తస్మాదేతన్మయా లబ్ధమ్ అన్యథా నోపపద్యతే యః స్మరేన్మనసా రుద్రం ప్రాణాన్తే సకృదేవ వా
అందుకే నాకు ఇది కలిగింది; లేనిపక్షంలో సాధ్యం కాదు. ఎవడు ప్రాణాంతంలో అయినా ఒక్కసారైనా మనసులో రుద్రుణ్ణి స్మరిస్తాడో,
స యాతి శివసాయుజ్యం కిం పునర్బహుశః స్మరన్ బ్రహ్మా చ భగవాన్విష్ణుః సర్వే దేవాః సవాసవాః
అతడు శివునితో ఐక్యమవుతాడు. మరి ఎన్నిసార్లు స్మరిస్తే ఎంత గొప్ప ఫలం! బ్రహ్మ, విష్ణువు, దేవతలు, ఇంద్రుడు సహా అందరూ
శరణం ప్రాప్య తిష్ఠన్తి తమేవ శరణం వ్రజేత్ ఏవం సంచిన్త్య తుష్టాత్మా సో ఽన్ధకశ్ చాన్ధకార్దనమ్
ఆయనను ఆశ్రయంగా తీసుకుని ఉంటారు; మనం కూడా ఆయనను ఆశ్రయించాలి. ఇలా ఆలోచించి, అంధకుడు హృదయంలో సంతృప్తిగా మారాడు.
సగణం శివమీశానమ్ అస్తువత్పుణ్యగౌరవాత్ ప్రార్థితస్తేన భగవాన్ పరమార్తిహరో హరః
తన అనుచరులతో కలిసి శివుని మహిమను స్మరించాడు. అంధకుడు ప్రార్థించగా, పరమదుఃఖాన్ని తొలగించే హరుడు సంతోషించాడు.
హిరణ్యనేత్రతనయం శూలాగ్రస్థం సురేశ్వరః ప్రోవాచ దానవం ప్రేక్ష్య ఘృణయా నీలలోహితః
హిరణ్యనేత్రుని కుమారుడు శూలంపై పొడవబడి ఉన్న దానవుణ్ణి, నీలలోహితుడు అయిన దేవతాధిపతి కరుణతో చూచి ఇలా అన్నాడు.
తుష్టో ఽస్మి వత్స భద్రం తే కామం కిం కరవాణి తే వరాన్వరయ దైత్యేన్ద్ర వరదో ఽహం తవాన్ధక
నాకు సంతోషంగా ఉంది, బిడ్డా! నీకు శుభం కలగాలి. ఏ వరం కావాలో అడుగు. అంధకా, నేను నీకు వరదాతను.
శ్రుత్వా వాక్యం తదా శంభోర్ హిరణ్యనయనాత్మజః హర్షగద్గదయా వాచా ప్రోవాచేదం మహేశ్వరమ్
శంభువు మాటలు విని, హిరణ్యనేత్రుని కుమారుడు ఆనందంతో గొంతు కంపించిపోయి, మహేశ్వరునికి ఇలా అన్నాడు.
భగవన్దేవదేవేశ భక్తార్తిహర శఙ్కర త్వయి భక్తిః ప్రసీదేశ యది దేయో వరశ్ చ మే
భగవంతుడా, దేవదేవా, భక్తుల బాధను తొలగించే శంకరా! ప్రభూ, నీవు సంతోషిస్తే, నాకు భక్తి వరంగా దయచేయు.
శ్రుత్వా భవో ఽపి వచనమ్ అన్ధకస్య మహాత్మనః ప్రదదౌ దుర్లభాం శ్రద్ధాం దైత్యేన్ద్రాయ మహాద్యుతిః
అంధకుని గొప్ప మనసు మాటలు విని, ప్రకాశవంతుడైన భవుడు, దైత్యేంద్రునికి అరుదైన విశ్వాసాన్ని ప్రసాదించాడు.
గాణపత్యం చ దైత్యాయ ప్రదదౌ చావరోప్య తమ్ ప్రణేముస్తం సురేన్ద్రాద్యా గాణపత్యే ప్రతిష్ఠితమ్
దైత్యునికి గణపత్యాన్ని కూడా ప్రసాదించి, అతన్ని ప్రతిష్టాపించాడు. గణపత్యంలో స్థిరమైన అతనికి దేవతాధిపతులు మొదలైనవారు నమస్కరించారు.
కథమస్య పితా దైత్యో హిరణ్యాక్షః సుదారుణః విష్ణునా సూదితో విష్ణుర్ వారాహత్వం కథం గతః
అతని తండ్రి అయిన భయంకరమైన హిరణ్యాక్షుడు విష్ణువు చేత ఎలా సంహరించబడ్డాడు? విష్ణువు ఎలాగు వరాహరూపం ధరించాడు?
తస్య శృఙ్గం మహేశస్య భూషణత్వం కథం గతమ్ ఏతత్సర్వం విశేషేణ సూత వక్తుమిహార్హసి
అతని దంతం మహేశ్వరునికి అలంకారంగా ఎలా మారింది? సూతా, ఈ సంగతులన్నీ స్పష్టంగా వివరించు.
హిరణ్యకశిపోర్భ్రాతా హిరణ్యాక్ష ఇతి స్మృతః పురాన్ధకాసురేశస్య పితా కాలాన్తకోపమః
హిరణ్యాక్షుడు హిరణ్యకశిపువు సోదరుడిగా, పురా అంధకాసురుని తండ్రిగా, కాలాంతకుడితో సమానమైన భయంకరుడిగా గుర్తించబడతాడు.
దేవాఞ్జిత్వాథ దైత్యేన్ద్రో బద్ధ్వా చ ధరణీమిమామ్ నీత్వా రసాతలం చక్రే వన్దీమ్ ఇన్దీవరప్రభామ్
దేవతలను జయించిన ఆ దైత్యేంద్రుడు ఈ భూమిని బంధించి, రసాతలంలోకి తీసుకెళ్లి, నీలకమలంలా ప్రకాశించే భూమిని తన బందినిగా చేసుకున్నాడు.
తతః సబ్రహ్మకా దేవాః పరిమ్లానముఖశ్రియః బాధితాస్తాడితా బద్ధ్వా హిరణ్యాక్షేణ తేన వై
ఆ తర్వాత బ్రహ్మతో కూడిన దేవతలు ముఖంలో కాంతి కోల్పోయి, హిరణ్యాక్షుని చేత బంధింపబడి, బాధపడుతూ, హతాశులయ్యారు.
బలినా దైత్యముఖ్యేన క్రూరేణ సుదురాత్మనా ప్రణమ్య శిరసా విష్ణుం దైత్యకోటివిమర్దనమ్
ఆ బలవంతుడు, క్రూరుడు, దురాత్ముడైన దైత్యాధిపతి చేత బాధపడిన వారు, లక్షలాది దైత్యులను సంహరించే విష్ణువుకు మస్తకమోడి ప్రార్థించారు.
సర్వే విజ్ఞాపయామాసుర్ ధరణీబన్ధనం హరేః శ్రుత్వైతద్భగవాన్ విష్ణుర్ ధరణీబన్ధనం హరిః
వారు అందరూ భూమి బంధనాన్ని గురించి విష్ణువును వేడుకున్నారు. ఈ విషయం విని, భగవంతుడు హరి భూమి బంధనాన్ని తెలుసుకున్నాడు.
భూత్వా యజ్ఞవరాహో ఽసౌ యథా లిఙ్గోద్భవే తథా దైత్యైశ్ చ సార్ధం దైత్యేన్ద్రం హిరణ్యాక్షం మహాబలమ్
విష్ణువు యజ్ఞవరాహరూపాన్ని ధరించి, లింగోద్భవ సమయంలా, దైత్యులతో కలిసి, మహాబలశాలి అయిన హిరణ్యాక్షునికి ఎదురయ్యాడు.
దంష్ట్రాగ్రకోట్యా హత్వైనం రేజే దైత్యాన్తకృత్ప్రభుః కల్పాదిషు యథాపూర్వం ప్రవిశ్య చ రసాతలమ్
తన దంతపు అంచుతో అతన్ని సంహరించి, దైత్యులను నాశనం చేసిన ప్రభువు ప్రకాశించాడు. కల్పారంభంలోలాగా, రసాతలంలోకి ప్రవేశించాడు.
ఆనీయ వసుధాం దేవీమ్ అఙ్కస్థామకరోద్బహిః తతస్ తుష్టావ దేవేశం దేవదేవః పితామహః
విష్ణువు భూమిదేవిని పైకి తీసుకొచ్చి, తన మడిలో ఉంచాడు. ఆ తరువాత దేవదేవుడు అయిన పితామహుడు ప్రభువును స్తుతించాడు.
శక్రాద్యైః సహితో భూత్వా హర్షగద్గదయా గిరా శాశ్వతాయ వరాహాయ దంష్ట్రిణే దణ్డినే నమః
ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలతో కలిసి, ఆనందంతో గళం కంపించగా, శాశ్వతమైన వరాహరూపుడైన దంతధారికి, దండధారికి నమస్కరించాడు.
నారాయణాయ సర్వాయ బ్రహ్మణే పరమాత్మనే కర్త్రే ధర్త్రే ధరాయాస్తు హర్త్రే దేవారిణాం స్వయమ్ కర్త్రే నేత్రే సురేన్ద్రాణాం శాస్త్రే చ సకలస్య చ
నారాయణుడైన సమస్తమూర్తికి, బ్రహ్మ అయిన పరమాత్మకు, సృష్టికర్త, పోషకుడు, భూమిని ఎత్తినవాడు, దేవతాశత్రువులను సంహరించినవాడు, దేవేంద్రులకు నాయకుడు, సమస్త శాస్త్రాల రచయితకు నమస్కారం.
త్వమష్టమూర్తిస్త్వమనన్తమూర్తిస్ త్వమాదిదేవస్త్వమనన్తవేదితః త్వయా కృతం సర్వమిదం ప్రసీద సురేశ లోకేశ వరాహ విష్ణో
నీవు అష్టమూర్తివి, అనంతమూర్తివి, ఆదిదేవుడవు, అనంతులు నిన్ను తెలుసుకుంటారు. ఈ జగత్తంతా నీ వల్లే జరిగింది. దేవతాధిపతి, లోకేశ్వరా, వరాహవిష్ణువా, దయచూపు.
తథైకదంష్ట్రాగ్రముఖాగ్రకోటిభాగైకభాగార్ధతమేన విష్ణో హతాః క్షణాత్ కామద దైత్యముఖ్యాః స్వదంష్ట్రకోట్యా సహ పుత్రభృత్యైః
ఒక్క దంతపు అంచులోని చిన్న భాగంతోనే, ఓ కామదా, నీవు క్షణంలోనే దైత్యాధిపతులను వారి కుమారులు, సేవకులతో పాటు సంహరించావు.
త్వయోద్ధృతా దేవ ధరా ధరేశ ధరాధరాకార ధృతాగ్రదంష్ట్రే ధరాధరైః సర్వజనైః సముద్రైః సురాసురైః సేవితచన్ద్రవక్త్ర
ప్రభూ, భూమిని నీవే ఎత్తావు. భూమిపతివి, పర్వతాలను నీ దంతంపై ఉంచి, సముద్రాలు, దేవతలు, అసురులు, సమస్త జనులు నీ చంద్రబింబమైన ముఖాన్ని సేవించారు.
త్వయైవ దేవేశ విభో కృతశ్ చ జయః సురాణామసురేశ్వరాణామ్ అహో ప్రదత్తస్తు వరః ప్రసీద వాగ్దేవతా వారిజసంభవాయ
దేవతలకు, అసురాధిపతులపై విజయాన్ని నీవే కలిగించావు. వాగ్దేవికి, పద్మంలో జన్మించినవారికి వరం ప్రసాదించావు. ప్రభూ, దయచూపు.
నిహితా రసాతలగతా వసుంధరా తవ పృష్ఠతః సకలతారకాదయః
రసాతలంలో ఉంచబడిన vasuṃdharāను, నీవు నీ వెనుక భాగంలో, సమస్త నక్షత్రాదులతో కలిపి ఉంచావు.
జగతాం హితాయ భవతా వసుంధరా భగవన్ రసాతలపుటం గతా తదా అబలోద్ధృతా చ భగవంస్తవైవ సకలం త్వయైవ హి ధృతం జగద్గురో
ప్రభూ, లోకాల మేలుకోసం నీవే భూమిని రసాతలపు గర్భంలో ఉంచి, ఆ తరువాత ఆమెను పైకి ఎత్తావు. జగద్గురువా, నీవే ఈ సృష్టిని పోషిస్తున్నావు.
ఇతి వాక్పతిర్బహువిధైస్తవార్చనైః ప్రణిపత్య విష్ణుమమరైః ప్రజాపతిః వివిధాన్వరాన్ హరిముఖాత్తు లబ్ధవాన్ హరినాభివారిజదేహభృత్ స్వయమ్
ఇలా వాక్పతిగా పిలవబడే ప్రజాపతి, అమరులతో కలిసి విష్ణువును ఎన్నో విధాలుగా స్తుతిస్తూ, భక్తితో నమస్కరించి, తన నాభిలో కమలం ఉంచిన హరిద్వారా అనేక వరాలు పొందాడు.
అథ తాముద్ధృతాం తేన ధరాం దేవా మునీశ్వరాః మూర్ధ్న్యారోప్య నమశ్చక్రుశ్ చక్రిణః సంనిధౌ తదా
ఆ తరువాత దేవతలు, మహర్షులు కలిసి భూమిని పైకి ఎత్తి, తమ తలపై ఉంచి, చక్రాన్ని ధరించినవాడి సమక్షంలో భక్తితో నమస్కరించారు.