ఏవం సంపీడ్య వై దేవాన్ అన్ధకో ఽపి మహాసురః యదృచ్ఛయా గిరిం ప్రాప్తో మన్దరం చారుకన్దరమ్
ఈ విధంగా దేవతలను బాధించిన అంధకుడు, యాదృచ్ఛికంగా మందర పర్వతంలోని అందమైన గుహకు వచ్చాడు.
తతస్తే సమస్తాః సురేన్ద్రాః ససాధ్యాః సురేశం మహేశం పురేత్యాహురేవమ్ ద్రుతం చాల్పవీర్యప్రభిన్నాఙ్గభిన్నా వయం దైత్యరాజస్య శస్త్రైర్నికృత్తాః
అప్పుడు అందరు దేవేంద్రులు, సాధ్యులతో కలిసి, మహేశ్వరుని వద్దకు వచ్చి, 'మా శరీరభాగాలు విరిగిపోయాయి, శక్తి తగ్గిపోయింది. దైత్యరాజు ఆయుధాలతో మమ్మల్ని గాయపరిచాడు' అని చెప్పారు.
ఇతీదమఖిలం శ్రుత్వా దైత్యాగమమ్ అనౌపమమ్ గణేశ్వరైశ్ చ భగవాన్ అన్ధకాభిముఖం యయౌ
ఈ సంగతులన్నీ, ఆ అసాధారణమైన దైత్యుని రాకను వినిన అనంతరం, భగవంతుడు గణాధిపతులతో కలిసి అంధకుని ఎదుర్కొనడానికి బయలుదేరాడు.
జయేతి వాచా భగవన్తమ్ ఊచుః కిరీటబద్ధాఞ్జలయః సమన్తాత్
అప్పుడు చుట్టూ ఉన్న కిరీటధారులు, జయధ్వని చేస్తూ, చేతులు ముడిచినవారు భగవంతుణ్ణి స్తుతించారు.
అథాశేషాసురాంస్తస్య కోటికోటిశతైస్ తతః భస్మీకృత్య మహాదేవో నిర్బిభేదాన్ధకం తదా
తర్వాత, మహాదేవుడు లక్షల కొద్దీ దైత్యులను బూడిద చేసి, వెంటనే అంధకుని ఛేదించాడు.
శూలేన శూలినా ప్రోతం దగ్ధకల్మషకఞ్చుకమ్ దృష్ట్వాన్ధకం ననాదేశం ప్రణమ్య స పితామహః
శూలాన్ని ధరించినవాడు అంధకుని శూలంతో పొడిచి, అతని పాపపు పొగడును కాల్చిన దృశ్యాన్ని చూసి, పితామహుడు నమస్కరించి గర్జించాడు.
తన్నాదశ్రవణాన్నేదుర్ దేవా దేవం ప్రణమ్య తమ్ ననృతుర్మునయః సర్వే ముముదుర్గణపుఙ్గవాః
ఆ గర్జన విని దేవతలు ఆనందంతో నినదించారు, ఆ దేవునికి నమస్కరించారు; మునులు అందరూ నాట్యం చేశారు, గణాధిపతులు హర్షంతో ఉల్లాసించారు.
ససృజుః పుష్పవర్షాణి దేవాః శంభోస్తదోపరి త్రైలోక్యమఖిలం హర్షాన్ ననన్ద చ ననాద చ
దేవతలు శంభుపై పుష్పవర్షం కురిపించారు, మూడు లోకాలు మొత్తం ఆనందంతో ఉల్లాసించాయి, నినదించాయి.
దగ్ధో ఽగ్నినా చ శూలేన ప్రోతః ప్రేత ఇవాన్ధకః సాత్త్వికం భావమాస్థాయ చిన్తయామాస చేతసా
అంధకుడు అగ్నితో కాలిపోతూ, శూలంపై పొడవబడి, శవంలా మారి, సాత్విక భావంతో మనసులో ఆలోచించాడు.
జన్మాన్తరే ఽపి దేవేన దగ్ధో యస్మాచ్ఛివేన వై ఆరాధితో మయా శంభుః పురా సాక్షాన్మహేశ్వరః
మునుపటి జన్మలో కూడా శివుడు నన్ను కాల్చాడు. నేను మహేశ్వరుని ప్రత్యక్షంగా పూజించాను.
తస్మాదేతన్మయా లబ్ధమ్ అన్యథా నోపపద్యతే యః స్మరేన్మనసా రుద్రం ప్రాణాన్తే సకృదేవ వా
అందుకే నాకు ఇది కలిగింది; లేనిపక్షంలో సాధ్యం కాదు. ఎవడు ప్రాణాంతంలో అయినా ఒక్కసారైనా మనసులో రుద్రుణ్ణి స్మరిస్తాడో,
స యాతి శివసాయుజ్యం కిం పునర్బహుశః స్మరన్ బ్రహ్మా చ భగవాన్విష్ణుః సర్వే దేవాః సవాసవాః
అతడు శివునితో ఐక్యమవుతాడు. మరి ఎన్నిసార్లు స్మరిస్తే ఎంత గొప్ప ఫలం! బ్రహ్మ, విష్ణువు, దేవతలు, ఇంద్రుడు సహా అందరూ
శరణం ప్రాప్య తిష్ఠన్తి తమేవ శరణం వ్రజేత్ ఏవం సంచిన్త్య తుష్టాత్మా సో ఽన్ధకశ్ చాన్ధకార్దనమ్
ఆయనను ఆశ్రయంగా తీసుకుని ఉంటారు; మనం కూడా ఆయనను ఆశ్రయించాలి. ఇలా ఆలోచించి, అంధకుడు హృదయంలో సంతృప్తిగా మారాడు.
సగణం శివమీశానమ్ అస్తువత్పుణ్యగౌరవాత్ ప్రార్థితస్తేన భగవాన్ పరమార్తిహరో హరః
తన అనుచరులతో కలిసి శివుని మహిమను స్మరించాడు. అంధకుడు ప్రార్థించగా, పరమదుఃఖాన్ని తొలగించే హరుడు సంతోషించాడు.
హిరణ్యనేత్రతనయం శూలాగ్రస్థం సురేశ్వరః ప్రోవాచ దానవం ప్రేక్ష్య ఘృణయా నీలలోహితః
హిరణ్యనేత్రుని కుమారుడు శూలంపై పొడవబడి ఉన్న దానవుణ్ణి, నీలలోహితుడు అయిన దేవతాధిపతి కరుణతో చూచి ఇలా అన్నాడు.
తుష్టో ఽస్మి వత్స భద్రం తే కామం కిం కరవాణి తే వరాన్వరయ దైత్యేన్ద్ర వరదో ఽహం తవాన్ధక
నాకు సంతోషంగా ఉంది, బిడ్డా! నీకు శుభం కలగాలి. ఏ వరం కావాలో అడుగు. అంధకా, నేను నీకు వరదాతను.
శ్రుత్వా వాక్యం తదా శంభోర్ హిరణ్యనయనాత్మజః హర్షగద్గదయా వాచా ప్రోవాచేదం మహేశ్వరమ్
శంభువు మాటలు విని, హిరణ్యనేత్రుని కుమారుడు ఆనందంతో గొంతు కంపించిపోయి, మహేశ్వరునికి ఇలా అన్నాడు.
భగవన్దేవదేవేశ భక్తార్తిహర శఙ్కర త్వయి భక్తిః ప్రసీదేశ యది దేయో వరశ్ చ మే
భగవంతుడా, దేవదేవా, భక్తుల బాధను తొలగించే శంకరా! ప్రభూ, నీవు సంతోషిస్తే, నాకు భక్తి వరంగా దయచేయు.
శ్రుత్వా భవో ఽపి వచనమ్ అన్ధకస్య మహాత్మనః ప్రదదౌ దుర్లభాం శ్రద్ధాం దైత్యేన్ద్రాయ మహాద్యుతిః
అంధకుని గొప్ప మనసు మాటలు విని, ప్రకాశవంతుడైన భవుడు, దైత్యేంద్రునికి అరుదైన విశ్వాసాన్ని ప్రసాదించాడు.
గాణపత్యం చ దైత్యాయ ప్రదదౌ చావరోప్య తమ్ ప్రణేముస్తం సురేన్ద్రాద్యా గాణపత్యే ప్రతిష్ఠితమ్
దైత్యునికి గణపత్యాన్ని కూడా ప్రసాదించి, అతన్ని ప్రతిష్టాపించాడు. గణపత్యంలో స్థిరమైన అతనికి దేవతాధిపతులు మొదలైనవారు నమస్కరించారు.
కథమస్య పితా దైత్యో హిరణ్యాక్షః సుదారుణః విష్ణునా సూదితో విష్ణుర్ వారాహత్వం కథం గతః
అతని తండ్రి అయిన భయంకరమైన హిరణ్యాక్షుడు విష్ణువు చేత ఎలా సంహరించబడ్డాడు? విష్ణువు ఎలాగు వరాహరూపం ధరించాడు?
తస్య శృఙ్గం మహేశస్య భూషణత్వం కథం గతమ్ ఏతత్సర్వం విశేషేణ సూత వక్తుమిహార్హసి
అతని దంతం మహేశ్వరునికి అలంకారంగా ఎలా మారింది? సూతా, ఈ సంగతులన్నీ స్పష్టంగా వివరించు.
హిరణ్యకశిపోర్భ్రాతా హిరణ్యాక్ష ఇతి స్మృతః పురాన్ధకాసురేశస్య పితా కాలాన్తకోపమః
హిరణ్యాక్షుడు హిరణ్యకశిపువు సోదరుడిగా, పురా అంధకాసురుని తండ్రిగా, కాలాంతకుడితో సమానమైన భయంకరుడిగా గుర్తించబడతాడు.
దేవాఞ్జిత్వాథ దైత్యేన్ద్రో బద్ధ్వా చ ధరణీమిమామ్ నీత్వా రసాతలం చక్రే వన్దీమ్ ఇన్దీవరప్రభామ్
దేవతలను జయించిన ఆ దైత్యేంద్రుడు ఈ భూమిని బంధించి, రసాతలంలోకి తీసుకెళ్లి, నీలకమలంలా ప్రకాశించే భూమిని తన బందినిగా చేసుకున్నాడు.
తతః సబ్రహ్మకా దేవాః పరిమ్లానముఖశ్రియః బాధితాస్తాడితా బద్ధ్వా హిరణ్యాక్షేణ తేన వై
ఆ తర్వాత బ్రహ్మతో కూడిన దేవతలు ముఖంలో కాంతి కోల్పోయి, హిరణ్యాక్షుని చేత బంధింపబడి, బాధపడుతూ, హతాశులయ్యారు.
బలినా దైత్యముఖ్యేన క్రూరేణ సుదురాత్మనా ప్రణమ్య శిరసా విష్ణుం దైత్యకోటివిమర్దనమ్
ఆ బలవంతుడు, క్రూరుడు, దురాత్ముడైన దైత్యాధిపతి చేత బాధపడిన వారు, లక్షలాది దైత్యులను సంహరించే విష్ణువుకు మస్తకమోడి ప్రార్థించారు.
సర్వే విజ్ఞాపయామాసుర్ ధరణీబన్ధనం హరేః శ్రుత్వైతద్భగవాన్ విష్ణుర్ ధరణీబన్ధనం హరిః
వారు అందరూ భూమి బంధనాన్ని గురించి విష్ణువును వేడుకున్నారు. ఈ విషయం విని, భగవంతుడు హరి భూమి బంధనాన్ని తెలుసుకున్నాడు.
భూత్వా యజ్ఞవరాహో ఽసౌ యథా లిఙ్గోద్భవే తథా దైత్యైశ్ చ సార్ధం దైత్యేన్ద్రం హిరణ్యాక్షం మహాబలమ్
విష్ణువు యజ్ఞవరాహరూపాన్ని ధరించి, లింగోద్భవ సమయంలా, దైత్యులతో కలిసి, మహాబలశాలి అయిన హిరణ్యాక్షునికి ఎదురయ్యాడు.
దంష్ట్రాగ్రకోట్యా హత్వైనం రేజే దైత్యాన్తకృత్ప్రభుః కల్పాదిషు యథాపూర్వం ప్రవిశ్య చ రసాతలమ్
తన దంతపు అంచుతో అతన్ని సంహరించి, దైత్యులను నాశనం చేసిన ప్రభువు ప్రకాశించాడు. కల్పారంభంలోలాగా, రసాతలంలోకి ప్రవేశించాడు.
ఆనీయ వసుధాం దేవీమ్ అఙ్కస్థామకరోద్బహిః తతస్ తుష్టావ దేవేశం దేవదేవః పితామహః
విష్ణువు భూమిదేవిని పైకి తీసుకొచ్చి, తన మడిలో ఉంచాడు. ఆ తరువాత దేవదేవుడు అయిన పితామహుడు ప్రభువును స్తుతించాడు.