దేవ్యాస్తద్వచనం శ్రుత్వా దేవదేవో వరప్రభుః ఆఘ్రాయ వదనామ్భోజం తదాహ గిరిజాం హసన్
ఆ దేవిని మాటలు విని, వరప్రదాత అయిన దేవదేవుడు, ఆమె ముఖ పద్మాన్ని సువాసన పీల్చి, చిరునవ్వుతో గిరిజకు ఇలా అన్నాడు.
ఇదం గుహ్యతమం క్షేత్రం సదా వారాణసీ మమ సర్వేషామేవ జన్తూనాం హేతుర్మోక్షస్య సర్వదా
ఈ అత్యంత గుప్తమైన క్షేత్రం, వారాణసి, ఎప్పుడూ నాది; ఇది అన్ని జీవులకు ఎల్లప్పుడూ మోక్షానికి కారణమవుతుంది.
అస్మిన్సిద్ధాః సదా దేవి మదీయం వ్రతమాస్థితాః నానాలిఙ్గధరా నిత్యం మమ లోకాభికాఙ్క్షిణః
ఇక్కడ, ఓ దేవీ, నా వ్రతాన్ని పాటిస్తూ, నా లోకాన్ని కోరుతూ, వివిధ లింగాలను ధరించిన సిద్ధులు ఎప్పుడూ నివసిస్తున్నారు.
అభ్యస్యన్తి పరం యోగం యుక్తాత్మానో జితేన్ద్రియాః నానావృక్షసమాకీర్ణే నానావిహగశోభితే
వారు ఇక్కడ మనస్సును ఏకాగ్రతచేసి, ఇంద్రియాలను జయించి, అనేక వృక్షాలతో, వివిధ పక్షులతో అలంకరించబడిన చోట పరమయోగాన్ని అభ్యసిస్తారు.
కమలోత్పలపుష్పాఢ్యైః సరోభిః సమలంకృతే అప్సరోగణగన్ధర్వైః సదా సంసేవితే శుభే
కమలాలు, ఉట్పలాలతో నిండిన సరస్సులతో అలంకరించబడిన ఈ పవిత్ర స్థలం, అప్సరసలు, గంధర్వులు ఎల్లప్పుడూ సేవించే చోటు.
రోచతే మే సదా వాసో యేన కార్యేణ తచ్ఛృణు మన్మనా మమ భక్తశ్ చ మయి నిత్యార్పితక్రియః
ఇక్కడ నివసించడం నాకు ఎల్లప్పుడూ ఆనందంగా ఉంటుంది; ఇందుకు కారణం విను: నా మనసు ఇక్కడే ఉంది, నా భక్తుడు తన కార్యాలను నాకే అర్పిస్తూ ఇక్కడే ఉంటాడు.
యథా మోక్షమవాప్నోతి అన్యత్ర న తథా క్వచిత్ కామం హ్యత్ర మృతో దేవి జన్తుర్మోక్షాయ కల్పతే
ఇక్కడ మినహా మరెక్కడా మోక్షం లభించదు, ఓ దేవీ; ఇక్కడ ఎవరు మరణించినా, కోరికతో అయినా, వారు మోక్షానికి అర్హులు అవుతారు.
ఏతన్మమ పురం దివ్యం గుహ్యాద్గుహ్యతమం మహత్ బ్రహ్మాదయో విజానన్తి యే చ సిద్ధా ముముక్షవః
ఇది నా దివ్యమైన పురం, రహస్యాల్లో అత్యంత రహస్యమైనది, మహత్తరమైనది; బ్రహ్మ మొదలైన వారు, సిద్ధులు, మోక్షాన్ని కోరేవారు దీనిని తెలుసుకుంటారు.
అతః పరమిదం క్షేత్రం పరా చేయం గతిర్మమ విముక్తం న మయా యస్మాన్ మోక్ష్యతే వా కదాచన
కాబట్టి, ఈ క్షేత్రం అత్యుత్తమమైనది, ఇది నా పరమ గమ్యం; దీనిని అవిముక్తం అంటారు, ఎందుకంటే నేను ఎప్పుడూ విడిచిపెట్టను, విడదీయను కూడా.
మమ క్షేత్రమిదం తస్మాద్ అవిముక్తమితి స్మృతమ్ నైమిషే చ కురుక్షేత్రే గఙ్గాద్వారే చ పుష్కరే
అందుకే, ఇది నా క్షేత్రం, అవిముక్తం అని ప్రసిద్ధి; నైమిషం, కురుక్షేత్రం, గంగాద్వారం, పుష్కరంలో కాదు—
స్నానాత్సంసేవనాద్వాపి న మోక్షః ప్రాప్యతే యతః ఇహ సమ్ప్రాప్యతే యేన తత ఏతద్విశిష్యతే
ఆ ప్రాంతాల్లో స్నానం చేయడం లేదా సేవ చేయడం వల్ల మోక్షం లభించదు; కానీ ఇక్కడ లభించేది వాటన్నింటికన్నా గొప్పది.
ప్రయాగే వా భవేన్మోక్ష ఇహ వా మత్పరిగ్రహాత్ ప్రయాగాదపి తీర్థాగ్ర్యాద్ అవిముక్తమిదం శుభమ్
ప్రయాగలో లేదా ఇక్కడ నా అనుగ్రహంతో మోక్షం లభించవచ్చు; అయినా, పవిత్రతీర్థాల్లో అగ్రస్థానమైన ప్రయాగకన్నా ఈ అవిముక్తం మరింత శ్రేష్ఠమైనది.
ధర్మస్యోపనిషత్ సత్యం మోక్షస్యోపనిషచ్ ఛమః క్షేత్రతీర్థోపనిషదం న విదుర్బుధసత్తమాః
ధర్మానికి సత్యమే ఉపనిషత్తు; మోక్షానికి శాంతియే ఉపనిషత్తు; కానీ ఈ క్షేత్రతీర్థానికి ఉపనిషత్తు ఏమిటో గొప్ప జ్ఞానులు కూడా తెలియదు.
కామం భుఞ్జన్ స్వపన్ క్రీడన్ కుర్వన్ హి వివిధాః క్రియాః అవిముక్తే త్యజేత్ప్రాణాన్ జన్తుర్మోక్షాయ కల్పతే
ఆనందిస్తూ, నిద్రపోతూ, ఆడుకుంటూ, ఎన్నో పనులు చేస్తూ, ఎవరు అవిముక్తంలో ప్రాణాలు విడిచినా వారు మోక్షానికి అర్హులు అవుతారు.
కృత్వా పాపసహస్రాణి పిశాచత్వం వరం నృణామ్ న తు శక్రసహస్రత్వం స్వర్గే కాశీపురీం వినా
వెయ్యి పాపాలు చేసినా, కాశీపురిని పొందకుండా స్వర్గంలో వెయ్యి ఇంద్రుల రాజ్యాన్ని పొందినదానికన్నా, భూతుడవడం మానవులకు మేలైనదే.
తస్మాత్సంసేవనీయం హి అవిముక్తం హి ముక్తయే జైగీషవ్యః పరాం సిద్ధిం గతో యత్ర మహాతపాః
అందుచేత మోక్షం కోసం అవిముక్తాన్ని తప్పక సేవించాలి; ఇక్కడే మహాతపస్వి జైగీషవ్యుడు పరమ సిద్ధిని పొందాడు.
అస్య క్షేత్రస్య మాహాత్మ్యాద్ భక్త్యా చ మమ భావితః జైగీషవ్యగుహా శ్రేష్ఠా యోగినాం స్థానమిష్యతే
ఈ క్షేత్ర మహిమ వల్ల, నాపై భక్తితో, జైగీషవ్యుని గుహ యోగులకు అత్యుత్తమ స్థలంగా భావించబడుతుంది.
ధ్యాయన్తస్తత్ర మాం నిత్యం యోగాగ్నిర్దీప్యతే భృశమ్ కైవల్యం పరమం యాతి దేవానామపి దుర్లభమ్
అక్కడ నన్ను ఎల్లప్పుడూ ధ్యానిస్తూ, యోగాగ్ని బలంగా జ్వలిస్తుంది; అక్కడ దేవతలకు కూడా దుర్లభమైన పరమ మోక్షం లభిస్తుంది.
అవ్యక్తలిఙ్గైర్మునిభిః సర్వసిద్ధాన్తవేదిభిః ఇహ సమ్ప్రాప్యతే మోక్షో దుర్లభో ఽన్యత్ర కర్హిచిత్
ఇక్కడ అన్ని సిద్ధాంతాలను తెలిసిన మునులు, లింగస్వరూపాన్ని సూత్రముగా గ్రహించి, మోక్షాన్ని పొందుతారు. మరెక్కడా అది చాలా అరుదుగా లభిస్తుంది.
తేభ్యశ్చాహం ప్రవక్ష్యామి యోగైశ్వర్యమనుత్తమమ్ ఆత్మనశ్చైవ సాయుజ్యమ్ ఈప్సితం స్థానమేవ చ
వారికోసం నేను అత్యుత్తమమైన యోగశక్తిని, ఆత్మతో ఐక్యాన్ని, కోరుకున్న స్థలాన్ని తెలియజేస్తాను.
కుబేరో ఽత్ర మమ క్షేత్రే మయి సర్వార్పితక్రియః క్షేత్రసంసేవనాదేవ గణేశత్వమవాప హ
ఈ ప్రాంతంలో, కుబేరుడు తన కార్యాలన్నీ నాకు అర్పించి, ఈ క్షేత్రాన్ని సేవించడం వల్ల గణాధిపతిగా అయ్యాడు.
సంవర్తో భవితా యశ్ చ సో ఽపి భక్తో మమైవ తు ఇహైవారాధ్య మాం దేవి సిద్ధిం యాస్యత్యనుత్తమామ్
సంభవించబోయే సంవర్తుడు కూడా నా భక్తుడే. ఇక్కడ నన్ను పూజించి, పరమమైన సిద్ధిని పొందుతాడు, దేవీ.
పరాశరసుతౌ యోగీ ఋషిర్వ్యాసో మహాతపాః మమ భక్తో భవిష్యశ్ చ వేదసంస్థాప్రవర్తకః
పరాశరుని కుమారుడైన యోగి వ్యాసుడు, మహాతపస్వి, వేదాలను స్థాపించి ప్రచారం చేసే నా భక్తుడవుతాడు.
రంస్యతే సో ఽపి పద్మాక్షి క్షేత్రే ఽస్మిన్మునిపుఙ్గవః బ్రహ్మా దేవర్షిభిః సార్ద్ధం విష్ణుర్వాపి దివాకరః
పద్మాక్షి! ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు కూడా ఇక్కడ బ్రహ్మ, దేవర్షులు, విష్ణువు, లేదా సూర్యునితో కలిసి ఆనందిస్తాడు.
దేవరాజస్తథా శక్రో యే ఽపి చాన్యే దివౌకసః ఉపాసతే మహాత్మానః సర్వే మామిహ సువ్రతే
దేవేంద్రుడు, శక్రుడు, ఇతర దేవలోకవాసులు—ఈ మహాత్ములు అందరూ, సువ్రతే! ఇక్కడ నన్ను పూజిస్తారు.
అన్యే ఽపి యోగినో దివ్యాశ్ ఛన్నరూపా మహాత్మనః అనన్యమనసో భూత్వా మామిహోపాసతే సదా
ఇంకా ఇతర దివ్యయోగులు, రహస్యరూపంతో ఉన్న మహాత్ములు, ఏకాగ్రచిత్తంతో ఎప్పుడూ ఇక్కడ నన్ను పూజిస్తారు.
విషయాసక్తచిత్తో ఽపి త్యక్తధర్మరతిర్నరః ఇహ క్షేత్రే మృతః సో ఽపి సంసారే న పునర్భవేత్
ఇంద్రియాల పట్ల ఆసక్తి కలిగి, ధర్మంలో ఆనందాన్ని వదిలేసినవాడు అయినా, ఈ క్షేత్రంలో మరణిస్తే, అతడు మళ్లీ జన్మించడు.
యే పునర్నిర్మమా ధీరాః సత్త్వస్థా విజితేన్ద్రియాః వ్రతినశ్ చ నిరారమ్భాః సర్వే తే మయి భావితాః
కాని, ఎవరు మమకారాన్ని విడిచిపెట్టి, స్థిరబుద్ధితో, శుద్ధతలో నిలిచి, ఇంద్రియాలను జయించి, వ్రతంలో నిబద్ధులై, కార్యరహితులై ఉంటారో, వారు అందరూ నాలో లీనమవుతారు.
దేవదేవం సమాసాద్య ధీమన్తః సంగవర్జితాః గతా ఇహ పరం మోక్షం ప్రసాదాన్మమ సువ్రతే
దేవదేవుడిని చేరిన ధీమంతులు, సంగాన్ని విడిచినవారు, సువ్రతే! నా కృపతో ఇక్కడ పరమ మోక్షాన్ని పొందుతారు.
జన్మాన్తరసహస్రేషు యం న యోగీ సమాప్నుయాత్ తమిహైవ పరం మోక్షం ప్రసాదాన్మమ సువ్రతే
వెయ్యి జన్మల్లో కూడా యోగి పొందలేని పరమ మోక్షాన్ని, సువ్రతే! నా కృపతో ఇక్కడ పొందవచ్చు.