తం జిత్వా సర్వమీశానం గణపైర్ నన్దినా క్షణాత్ అహమేవ భవత్వం చ బ్రహ్మత్వం వైష్ణవం తథా
ఇశానుడిని, గణపతులను, నందిని కూడా ఓడించిన తర్వాత, నేను మాత్రమే నీవు, బ్రహ్మ, విష్ణువు అవుతాను.
వాసవత్వం చ యుష్మాకం దాస్యే దానవపుఙ్గవాః జలన్ధరవచః శ్రుత్వా సర్వే తే దానవాధమాః
మీరందరూ ఇంద్రపదవిని పొందుతారు, దానవలోకంలో ప్రముఖులారా! జలంధరుని మాటలు విని, ఆ దానవలోకపు నీచులు—
జగర్జురుచ్చైః పాపిష్ఠా మృత్యుదర్శనతత్పరాః దైత్యైరేతైస్తథాన్యైశ్ చ రథనాగతురఙ్గమైః
పాపాత్ములు, మరణాన్ని ఎదుర్కొనడానికే సిద్ధంగా, గట్టిగా గర్జించారు. ఆ దైత్యులు, ఇతరులు, రథాలు, ఏనుగులు, కుదిరిన గుర్రాలతో—
సంనద్ధైః సహ సంనహ్య శర్వం ప్రతి యయౌ బలీ భవో ఽపి దృష్ట్వా దైత్యేన్ద్రం మేరుకూటమివ స్థితమ్
పూర్తిగా ఆయుధాలు ధరించి, సమరానికి సిద్ధమై, శర్వుని మీదికి వెళ్లారు. భవుడు, మేరు శిఖరంలా నిలిచిన దైత్యేంద్రుని చూసాడు.
అవధ్యత్వమ్ అపి శ్రుత్వా తథాన్యైర్ భగనేత్రహా బ్రహ్మణో వచనం రక్షన్ రక్షకో జగతాం ప్రభుః
భగవంతుడు, లోకాలకు రక్షకుడై, తనకు హాని చేయలేరని వినిపించినా, అలాగే భగుడి, నేత్రుడి కళ్ళను నాశనం చేసిన విషయాన్ని కూడా తెలుసుకుని, బ్రహ్మ చెప్పిన మాటను గౌరవంగా పాటించాడు.
సాంబః సనన్దీ సగణః ప్రోవాచ ప్రహసన్నివ కిం కృత్యమసురేశాన యుద్ధేనానేన సాంప్రతమ్
సాంబుడు, సనంది మరియు తన అనుచరులతో కలిసి, చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు: 'అసురాధిపతీ, ఇప్పుడు ఈ యుద్ధానికి ఏమి అవసరం?'
మద్బాణైర్భిన్నసర్వాఙ్గో మర్తుమభ్యుద్యతే ముదా జలన్ధరో ఽపి తద్వాక్యం శ్రుత్వా శ్రోత్రవిదారణమ్
నా బాణాలతో శరీరం అంతా చీలిపోయి, ఆనందంగా మరణానికి సిద్ధమైన జలంధరుడు, ఆ మాటలు వినగానే, అవి చెవులు చీల్చేలా అనిపించాయి.
సురేశ్వరమువాచేదం సురేతరబలేశ్వరః వాక్యేనాలం మహాబాహో దేవదేవ వృషధ్వజ
అసురసేనాధిపతి, దేవతల అధిపతిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు: 'మహాబాహువూ, దేవదేవా, వృషధ్వజా, మాటలు చాలయ్యాయి.'
చన్ద్రాంశుసన్నిభైః శస్త్రైర్ హర యోద్ధుమిహాగతః నిశమ్యాస్య వచః శూలీ పాదాఙ్గుష్ఠేన లీలయా మహాంభసి చకారాశు రథాఙ్గం రౌద్రమాయుధమ్
చంద్రకాంతి వంటి ఆయుధాలతో యుద్ధానికి వచ్చిన హరా, అతని మాటలు విని, త్రిశూలధారి తన పెద్దవేలితో సరదాగా మహాసముద్రంలో భయంకరమైన చక్రాయుధాన్ని సృష్టించాడు.
కృత్వార్ణవాంభసి సితం భగవాన్ రథాఙ్గం స్మృత్వా జగత్త్రయమనేన హతాః సురాశ్ చ దక్షాన్ధకాన్తకపురత్రయయజ్ఞహర్తా లోకత్రయాన్తకకరః ప్రహసంతదాహ
సముద్రంలో తెల్లటి చక్రాన్ని సృష్టించిన భగవంతుడు, ఇదే ఆయుధంతో మూడు లోకాలను, దేవతలను, దక్షుడిని, అంధకుడిని, త్రిపురాన్ని, యజ్ఞాలను నాశనం చేసిన విషయాన్ని గుర్తు చేసుకుని, మూడు లోకాలకు అంతం చేసే వాడిగా నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు.
పాదేన నిర్మితం దైత్య జలన్ధర మహార్ణవే బలవాన్ యది చోద్ధర్తుం తిష్ఠ యోద్ధుం న చాన్యథా
'జలంధరా, నీకు బలం ఉంటే, ఈ మహాసముద్రంలో నా కాలితో చేసిన ఈ చక్రాన్ని ఎత్తి యుద్ధం చేయి; లేకపోతే వెనక్కి తగ్గు.'
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా క్రోధేనాదీప్తలోచనః ప్రదహన్నివ నేత్రాభ్యాం ప్రాహాలోక్య జగత్త్రయమ్
ఆ మాటలు విన్న జలంధరుడు, కోపంతో కళ్ళు అగ్నిలా మండిస్తూ, తన చూపుతో లోకాలను కాల్చేలా మూడు లోకాలను చూసి ఇలా అన్నాడు.
గదాముద్ధృత్య హత్వా చ నన్దినం త్వాం చ శఙ్కర హత్వా లోకాన్సురైః సార్ధం డుణ్డుభాన్ గరుడో యథా
'నా గదను ఎత్తి, నందిని, నిన్ను, శంకరా, అలాగే లోకాలను దేవతలతో సహా సంహరించి, గరుడుడు చేసినట్టు ఢుండుభి డప్పులు మోగిస్తాను.'
హన్తుం చరాచరం సర్వం సమర్థో ఽహం సవాసవమ్ కో మహేశ్వర మద్బాణైర్ అచ్ఛేద్యో భువనత్రయే
'చరాచరమంతా, ఇంద్రుడితో సహా, నాశనం చేయగల శక్తి నాకుంది. మహేశ్వరా, నా బాణాలకు మూడు లోకాల్లో ఎవరు ఎదురవగలరు?'
బాలభావే చ భగవాన్ తపసైవ వినిర్జితః బ్రహ్మా బలీ యౌవనే వై మునయః సురపుఙ్గవైః
'బాల్యంలోనే భగవంతుడు తపస్సుతో జయించబడ్డాడు; బ్రహ్మా, యవ్వనంలో బలవంతుడై, మునులు, దేవతలందరిచేత ఓడించబడ్డాడు.'
దగ్ధం క్షణేన సకలం త్రైలోక్యం సచరాచరమ్ తపసా కిం త్వయా రుద్ర నిర్జితో భగవానపి
'ఒక క్షణంలోనే చరాచరమంతా తపస్సుతో కాల్చబడ్డాయి. అయినా రుద్రా, నీవు భగవంతుడైనా ఎందుకు జయించబడలేదు?'
ఇన్ద్రాగ్నియమవిత్తేశవాయువారీశ్వరాదయః న సేహిరే యథా నాగా గన్ధం పక్షిపతేరివ
'ఇంద్రుడు, అగ్ని, యముడు, కుబేరుడు, వాయువు, వరుణుడు మొదలైన వారు, గరుడుని వాసనను పాములు భరించలేకపోయినట్టు, భరించలేకపోయారు.'
న లబ్ధ్వా దివి భూమౌ చ బాహవో మమ శఙ్కర సమస్తాన్పర్వతాన్ప్రాప్య ఘర్షితాశ్ చ గణేశ్వర
'శంకరా, నా చేతులు స్వర్గంలోనైనా, భూమిపై అయినా దొరకక, గణపతీ, అన్ని పర్వతాలపై రుద్దాను.'
గిరీన్ద్రో మన్దరః శ్రీమాన్ నీలో మేరుః సుశోభనః ఘర్షితో బాహుదణ్డేన కణ్డూనోదార్థమ్ ఆపతత్
'మందరుడు, నీలగిరి, మెరు వంటి గొప్ప పర్వతాలను, నా భుజబలంతో గోకురిపించి, నాకొచ్చిన మురికి తొలగించాను.'
గఙ్గా నిరుద్ధా బాహుభ్యాం లీలార్థం హిమవద్గిరౌ నారీణాం మమ భృత్యైశ్ చ వజ్రో బద్ధో దివౌకసామ్
'హిమవంత్ పర్వతంపై వినోదంగా గంగను నా చేతులతో ఆపేశాను; నా సేవకుల కోసం దేవతల వజ్రాయుధాన్ని కట్టించాను.'
వడవాయా ముఖం భగ్నం గృహీత్వా వై కరేణ తు తత్క్షణాదేవ సకలం చైకార్ణవమభూదిదమ్
'వడవాగ్ని నోటిని నా చేతితో పగలగొట్టి పట్టుకున్నాను; వెంటనే ఈ భూమంతా ఒక్క సముద్రంగా మారిపోయింది.'
ఐరావతాదయో నాగాః క్షిప్తాః సిన్ధుజలోపరి సరథో భగవానిన్ద్రః క్షిప్తశ్ చ శతయోజనమ్
'ఎరావతాది నాగులను సముద్రపు నీటిపై విసిరేశాను; ఇంద్రుడిని కూడా అతని రథంతో కలిసి వంద యోజనాలు దూరం విసిరేశాను.'
గరుడో ఽపి మయా బద్ధో నాగపాశేన విష్ణునా ఉర్వశ్యాద్యా మయా నీతా నార్యః కారాగృహాన్తరమ్
ఓ విష్ణువు, నేను గరుడుని కూడా నాగపాశంతో బంధించాను. ఉర్వశి వంటి మహిళలను నేను మరో కారాగారానికి తీసుకెళ్లాను.
కథంచిల్లబ్ధవాన్ శక్రః శచీమేకాం ప్రణమ్య మామ్ మాం న జానాసి దైత్యేన్ద్రం జలన్ధరముమాపతే
ఎలాగోలా ఇంద్రుడు ఒక్క శచిని మాత్రమే తిరిగి పొందాడు, అది కూడా నన్ను నమస్కరించి. 'నీవు నన్ను గుర్తుపట్టలేవా, ఓ దైత్యేంద్రా? నేను జలంధరుడిని, ఓ ఉమాపతీ!' అని అన్నాడు.
ఏవముక్తో మహాదేవః ప్రాదహద్వై రథం తదా తస్య నేత్రాగ్నిభాగైకకలార్ధార్ధేన చాకులమ్
అలా అన్న తర్వాత మహాదేవుడు తన కళ్లలోని అగ్నిలో కొంత భాగాన్ని ఉపయోగించి ఒక రథాన్ని సృష్టించాడు, అది భయంకరంగా ఉప్పొంగింది.
దైత్యానామతులబలైర్హయైశ్ చ నాగైర్ దైత్యేన్ద్రాస్ త్రిపురరిపోర్ నిరీక్షణేన నాగాద్ వైశసమ్ అనుసంవృతశ్ చ నాగైర్ దేవేశం వచనమువాచ చాల్పబుద్ధిః
అసమానమైన బలమున్న గుర్రాలు, ఏనుగులు, నాగాలతో చుట్టుముట్టబడి, త్రిపుర శత్రువును చూసిన దైత్యేంద్రుడు, తక్కువ బుద్ధి కలవాడు అయినా, దేవతాధిపతికి ఇలా అన్నాడు.
కిం కార్యం మమ యుధి దేవదైత్యసంఘైర్ హన్తుం యత్సకలమిదం క్షణాత్సమర్థః యత్తస్మాద్భయమిహనాస్తి యోద్ధుమ్ ఈశ వాఞ్ఛైషా విపులతరా న సంశయో ఽత్ర
దేవతలు, దానవ గణాలతో యుద్ధం చేయడం నాకు అవసరమా? నేను ఒక్క క్షణంలో ఇవన్నీ నాశనం చేయగలను. అందుకే యుద్ధంలో నాకు ఎలాంటి భయం లేదు, ఓ ప్రభూ! అయినా, యుద్ధం చేయాలనే కోరిక నాకు చాలా ఎక్కువగా ఉంది — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
తస్మాత్త్వం మమ మదనారిదక్షశత్రో యజ్ఞారే త్రిపురరిపో మమైవ వీరైః భూతేన్ద్రైర్హరివదనేన దేవసంఘైర్ యోద్ధుం తే బలమిహ చాస్తి చేద్ధి తిష్ఠ
అందువల్ల, ఓ మదనారిద, దక్షశత్రువూ, యజ్ఞారే, త్రిపుర శత్రువూ! నా వీరులు, భూతగణాధిపతులు, హరి, దేవతా గణాలతో నాతో యుద్ధం చేయగల శక్తి నీకు ఉంటే, ఇక్కడ నిలబడు.
ఇత్యుక్త్వాథ మహాదేవం మహాదేవారినన్దనః న చచాల న సస్మార నిహతాన్బాన్ధవాన్యుధి
ఇలా మహాదేవునితో చెప్పిన తరువాత, మహాదేవ శత్రువు కుమారుడు అక్కడే నిల్చుండిపోయాడు. యుద్ధంలో చనిపోయిన బంధువులను కూడా గుర్తు చేసుకోలేదు.
దుర్మదేనావినీతాత్మా దోర్భ్యామాస్ఫోట్య దోర్బలాత్ సుదర్శనాఖ్యం యచ్చక్రం తేన హన్తుం సముద్యతః
అహంకారంతో, నియమం లేని మనసుతో, తన బలహీనతలో చేతులను కొట్టాడు. 'సుదర్శనం' అనే చక్రాన్ని తీసుకుని హత్య చేయడానికి సిద్ధమయ్యాడు.