతాదయో నాగాః క్షిప్తాః సిన్ధుజలోపరి సరథో భగవానిన్ద్రః క్షిప్తశ్ చ శతయోజనమ్
'ఎరావతాది నాగులను సముద్రపు నీటిపై విసిరేశాను; ఇంద్రుడిని కూడా అతని రథంతో కలిసి వంద యోజనాలు దూరం విసిరేశాను.'
గరుడో ఽపి మయా బద్ధో నాగపాశేన విష్ణునా ఉర్వశ్యాద్యా మయా నీతా నార్యః కారాగృహాన్తరమ్
ఓ విష్ణువు, నేను గరుడుని కూడా నాగపాశంతో బంధించాను. ఉర్వశి వంటి మహిళలను నేను మరో కారాగారానికి తీసుకెళ్లాను.
కథంచిల్లబ్ధవాన్ శక్రః శచీమేకాం ప్రణమ్య మామ్ మాం న జానాసి దైత్యేన్ద్రం జలన్ధరముమాపతే
ఎలాగోలా ఇంద్రుడు ఒక్క శచిని మాత్రమే తిరిగి పొందాడు, అది కూడా నన్ను నమస్కరించి. 'నీవు నన్ను గుర్తుపట్టలేవా, ఓ దైత్యేంద్రా? నేను జలంధరుడిని, ఓ ఉమాపతీ!' అని అన్నాడు.
ఏవముక్తో మహాదేవః ప్రాదహద్వై రథం తదా తస్య నేత్రాగ్నిభాగైకకలార్ధార్ధేన చాకులమ్
అలా అన్న తర్వాత మహాదేవుడు తన కళ్లలోని అగ్నిలో కొంత భాగాన్ని ఉపయోగించి ఒక రథాన్ని సృష్టించాడు, అది భయంకరంగా ఉప్పొంగింది.
దైత్యానామతులబలైర్హయైశ్ చ నాగైర్ దైత్యేన్ద్రాస్ త్రిపురరిపోర్ నిరీక్షణేన నాగాద్ వైశసమ్ అనుసంవృతశ్ చ నాగైర్ దేవేశం వచనమువాచ చాల్పబుద్ధిః
అసమానమైన బలమున్న గుర్రాలు, ఏనుగులు, నాగాలతో చుట్టుముట్టబడి, త్రిపుర శత్రువును చూసిన దైత్యేంద్రుడు, తక్కువ బుద్ధి కలవాడు అయినా, దేవతాధిపతికి ఇలా అన్నాడు.
కిం కార్యం మమ యుధి దేవదైత్యసంఘైర్ హన్తుం యత్సకలమిదం క్షణాత్సమర్థః యత్తస్మాద్భయమిహనాస్తి యోద్ధుమ్ ఈశ వాఞ్ఛైషా విపులతరా న సంశయో ఽత్ర
దేవతలు, దానవ గణాలతో యుద్ధం చేయడం నాకు అవసరమా? నేను ఒక్క క్షణంలో ఇవన్నీ నాశనం చేయగలను. అందుకే యుద్ధంలో నాకు ఎలాంటి భయం లేదు, ఓ ప్రభూ! అయినా, యుద్ధం చేయాలనే కోరిక నాకు చాలా ఎక్కువగా ఉంది — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
తస్మాత్త్వం మమ మదనారిదక్షశత్రో యజ్ఞారే త్రిపురరిపో మమైవ వీరైః భూతేన్ద్రైర్హరివదనేన దేవసంఘైర్ యోద్ధుం తే బలమిహ చాస్తి చేద్ధి తిష్ఠ
అందువల్ల, ఓ మదనారిద, దక్షశత్రువూ, యజ్ఞారే, త్రిపుర శత్రువూ! నా వీరులు, భూతగణాధిపతులు, హరి, దేవతా గణాలతో నాతో యుద్ధం చేయగల శక్తి నీకు ఉంటే, ఇక్కడ నిలబడు.
ఇత్యుక్త్వాథ మహాదేవం మహాదేవారినన్దనః న చచాల న సస్మార నిహతాన్బాన్ధవాన్యుధి
ఇలా మహాదేవునితో చెప్పిన తరువాత, మహాదేవ శత్రువు కుమారుడు అక్కడే నిల్చుండిపోయాడు. యుద్ధంలో చనిపోయిన బంధువులను కూడా గుర్తు చేసుకోలేదు.
దుర్మదేనావినీతాత్మా దోర్భ్యామాస్ఫోట్య దోర్బలాత్ సుదర్శనాఖ్యం యచ్చక్రం తేన హన్తుం సముద్యతః
అహంకారంతో, నియమం లేని మనసుతో, తన బలహీనతలో చేతులను కొట్టాడు. 'సుదర్శనం' అనే చక్రాన్ని తీసుకుని హత్య చేయడానికి సిద్ధమయ్యాడు.
దుర్ధరేణ రథాఙ్గేన కృచ్ఛ్రేణాపి ద్విజోత్తమాః స్థాపయామాస వై స్కన్ధే ద్విధాభూతశ్ చ తేన వై
ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా! అతను దుర్భరమైన రథచక్రంతో బలంగా గాయపడి, అది అతడిని రెండు భాగాలుగా చేసి, భుజాలపై నిలబెట్టింది.
కులిశేన యథా ఛిన్నో ద్విధా గిరివరో ద్విజాః పపాత దైత్యో బలవాన్ అఞ్జనాద్రిరివాపరః
ఎలాగైతే వజ్రాయుధంతో ఒక గొప్ప పర్వతం రెండు ముక్కలవుతుందో, అలాగే ఆ బలవంతుడైన దైత్యుడు కూడా అంజనాద్రి వంటి మరో పర్వతంలా పడిపోయాడు.
తస్య రక్తేన రౌద్రేణ సమ్పూర్ణమ్ అభవత్క్షణాత్ తద్రక్తమఖిలం రుద్రనియోగాన్మాంసమేవ చ
ఒక క్షణంలోనే అతడి భయంకరమైన రక్తంతో భూమి నిండిపోయింది. రుద్రుని ఆజ్ఞతో ఆ రక్తం, మాంసం అంతా మాంసమయ్యింది.
మహారౌరవమాసాద్య రక్తకుణ్డమభూదహో జలన్ధరం హతం దృష్ట్వా దేవగన్ధర్వపార్షదాః
ఒక పెద్ద భయంకరమైన రక్తపు కుండం ఏర్పడింది. జలంధరుడు చనిపోయినదాన్ని చూసి దేవతలు, గంధర్వులు ఆనందించారు.
సింహనాదం మహత్కృత్వా సాధు దేవేతి చాబ్రువన్ యః పఠేచ్ఛృణుయాద్వాపి జలన్ధరవిమర్దనమ్
వారు గొప్ప సింహగర్జన చేస్తూ, 'బాగుచేశావు, ఓ దేవా!' అని అన్నారు. ఎవరు జలంధరుని వినాశాన్ని చదువుతారో, వినుతారో—
శ్రావయేద్వా యథాన్యాయం గాణపత్యమవాప్నుయాత్
లేదా యథావిధిగా చదివిస్తారో, వారు గణపతి అనుగ్రహాన్ని పొందుతారు.
కథం దేవేన వై సూత దేవదేవాన్మహేశ్వరాత్ సుదర్శనాఖ్యం వై లబ్ధం వక్తుమర్హసి విష్ణునా
ఓ సూతా! విష్ణువు దేవదేవుడైన మహేశ్వరుని నుండి 'సుదర్శనం' అనే చక్రాన్ని ఎలా పొందాడు? దయచేసి ఇది చెప్పు.
దేవానామ్ అసురేన్ద్రాణామ్ అభవచ్చ సుదారుణః సర్వేషామేవ భూతానాం వినాశకరణో మహాన్
దేవతలు, అసురేంద్రుల మధ్య భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది. అది అన్ని జీవులకు వినాశనాన్ని తెచ్చింది.
తే దేవాః శక్తిముశలైః సాయకైర్నతపర్వభిః ప్రభిద్యమానాః కున్తైశ్ చ దుద్రువుర్భయవిహ్వలాః
అసురుల ఆయుధాలు, ముసలులు, బాణాలు, కఠినమైన కటారులతో దేవతలు గాయపడి, భయంతో పరుగెత్తారు.
పరాజితాస్తదా దేవా దేవదేవేశ్వరం హరిమ్ ప్రణేముస్తం సురేశానం శోకసంవిగ్నమానసాః
అప్పుడు ఓ దేవతలారా! ఓ దేవదేవతల అధిపతిని, హరిని, వారు ఓదార్పుతో నమస్కరించారు. వారి మనస్సు దుఃఖంతో నిండిపోయింది.