తత్ర చైషా తు యా మాత్రా ప్లుతా నామోపదిశ్యతే ఏషా ఏవ భవేత్కార్యా గృహస్థానాం తు యోగినామ్
ఇవన్నిటిలో 'ప్లుత' అనే పరిమాణమే గృహస్థులు, యోగులకు చేయవలసింది అని చెప్పబడింది.
ఏషాం చైవ విశేషేణ ఐశ్వర్యే హ్యష్టలక్షణే అణిమాద్యే తు విజ్ఞేయా తస్మాద్యుఞ్జీత తాం ద్విజాః
ఈ పరిమాణాలలో, అష్టవిధమైన ఐశ్వర్యాలలో మొదటి అయిన అణిమాది శక్తుల కోసం ఈ పరిమాణాన్ని తెలుసుకోవాలి. అందుకే, ద్విజులారా, దీన్ని సాధించండి.
ఏవం హి యోగసంయుక్తః శుచిర్ దాన్తో జితేన్ద్రియః ఆత్మానం విద్యతే యస్తు స సర్వం విన్దతే ద్విజాః
ఇలా యోగంతో ఏకమై, పవిత్రుడై, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, ఆత్మను spష్టంగా తెలిసినవాడు, ద్విజులారా, అన్నిటినీ పొందుతాడు.
తస్మాత్పాశుపతైర్యోగైర్ ఆత్మానం చిన్తయేద్బుధః ఆత్మానం జానతే యే తు శుచయస్తే న సంశయః
కాబట్టి, పాశుపత యోగాలతో జ్ఞానులు తమ ఆత్మను ధ్యానించాలి. ఆత్మను తెలిసిన పవిత్రులకెప్పుడూ సందేహం ఉండదు.
ఋచో యజూంషి సామాని వేదోపనిషదస్ తథా యోగజ్ఞానాదవాప్నోతి బ్రాహ్మణో ఽధ్యాత్మచిన్తకః
ఆత్మ ధ్యానంలో నిమగ్నమైన బ్రాహ్మణుడు ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, సామవేదం, ఉపనిషత్తులు, యోగజ్ఞానం అన్నింటినీ పొందుతాడు.
సర్వదేవమయో భూత్వా అభూతః స తు జాయతే యోనిసంక్రమణం త్యక్త్వా యాతి వై శాశ్వతం పదమ్
అతడు అన్ని దేవతలతో ఏకమై, ఇక జన్మించడు; గర్భంలోకి వెళ్లే మార్గాన్ని వదిలి, శాశ్వత స్థితిని పొందుతాడు.
యథా వృక్షాత్ ఫలం పక్వం పవనేన సమీరితమ్ నమస్కారేణ రుద్రస్య తథా పాపం ప్రణశ్యతి
ఎలా చెట్టులోని పండిన పండు గాలివాటంతో పడిపోతుందో, అలాగే రుద్రునికి నమస్కరించడంవల్ల పాపం నశిస్తుంది.
యత్ర రుద్రనమస్కారః సర్వకర్మఫలో ధ్రువః అన్యదేవనమస్కారాన్ న తత్ఫలమవాప్నుయాత్
ఎక్కడ రుద్రునికి నమస్కారం ఉంటుందో, అక్కడ అన్ని కార్యాల ఫలితాలు నిశ్చయంగా లభిస్తాయి; ఇతర దేవతలకు నమస్కరించినా ఆ ఫలితం రాదు.
తస్మాత్త్రిఃప్రవణం యోగీ ఉపాసీత మహేశ్వరమ్ దశవిస్తారకం బ్రహ్మ తథా చ బ్రహ్మవిస్తరైః
కాబట్టి యోగి రోజుకు మూడుసార్లు మహేశ్వరునిని, పది రెట్లు విస్తరించిన బ్రహ్మను, అలాగే బ్రహ్మ విస్తారాలతో పూజించాలి.
ఏవం ధ్యానసమాయుక్తః స్వదేహం యః పరిత్యజేత్ స యాతి శివసాయుజ్యం సముద్ధృత్య కులత్రయమ్
ఇలా ధ్యానంతో ఏకమై తన శరీరాన్ని వదిలినవాడు, శివునితో ఐక్యాన్ని పొందుతాడు, మూడు వంశాలను కూడా పైకి లేపుతాడు.
అథవారిష్టమాలోక్య మరణే సముపస్థితే అవిముక్తేశ్వరం గత్వా వారాణస్యాం తు శోధనమ్
లేదా మరణం దగ్గరపడినప్పుడు, వారణాసిలోని అవిముక్తేశ్వరుని దర్శించడంవల్ల పవిత్రత లభిస్తుంది.
యేన కేనాపి వా దేహం సంత్యజేన్ ముచ్యతే నరః శ్రీపర్వతే వా విప్రేన్ద్రాః సంత్యజేత్స్వతనుం నరః
ఏ విధంగా అయినా మనిషి తన శరీరాన్ని వదిలినా, అతడు విముక్తుడవుతాడు; బ్రాహ్మణులారా, శ్రీపర్వతంలో శరీరాన్ని వదిలినా అదే ఫలం.
స యాతి శివసాయుజ్యం నాత్ర కార్యా విచారణా అవిముక్తం పరం క్షేత్రం జన్తూనాం ముక్తిదం సదా
అతడు శివునితో ఐక్యాన్ని పొందుతాడు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు; అవిముక్తం పరమక్షేత్రం, ఎప్పుడూ జీవులకు మోక్షాన్ని ఇస్తుంది.
సేవేత సతతం ధీమాన్ విశేషాన్మరణాన్తికే
ధీమంతుడు ఎప్పుడూ, ముఖ్యంగా మరణ సమయానికి, దానిని సేవించాలి.
ఏవం వారాణసీ పుణ్యా యది సూత మహామతే వక్తుమర్హసి చాస్మాకం తత్ప్రభావం హి సాంప్రతమ్
సూత మహామతి! ఈ వారం వారణాసి ఎంత పవిత్రమైందో చెప్పావు. ఇప్పుడు దాని మహిమను మాకు వివరించాలి.
క్షేత్రస్యాస్య చ మాహాత్మ్యమ్ అవిముక్తస్య శోభనమ్ విస్తరేణ యథాన్యాయం శ్రోతుం కౌతూహలం హి నః
ఈ అవిముక్త క్షేత్రం ఎంత గొప్పదో, సంప్రదాయానుసారం, పూర్తిగా వినాలని మాకు ఆసక్తి ఉంది.
వక్ష్యే సంక్షేపతః సమ్యక్ వారాణస్యాః సుశోభనమ్ అవిముక్తస్య మాహాత్మ్యం యథాహ భగవాన్ భవః
వారణాసిలో ఉన్న అవిముక్త క్షేత్ర మహిమను భగవంతుడు భవుడు చెప్పినట్లు, నేను సంక్షిప్తంగా, సరిగ్గా వివరించబోతున్నాను.
విస్తరేణ మయా వక్తుం బ్రహ్మణా చ మహాత్మనా శక్యతే నైవ విప్రేన్ద్రా వర్షకోటిశతైరపి
ఓ బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠులారా! నేను గానీ, మహాత్ముడు బ్రహ్మ గానీ, కోట్ల సంవత్సరాలు చెప్పినా ఈ క్షేత్ర మహిమను పూర్తిగా వివరించలేము.
దేవః పురా కృతోద్వాహః శఙ్కరో నీలలోహితః హిమవచ్ఛిఖరాద్దేవ్యా హైమవత్యా గణేశ్వరైః
పూర్వకాలంలో నీలలోహితుడైన శంకరుడు, హైమవతీ దేవితో, గణాధిపతులతో కలిసి, హిమవంతు శిఖరానుంచి దిగివచ్చాడు.
వారాణసీమనుప్రాప్య దర్శయామాస శఙ్కరః అవిముక్తేశ్వరం లిఙ్గం వాసం తత్ర చకార సః
వారణాసికి చేరుకున్న శంకరుడు, అవిముక్తేశ్వర లింగాన్ని దర్శింపజేసి, అక్కడే నివాసం ఏర్పరచుకున్నాడు.
వారాణసీకురుక్షేత్రశ్రీపర్వతమహాలయే తుఙ్గేశ్వరే చ కేదారే తత్స్థానే యో యతిర్భవేత్
వారణాసి, కురుక్షేత్రం, శ్రీపర్వతం, మహాలయం, తుంగేశ్వరము, కేదారం—ఈ ప్రాంతాల్లో యోగి ఎక్కడ నివసించినా—
యోగే పాశుపతే సమ్యక్ దినమేకం యతిర్భవేత్ తస్మాత్సర్వం పరిత్యజ్య చరేత్ పాశుపతం వ్రతమ్
పాశుపత యోగాన్ని ఒక రోజు సరిగ్గా ఆచరించిన యోగి, అన్నీ వదిలిపెట్టి, పాశుపత వ్రతాన్ని చేపట్టాలి.
దేవోద్యానే వసేత్తత్ర శర్వోద్యానమనుత్తమమ్ మనసా నిర్మమే రుద్రో విమానం చ సుశోభనమ్
అక్కడ దేవుడి తోటలో నివసించాలి. అది శర్వుని అద్భుతమైన తోట, రుద్రుడు మనసులో ఊహించిన అందమైన ప్రాసాదంతో కూడినది.
దర్శయామాస చ తదా దేవోద్యానమనుత్తమమ్ హైమవత్యాః స్వయం దేవః సనన్దీ పరమేశ్వరః
ఆ సమయంలో పరమేశ్వరుడు, హైమవతీ, నందీతో కలిసి, ఆ అద్భుతమైన దేవతా తోటను చూపించాడు.
క్షేత్రస్యాస్య చ మాహాత్మ్యమ్ అవిముక్తస్య శఙ్కరః ఉక్తవాన్పరమేశానః పార్వత్యాః ప్రీతయే భవః
పార్వతీ దేవికి ఆనందం కలిగించేందుకు, పరమేశుడు భవుడు అయిన శంకరుడు, ఈ అవిముక్త క్షేత్ర మహిమను వివరించాడు.
ప్రఫుల్లనానావిధగుల్మశోభితం లతాప్రతానాదిమనోహరం బహిః విరూఢపుష్పైః పరితః ప్రియఙ్గుభిః సుపుష్పితైః కణ్టకితైశ్ చ కేతకైః
అందులో ఎన్నో రకాల పుష్పించే పొదలతో అలంకరించబడి, వల్లి లతలతో ఆకర్షణీయంగా, చుట్టూ సువాసనలతో విరజిల్లే ప్రియంగు, ముల్లుతో కూడిన కేతకిపూలతో నిండిపోయింది.
తమాలగుల్మైర్నిచితం సుగన్ధిభిర్ నికామపుష్పైర్వకులైశ్ చ సర్వతః అశోకపున్నాగశతైః సుపుష్పితైర్ ద్విరేఫమాలాకులపుష్పసంచయైః
అక్కడ సుగంధభరితమైన తమాల పొదలు, సంపూర్ణంగా వికసించిన వకుల పూలు, వందలాది అశోక, పున్నాగ వృక్షాలు, వాటి పుష్పాలపై తేనెటీగలు గుంపులుగా మ్రోగుతూ ఉండేవి.
క్వచిత్ ప్రఫుల్లామ్బుజరేణుభూషితైర్ విహఙ్గమైశ్ చానుకలప్రణాదిభిః వినాదితం సారసచక్రవాకైః ప్రమత్తదాత్యూహవరైశ్ చ సర్వతః
కొన్ని చోట్ల వికసించిన కమలాల రేణువుతో అలంకరించబడిన పక్షులు మధురంగా పాడుతూ, చుట్టూ సారసాలు, చక్రవాకలు, మత్తులో ఉన్న దాత్యూహ పక్షుల స్వరాలతో మారుమోగేది.
క్వచిచ్చ కేకారుతనాదితం శుభం క్వచిచ్చ కారణ్డవనాదనాదితమ్ క్వచిచ్చ మత్తాలికులాకులీకృతం మదాకులాభిర్ భ్రమరాఙ్గనాదిభిః
ఇంకొన్ని చోట్ల నెమళ్ళ కేకలతో, మరికొన్ని చోట్ల నీటిపక్షుల అరుపులతో, మరికొన్ని చోట్ల మత్తులో ఉన్న తేనెటీగల గుంపులతో, ఆడ తేనెటీగల గానంతో మారుమోగేది.
నిషేవితం చారుసుగన్ధిపుష్పకైః క్వచిత్ సుపుష్పైః సహకారవృక్షైః లతోపగూఢైస్తిలకైశ్ చ గూఢం ప్రగీతవిద్యాధరసిద్ధచారణమ్
కొన్ని చోట్ల సుందరమైన సువాసన పుష్పాలు, వికసించిన మామిడివృక్షాలు, వల్లి లతలతో కమ్ముకున్న తిలకవృక్షాలు ఉండగా, విద్యాధరులు, సిద్ధులు, చారణులు పాటలు పాడుతూ ఉండేవారు.