ప్రహ్రాద జీవితే వాఞ్ఛా తవైషా శృణు చాస్తి చేత్ శ్రుత్వాపి తస్య వచనం హిరణ్యకశిపోః సుధీః
"ప్రహ్లాదా! నీకు ప్రాణం కావాలంటే విను—ఏదైనా కోరిక ఉంటే చెప్పు." అని హిరణ్యకశిపుడు అన్నా, ఆ మాటలు విన్నా, ప్రహ్లాదుడు బుద్ధిమంతుడిగా నిలిచాడు.
ప్రహ్రాదః పూజయామాస నమో నారాయణేతి చ నమో నారాయణాయేతి సర్వదైత్యకుమారకాన్
ప్రహ్లాదుడు "నారాయణాయకు నమస్కారం!" అని పూజను కొనసాగించాడు. అంతేకాక, అందరు దైత్య కుమారులకు కూడా అదే చేయమని బోధించాడు.
అధ్యాపయామాస చ తాం బ్రహ్మవిద్యాం సుశోభనామ్ దుర్లఙ్ఘ్యాం చాత్మనో దృష్ట్వా శక్రాదిభిర్ అపి స్వయమ్
తాను తెలుసుకున్న ఆ అద్భుతమైన బ్రహ్మవిద్యను, ఇంద్రుడితో పాటు మరెవరూ దాటి పోలేని ఆ గొప్ప జ్ఞానాన్ని, ప్రహ్లాదుడు వారికి బోధించాడు.
పుత్రేణ లఙ్ఘితామాజ్ఞాం హిరణ్యః ప్రాహ దానవాన్ ఏతం నానావిధైర్వధ్యం దుష్పుత్రం హన్తుమర్హథ
తన కుమారుడు తన ఆజ్ఞను అతిక్రమించినదాన్ని చూసి, హిరణ్యకశిపుడు దానవులను పిలిచి, "ఈ దుష్ట కుమారుడిని ఎన్నో విధాలుగా చంపదగిన వాడిని, మీరు చంపాలి" అని చెప్పాడు.
ఏవముక్తాస్తదా తేన దైత్యేన సుదురాత్మనా నిజఘ్నుర్దేవదేవస్య భృత్యం ప్రహ్రాదమవ్యయమ్
అలా చెడ్డ మనసున్న ఆ దైత్యుడు చెప్పిన వెంటనే, దేవదేవుని భక్తుడైన, నశించని ప్రహ్లాదుని మీద వారు దాడి చేశారు.
తత్ర తత్ప్రతికృతం తదా సురైర్ దైత్యరాజతనయం ద్విజోత్తమాః క్షీరవారినిధిశాయినః ప్రభోర్ నిష్ఫలం త్వథ బభూవ తేజసా
అప్పుడు, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠులారా! దేవతలు దైత్యరాజు కుమారుడిపై చేసిన ప్రతీ ప్రయత్నమూ, పాల సముద్రంపై పడుకుని ఉన్న ప్రభువు తేజంతో విఫలమయ్యింది.
తదాథ గర్వభిన్నస్య హిరణ్యకశిపోః ప్రభుః తత్రైవావిరభూద్ధన్తుం నృసింహాకృతిమాస్థితః
అప్పుడు, హిరణ్యకశిపుడి గర్వం పగిలిపోయిన వేళ, అక్కడే నృసింహ రూపంలో ప్రభువు ప్రత్యక్షమై, అతన్ని సంహరించడానికి వచ్చాడు.
జఘాన చ సుతం ప్రేక్ష్య పితరం దానవాధమమ్ బిభేద తత్క్షణాదేవ కరజైర్ నిశితైః శతైః
తన కుమారుడిని చూసి, ఆ దుష్ట దానవుడిని నృసింహుడు చంపాడు. వెంటనే, వందల కొద్దీ పదునైన గోరులతో అతన్ని చీల్చి వేసాడు.
తతో నిహత్య తం దైత్యం సబాన్ధవమఘాపహః పీడయామాస దైత్యేన్ద్రం యుగాన్తాగ్నిరివాపరః
ఆ దైత్యుడిని అతని బంధువులతో పాటు సంహరించిన అనంతరం, పాపాలను తొలగించే వాడు, యుగాంతపు అగ్నిలా, దైత్యేంద్రుడిని బాధించసాగాడు.
నాదైస్తస్య నృసింహస్య ఘోరైర్విత్రాసితం జగత్ ఆ బ్రహ్మభువనాద్ విప్రాః ప్రచచాల చ సువ్రతాః
నృసింహుని భయంకరమైన గర్జనలతో లోకమంతా భయంతో వణికిపోయింది. బ్రహ్మలోకానికి కూడా, ఓ మునులారా, ధైర్యంగా ఉన్నవారూ కంపించిపోయారు.
దృష్ట్వా సురాసురమహోరగసిద్ధసాధ్యాస్ తస్మిన్ క్షణే హరివిరిఞ్చిముఖా నృసింహమ్ ధైర్యం బలం చ సమవాప్య యయుర్విసృజ్య ఆ దిఙ్ముఖాన్తమ్ అసురక్షణతత్పరాశ్ చ
అది చూసి, దేవతలు, అసురులు, మహానాగులు, సిద్ధులు, సాధ్యులు—అందరూ, ఆ సమయంలో హరిదేవుడు, బ్రహ్మ మొదలై, ధైర్యం, బలాన్ని పొందారు. వారు అసురులను రక్షించేందుకు అన్ని దిక్కులకూ వెళ్లిపోయారు.
తతస్తైర్గతైః సైష దేవో నృసింహః సహస్రాకృతిః సర్వపాత్ సర్వబాహుః సహస్రేక్షణః సోమసూర్యాగ్నినేత్రస్ తదా సంస్థితః సర్వమావృత్య మాయీ
వారు వెళ్లిపోయిన తర్వాత, ఆ నృసింహదేవుడు, వెయ్యి రూపాలుతో, అంతటా వ్యాపించి, వెయ్యి చేతులతో, వెయ్యి కళ్లతో, చంద్రుడు, సూర్యుడు, అగ్ని కళ్లుగా, మాయతో సమస్తాన్ని కప్పి నిలిచాడు.
తం తుష్టువుః సురశ్రేష్ఠా లోకా లోకాచలే స్థితాః సబ్రహ్మకాః ససాధ్యాశ్ చ సయమాః సమరుద్గణాః
అప్పుడు, లోకాలలో, పర్వతాలపై ఉన్న దేవతాశ్రేష్ఠులు, బ్రహ్మతో పాటు, సాధ్యులు, యముడు, మరుత్గణాలతో కలిసి, ఆయనను స్తుతించారు.
పరాత్పరతరం బ్రహ్మ తత్త్వాత్ తత్త్వతమం భవాన్ జ్యోతిషాం తు పరం జ్యోతిః పరమాత్మా జగన్మయః
"భగవంతుడా! నీవు పరమాత్మ, పరబ్రహ్మకన్నా మించినవాడు, అన్ని తత్త్వాలకు మించిన తత్త్వస్వరూపుడు, జ్యోతులన్నిటిలోనూ అత్యున్నత జ్యోతి, జగత్తంతటినీ వ్యాపించిన పరమాత్మవు."
స్థూలం సూక్ష్మం సుసూక్ష్మం చ శబ్దబ్రహ్మమయః శుభః వాగతీతో నిరాలంబో నిర్ద్వన్ద్వో నిరుపప్లవః
స్థూలమైనది, సూక్ష్మమైనది, ఇంకా అత్యంత సూక్ష్మమైనది, శబ్దబ్రహ్మస్వరూపమైనది, మంగళకరమైనది, మాటలకు అందని, ఆధారంలేని, ద్వంద్వాలకన్నా అతీతమైనది, కలతలేని స్వరూపమై ఉన్నావు.
యజ్ఞభుగ్యజ్ఞమూర్తిస్త్వం యజ్ఞినాం ఫలదః ప్రభుః భవాన్మత్స్యాకృతిః కౌర్మమ్ ఆస్థాయ జగతి స్థితః
యజ్ఞఫలాలను అనుభవించేవాడవు, యజ్ఞస్వరూపుడవు, యజ్ఞకారులకు ఫలితాన్ని ఇచ్చేవాడవు ప్రభూ! నీవు మత్స్యరూపాన్ని, కూర్మరూపాన్ని ధరించి లోకంలో స్థిరంగా ఉన్నావు.
వారాహీం చైవ తాం సైంహీమ్ ఆస్థాయేహవ్యవస్థితః దేవానాం దేవరక్షార్థం నిహత్య దితిజేశ్వరమ్
వారాహి, సింహరూపాలను ధరించి, దేవతలకు రక్షణకోసం, దైత్యాధిపతిని సంహరించి, స్థిరంగా నిలిచావు.
ద్విజశాపచ్ఛలేనైవమ్ అవతీర్ణో ఽసి లీలయా న దృష్టం యత్త్వదన్యం హి భవాన్ సర్వం చరాచరమ్
ద్విజశాపాన్ని నిమిత్తంగా చేసుకుని, లీలగా అవతరించావు; నీకు తప్ప ఇంకొకటి లేదు ప్రభూ, చరాచరమంతా నీవే.
భవాన్విష్ణుర్భవాన్ రుద్రో భవానేవ పితామహః భవానాదిర్భవానన్తో భవానేవ వయం విభో
నీవే విష్ణువు, నీవే రుద్రుడు, నీవే పితామహుడు, నీవే ఆదియూ, నీవే అంతమూ, ప్రభూ! మేమూ నీవే.
భవానేవ జగత్సర్వం ప్రలాపేన కిమీశ్వర మాయయా బహుధా సంస్థమ్ అద్వితీయమయం ప్రభో
ఈశ్వరా! ఈ జగత్తంతా నీవే. ఇంకా మాటలు unnecessary. నీ మాయతో అనేక రూపాల్లో ఉన్నా, నీవే అద్వితీయమైన పరమస్వరూపుడవు ప్రభూ.
స్తోష్యామస్త్వాం కథం భాసి దేవదేవ మృగాధిప స్తుతో ఽపి వివిధైః స్తుత్యైర్ భావైర్నానావిధైః ప్రభుః
దేవదేవా! మృగాధిపతీ! మేము నిన్ను ఎలా స్తుతించగలం? ఎన్నో విధాలుగా స్తుతించినా, ఎన్నో భావాలతో పాడినా, నీవే ప్రభువు.
న జగామ ద్విజాః శాన్తిం మానయన్యోనిమాత్మనః యో నృసింహస్తవం భక్త్యా పఠేద్వార్థం విచారయేత్
ద్విజులారా! ఎవడు భక్తితో నృసింహుని ఈ స్తోత్రాన్ని చదువుతాడో, అర్థాన్ని ఆలోచిస్తాడో, అతనికి మళ్లీ జన్మ లేదు, శాంతి లభించదు.
శ్రావయేద్వా ద్విజాన్సర్వాన్ విష్ణులోకే మహీయతే తదన్తరే శివం దేవాః సేన్ద్రాః సబ్రహ్మకాః ప్రభుమ్
లేదా, ఎవడు ఈ స్తోత్రాన్ని అందరు ద్విజులకు వినిపిస్తాడో, అతడు విష్ణులోకంలో గౌరవించబడతాడు; అప్పటికి దేవతలు, ఇంద్రుడు, బ్రహ్మతో కలిసి పరమేశ్వరుని పూజిస్తారు.
సమ్ప్రాప్య తుష్టువుః సర్వం విజ్ఞాప్య మృగరూపిణః తతో బ్రహ్మాదయస్తూర్ణం సంస్తూయ పరమేశ్వరమ్
వారు వచ్చి, మృగరూపుడైన ఆయనకు అన్నీ వివరించి, సమర్పించి, బ్రహ్మ మొదలైనవారు త్వరగా పరమేశ్వరుని స్తుతించారు.
ఆత్మత్రాణాయ శరణం జగ్ముః పరమకారణమ్ మన్దరస్థం మహాదేవం క్రీడమానం సహోమయా
తమ రక్షణ కోసం, మంద్రపర్వతంపై ఉమాతో కలిసి విహరిస్తున్న మహాదేవుని, పరమకారణమైన ఆయనను ఆశ్రయించారు.
సేవితం గణగన్ధర్వైః సిద్ధైరప్సరసాం గణైః దేవతాభిః సహ బ్రహ్మా భీతభీతః సగద్గదమ్ ప్రణమ్య దణ్డవద్భూమౌ తుష్టావ పరమేశ్వరమ్
గణులు, గంధర్వులు, సిద్ధులు, అప్సరసల గుంపులతో సేవించబడుతూ, దేవతలతో కలిసి బ్రహ్మ, భయంతో, కంఠం కంపించుతూ, భూమిపై డండవతంగా నమస్కరించి, పరమేశ్వరుని స్తుతించాడు.
నమస్తే కాలకాలాయ నమస్తే రుద్ర మన్యవే నమః శివాయ రుద్రాయ శఙ్కరాయ శివాయ తే
కాలకాలకు నమస్కారం, రుద్రా! కోపరూపుడా! నీకు నమస్కారం. శివుడా, రుద్రుడా, శంకరుడా, మంగళకరుడా! నీకు నమస్కారం.
ఉగ్రో ఽసి సర్వభూతానాం నియన్తాసి శివో ఽసి నః నమః శివాయ శర్వాయ శఙ్కరాయార్త్తిహారిణే
నీవు భయంకరుడవు, సమస్త భూతాలకు నియంత్రకుడవు, మాకు శివుడవు. శివుడికి, శర్వుడికి, శంకరుడికి, బాధలను తొలగించేవాడవు, నీకు నమస్కారం.
మయస్కరాయ విశ్వాయ విష్ణవే బ్రహ్మణే నమః అన్తకాయ నమస్తుభ్యమ్ ఉమాయాః పతయే నమః
ఆనందాన్ని కలిగించేవాడవు, విశ్వవ్యాప్తుడవు, విష్ణువవు, బ్రహ్మవు; అంతాన్ని కలిగించేవాడవు, ఉమాదేవి భర్తవు, నీకు నమస్కారం.
హిరణ్యబాహవే సాక్షాద్ ధిరణ్యపతయే నమః శర్వాయ సర్వరూపాయ పురుషాయ నమోనమః
పసిడి చేతులతో ఉన్నవాడవు, బంగారు సంపదలకు అధిపతివు, శర్వుడవు, అన్ని రూపాలవాడవు, పురుషుడవు, నీకు పునఃపునః నమస్కారం.