అనేనైవ వరాహేణ చోద్ధృతాసి వరప్రదే కృష్ణేనాక్లిష్టకార్యేణ శతహస్తేన విష్ణునా
ఈ వరాహరూపుడైన కృష్ణుడు, శతహస్తుడైన విష్ణువు, ఎలాంటి కష్టమూ లేకుండా నిన్ను పైకి ఎత్తాడు, వరప్రదాయిని.
ధరణి త్వం మహాభోగే భూమిస్త్వం ధేనురవ్యయే లోకానాం ధారిణీ త్వం హి మృత్తికే హర పాతకమ్
ధరణీ! నీవు మహా రూపాన్ని కలిగి ఉన్నావు, నీవే భూమి, నీవే అనంతమైన ఆవు, నీవే లోకాలన్నింటినీ మోయు వాడివి. మట్టి రూపంలో ఉన్నా, మా పాపాలను తొలగించు.
మనసా కర్మణా వాచా వరదే వారిజేక్షణే త్వయా హతేన పాపేన జీవామస్త్వత్ప్రసాదతః
వరాలిచ్చే వాడివి, కమలనేత్రా! మనస్సుతో, చేతలతో, మాటలతో, నీ వల్ల పాపం నశించడంతో, నీ కృప వల్ల మేము బ్రతుకుతున్నాము.
ఇత్యుక్తా సా తదా దేవీ ధరా దేవైర్ అథాబ్రవీత్ వరాహదంష్ట్రాభిన్నాయాం ధరాయాం మృత్తికాం ద్విజాః
ఇలా దేవతలు అడిగినప్పుడు, ఆ సమయంలో వరాహదంతాలతో చీలిన భూమిలోని మట్టిని గురించి భూమిదేవి వారికి వివరించింది.
మన్త్రేణానేన యో బిభ్రత్ మూర్ధ్ని పాపాత్ప్రముచ్యతే ఆయుష్మాన్ బలవాన్ ధన్యః పుత్రపౌత్రసమన్వితః
ఈ మంత్రంతో ఎవరు ఆ మట్టిని తలపై ధరిస్తారో వారు పాపాల నుంచి విముక్తి పొందుతారు, దీర్ఘాయుష్మంతులు, బలవంతులు, ధన్యులు, సంతానసంపన్నులు అవుతారు.
క్రమాద్భువి దివం ప్రాప్య కర్మాన్తే మోదతే సురైః అథ దేవే గతే త్యక్త్వా వరాహే క్షీరసాగరమ్
క్రమంగా భూమిపై స్వర్గాన్ని పొందినవాడు, తన కర్మ ఫలితానికి చివర్లో దేవతలతో కలిసి ఆనందిస్తాడు. ఆ తరువాత దేవుడు వరాహరూపాన్ని విడిచిపెట్టి, పాల సముద్రంలోకి వెళ్తాడు.
వారాహరూపమనఘం చచాల చ ధరా పునః తస్య దంష్ట్రాభరాక్రాన్తా దేవదేవస్య ధీమతః
పాపరహితుడైన దేవదేవుడు, వరాహరూపంలో ఉన్నప్పుడు, అతని దంతాల భారంతో భూమి మళ్లీ కంపించిపోయింది.
యదృచ్ఛయా భవః పశ్యన్ జగామ జగదీశ్వరః దంష్ట్రాం జగ్రాహ దృష్ట్వా తాం భూషణార్థమథాత్మనః
ఆ సమయంలో భవుడు, జగదీశ్వరుడు, ఆ దంతాన్ని చూసి, తన అలంకారానికి దానిని తీసుకున్నాడు.
దధార చ మహాదేవః కూర్చాన్తే వై మహోరసి దేవాశ్ చ తుష్టువుః సేన్ద్రా దేవదేవస్య వైభవమ్
మహాదేవుడు ఆ దంతాన్ని తన జటామండల చివర భాగంలో, గొప్ప ఛాతిపై ధరించాడు. ఇంద్రుడితో పాటు దేవతలు దేవదేవుని వైభవాన్ని స్తుతించారు.
ధరా ప్రతిష్ఠితా హ్యేవం దేవదేవేన లీలయా భూతానాం సంప్లవే చాపి విష్ణోశ్చైవ కలేవరమ్
ఇలా దేవదేవుడు లీలగా భూమిని స్థాపించాడు. భూతాల ప్రళయంలోనూ, విష్ణువు శరీరంలోనూ ఇదే జరిగింది.
బ్రహ్మణశ్ చ తథాన్యేషాం దేవానామపి లీలయా విభురఙ్గవిభాగేన భూషితో న యది ప్రభుః
అలాగే బ్రహ్మతో పాటు ఇతర దేవతల లీల ద్వారా కూడా ప్రభువు వారి అవయవ విభాగాలతో అలంకరించబడతాడు, ప్రభువు స్వయంగా అనుకోనిదే అది జరగదు.
కథం విముక్తిర్విప్రాణాం తస్మాద్దంష్ట్రీ మహేశ్వరః
అయితే మహేశ్వరుడు ఆ దంతాన్ని ధరించకపోతే, బ్రాహ్మణులకు విముక్తి ఎలా కలుగుతుంది?
నృసింహేన హతః పూర్వం హిరణ్యాక్షాగ్రజః శ్రుతమ్ కథం నిషూదితస్తేన హిరణ్యకశిపుర్వద
నరసింహుడు హిరణ్యాక్షుడి అన్నను గతంలో సంహరించాడని వినిపించింది. ఆ నరసింహుడు హిరణ్యకశిపును ఎలా సంహరించాడో చెప్పు.
హిరణ్యకశిపోః పుత్రః ప్రహ్రాద ఇతి విశ్రుతః ధర్మజ్ఞః సత్యసమ్పన్నస్ తపస్వీ చాభవత్సుధీః
హిరణ్యకశిపుని కుమారుడు ప్రహ్లాదుడు అని ప్రసిద్ధి. అతడు ధర్మజ్ఞుడు, సత్యవంతుడు, తపస్సు చేసేవాడు, మంచి బుద్ధిని కలిగి ఉండేవాడు.
జన్మప్రభృతి దేవేశం పూజయామాస చావ్యయమ్ సర్వజ్ఞం సర్వగం విష్ణుం సర్వదేవభవోద్భవమ్
అతడు పుట్టినప్పటి నుంచే, నశించని దేవతాధిపతి అయిన విష్ణువును, అన్నిదానికీ మూలమైనవాడిని, అన్నిటిని తెలిసినవాడిని, అన్నింటిలోనూ ఉన్నవాడిని భక్తితో పూజించేవాడు.
తమాదిపురుషం భక్త్యా పరబ్రహ్మస్వరూపిణమ్ బ్రహ్మణో ఽధిపతిం సృష్టిస్థితిసంహారకారణమ్
ఆ ఆదిపురుషుడిని, పరబ్రహ్మస్వరూపుడైనవాడిని, బ్రహ్మకు అధిపతిని, సృష్టి, స్థితి, లయానికి కారణమైనవాడిని, ప్రహ్లాదుడు భక్తితో పూజించేవాడు.
సో ఽపి విష్ణోస్తథాభూతం దృష్ట్వా పుత్రం సమాహితమ్ నమో నారాయణాయేతి గోవిన్దేతి ముహుర్ముహుః
అతడూ తన కుమారుడు అంతగా మౌనంగా, ఏకాగ్రంగా ఉన్నట్లుగా చూసి, "నారాయణాయకు నమస్కారం! గోవిందుడికి నమస్కారం!" అని మళ్లీ మళ్లీ పలికాడు.
స్తువన్తం ప్రాహ దేవారిః ప్రదహన్నివ పాపధీః న మాం జానాసి దుర్బుద్ధే సర్వదైత్యామరేశ్వరమ్
అతడిని ఇలా స్తుతిస్తూ ఉండగా, దేవతలకు శత్రువైన హిరణ్యకశిపుడు, చెడు ఆలోచనలతో మండిపడుతూ, "ఓ మూర్ఖుడా! నన్ను నీవు ఎరుగవు. నేను దైత్య, దేవతలందరికీ శాశ్వతాధిపతి" అని అన్నాడు.
ప్రహ్రాద వీర దుష్పుత్ర ద్విజదేవార్తికారణమ్ కో విష్ణుః పద్మజో వాపి శక్రశ్ చ వరుణో ఽథవా
"ప్రహ్లాదా! ఓ దుర్మార్గ కుమారుడా, బ్రాహ్మణులు, దేవతలకు బాధ కలిగించేవాడా! విష్ణువు ఎవడు? పద్మజుడు లేదా, ఇంద్రుడు, లేక వరుణుడు ఎవరు?" అని అడిగాడు.
వాయుః సోమస్తథేశానః పావకో మమ యః సమః మామేవార్చయ భక్త్యా చ స్వల్పం నారాయణం సదా
"వాయువు, సోముడు, ఈశానుడు, పవకుడు—ఎవరైనా నాకూ సమానమే. నీవు భక్తితో నన్నే పూజించు; నారాయణుడిని చిన్నవాడిగా ఎప్పుడూ పట్టించుకోకు."
ప్రహ్రాద జీవితే వాఞ్ఛా తవైషా శృణు చాస్తి చేత్ శ్రుత్వాపి తస్య వచనం హిరణ్యకశిపోః సుధీః
"ప్రహ్లాదా! నీకు ప్రాణం కావాలంటే విను—ఏదైనా కోరిక ఉంటే చెప్పు." అని హిరణ్యకశిపుడు అన్నా, ఆ మాటలు విన్నా, ప్రహ్లాదుడు బుద్ధిమంతుడిగా నిలిచాడు.
ప్రహ్రాదః పూజయామాస నమో నారాయణేతి చ నమో నారాయణాయేతి సర్వదైత్యకుమారకాన్
ప్రహ్లాదుడు "నారాయణాయకు నమస్కారం!" అని పూజను కొనసాగించాడు. అంతేకాక, అందరు దైత్య కుమారులకు కూడా అదే చేయమని బోధించాడు.
అధ్యాపయామాస చ తాం బ్రహ్మవిద్యాం సుశోభనామ్ దుర్లఙ్ఘ్యాం చాత్మనో దృష్ట్వా శక్రాదిభిర్ అపి స్వయమ్
తాను తెలుసుకున్న ఆ అద్భుతమైన బ్రహ్మవిద్యను, ఇంద్రుడితో పాటు మరెవరూ దాటి పోలేని ఆ గొప్ప జ్ఞానాన్ని, ప్రహ్లాదుడు వారికి బోధించాడు.
పుత్రేణ లఙ్ఘితామాజ్ఞాం హిరణ్యః ప్రాహ దానవాన్ ఏతం నానావిధైర్వధ్యం దుష్పుత్రం హన్తుమర్హథ
తన కుమారుడు తన ఆజ్ఞను అతిక్రమించినదాన్ని చూసి, హిరణ్యకశిపుడు దానవులను పిలిచి, "ఈ దుష్ట కుమారుడిని ఎన్నో విధాలుగా చంపదగిన వాడిని, మీరు చంపాలి" అని చెప్పాడు.
ఏవముక్తాస్తదా తేన దైత్యేన సుదురాత్మనా నిజఘ్నుర్దేవదేవస్య భృత్యం ప్రహ్రాదమవ్యయమ్
అలా చెడ్డ మనసున్న ఆ దైత్యుడు చెప్పిన వెంటనే, దేవదేవుని భక్తుడైన, నశించని ప్రహ్లాదుని మీద వారు దాడి చేశారు.
తత్ర తత్ప్రతికృతం తదా సురైర్ దైత్యరాజతనయం ద్విజోత్తమాః క్షీరవారినిధిశాయినః ప్రభోర్ నిష్ఫలం త్వథ బభూవ తేజసా
అప్పుడు, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠులారా! దేవతలు దైత్యరాజు కుమారుడిపై చేసిన ప్రతీ ప్రయత్నమూ, పాల సముద్రంపై పడుకుని ఉన్న ప్రభువు తేజంతో విఫలమయ్యింది.
తదాథ గర్వభిన్నస్య హిరణ్యకశిపోః ప్రభుః తత్రైవావిరభూద్ధన్తుం నృసింహాకృతిమాస్థితః
అప్పుడు, హిరణ్యకశిపుడి గర్వం పగిలిపోయిన వేళ, అక్కడే నృసింహ రూపంలో ప్రభువు ప్రత్యక్షమై, అతన్ని సంహరించడానికి వచ్చాడు.
జఘాన చ సుతం ప్రేక్ష్య పితరం దానవాధమమ్ బిభేద తత్క్షణాదేవ కరజైర్ నిశితైః శతైః
తన కుమారుడిని చూసి, ఆ దుష్ట దానవుడిని నృసింహుడు చంపాడు. వెంటనే, వందల కొద్దీ పదునైన గోరులతో అతన్ని చీల్చి వేసాడు.
తతో నిహత్య తం దైత్యం సబాన్ధవమఘాపహః పీడయామాస దైత్యేన్ద్రం యుగాన్తాగ్నిరివాపరః
ఆ దైత్యుడిని అతని బంధువులతో పాటు సంహరించిన అనంతరం, పాపాలను తొలగించే వాడు, యుగాంతపు అగ్నిలా, దైత్యేంద్రుడిని బాధించసాగాడు.
నాదైస్తస్య నృసింహస్య ఘోరైర్విత్రాసితం జగత్ ఆ బ్రహ్మభువనాద్ విప్రాః ప్రచచాల చ సువ్రతాః
నృసింహుని భయంకరమైన గర్జనలతో లోకమంతా భయంతో వణికిపోయింది. బ్రహ్మలోకానికి కూడా, ఓ మునులారా, ధైర్యంగా ఉన్నవారూ కంపించిపోయారు.