లిఙ్గపురాణమ్

శబ్దః స్పర్శో రసో గన్ధో రూపం చైవ మనస్ తథా ప్రవర్తన్తే ఽస్య చేచ్ఛాతో న భవన్తి యథేచ్ఛయా

శబ్దం, స్పర్శ, రుచి, వాసన, రూపం, అలాగే మనస్సు—ఇవి అతని సంకల్పానుసారం కలుగుతాయి లేదా కలగవు, అతను ఎలా కోరుకుంటే అలా జరుగుతాయి.

న జాయతే న మ్రియతే ఛిద్యతే న చ భిద్యతే న దహ్యతే న ముహ్యేత లీయతే న చ లిప్యతే

అతడు పుట్టడు, చనిపోడు; కోయబడడు, చీలిపోడు; కాలిపోడు, మాయపడడు; లయమవడు, మచ్చపడడు.

న క్షీయతే న క్షరతి ఖిద్యతే న కదాచన క్రియతే వా న సర్వత్ర తథా విక్రియతే న చ

అతడు తగ్గిపోడు, క్షీణించడు; ఎప్పుడూ బాధపడడు; అతడు చేయబడడు, అన్ని చోట్ల మారిపోడు.

అగన్ధరసరూపస్తు అస్పర్శః శబ్దవర్జితః అవర్ణో హ్యస్వరశ్ చైవ అసవర్ణస్తు కర్హిచిత్

అతనికి వాసన, రుచి, రూపం ఉండవు; స్పర్శ లేదు, శబ్దం లేదు; వర్ణం లేదు, స్వరం లేదు; ఎప్పుడూ ఏ లక్షణం కూడా ఉండదు.

స భుఙ్క్తే విషయాంశ్చైవ విషయైర్న చ యుజ్యతే అణుత్వాత్తు పరః సూక్ష్మః సూక్ష్మత్వాద్ అపవర్గికః

అతడు విషయాలను అనుభవిస్తాడు, కానీ వాటితో కలిసిపోడు. అతడు అత్యంత సూక్ష్ముడై, అందరికన్నా మిన్న. సూక్ష్మత వల్ల మోక్షాన్ని కలిగించేవాడు.

వ్యాపకస్త్వపవర్గాచ్చ వ్యాపకాత్పురుషః స్మృతః పురుషః సూక్ష్మభావాత్తు ఐశ్వర్యే పరమే స్థితః

అంతటా వ్యాపించి, ముక్తికి దారి చూపే వాడు కావడం వల్ల, ఆ వ్యాపకుడిని పురుషుడు అని అంటారు. తన సూత్ష్మ స్వభావం వలన ఆ పురుషుడు పరమ ఐశ్వర్యంలో స్థిరంగా ఉంటాడు.

గుణోత్తరమథైశ్వర్యే సర్వతః సూక్ష్మముచ్యతే ఐశ్వర్యం చాప్రతీఘాతం ప్రాప్య యోగమనుత్తమమ్

గుణాలను దాటి, ఐశ్వర్యంలో ఉన్నవాడిని అన్ని చోట్ల సూత్ష్ముడు అంటారు. అప్రతిఘాతం అయిన ఐశ్వర్యాన్ని పొందినవాడు, అత్యుత్తమమైన యోగాన్ని పొందుతాడు.

అపవర్గం తతో గచ్ఛేత్ సూక్ష్మం తత్పరమం పదమ్ ఏవం పాశుపతం యోగం జ్ఞాతవ్యం మునిపుఙ్గవాః

అక్కడినుంచి ముక్తిని, ఆ సూత్ష్మమైన పరమ స్థితిని పొందుతాడు. మునిశ్రేష్ఠులారా, ఈ విధంగా పాశుపత యోగాన్ని తెలుసుకోవాలి.

స్వర్గాపవర్గఫలదం శివసాయుజ్యకారణమ్ అథవా గతవిజ్ఞానో రాగాత్కర్మ సమాచరేత్

ఇది స్వర్గమూ, మోక్షమూ ఫలితంగా ఇస్తుంది; శివసాయుజ్యానికి కారణమవుతుంది. లేదా, మార్గాన్ని తెలుసుకున్నవాడు, రాగంతో కర్మలు చేయవచ్చు.

రాజసం తామసం వాపి భుక్త్వా తత్రైవ ముచ్యతే తథా సుకృతకర్మా తు ఫలం స్వర్గే సమశ్నుతే

రాజసమైన, తామసమైన కర్మలను అనుభవించినవాడు అక్కడే విముక్తి పొందుతాడు. అలాగే, మంచి కర్మలు చేసినవాడు స్వర్గంలో ఫలాన్ని అనుభవిస్తాడు.

తస్మాత్స్థానాత్పునః శ్రేష్ఠో మానుష్యముపపద్యతే తస్మాద్బ్రహ్మ పరం సౌఖ్యం బ్రహ్మ శాశ్వతమ్ ఉత్తమమ్

ఆ స్థానం నుండి మళ్లీ ఉత్తమమైనవాడు మానవ జన్మను పొందుతాడు. అక్కడినుంచి బ్రహ్మసౌఖ్యాన్ని, శాశ్వతమైన, ఉత్తమమైన బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు.

బ్రహ్మ ఏవ హి సేవేత బ్రహ్మైవ హి పరం సుఖమ్ పరిశ్రమో హి యజ్ఞానాం మహతార్థేన వర్తతే

బ్రహ్మనే సేవించాలి, ఎందుకంటే బ్రహ్మే పరమానందం. మహాయజ్ఞాల శ్రమ అంతా ఇదే కోసం జరుగుతుంది.

భూయో మృత్యువశం యాతి తస్మాన్మోక్షః పరం సుఖమ్ అథవా ధ్యానసంయుక్తో బ్రహ్మతత్త్వపరాయణః

మళ్లీ మరణాధీనుడవుతాడు. అందుకే మోక్షమే పరమానందం. లేదా ధ్యానంతో ఏకమై, బ్రహ్మతత్త్వంలో స్థిరంగా ఉండాలి.

న తు చ్యావయితుం శక్యో మన్వన్తరశతైరపి దృష్ట్వా తు పురుషం దివ్యం విశ్వాఖ్యం విశ్వతోముఖమ్

వందలాది మన్వంతరాలు గడిచినా అతడిని ఎవరూ కదిలించలేరు. దివ్యమైన, విశ్వముఖుడైన పురుషుడిని దర్శించినవాడు—

విశ్వపాదశిరోగ్రీవం విశ్వేశం విశ్వరూపిణమ్ విశ్వగన్ధం విశ్వమాల్యం విశ్వాంబరధరం ప్రభుమ్

విశ్వమే పాదాలు, తల, మెడగా ఉన్న, విశ్వేశ్వరుడైన, విశ్వరూపుడైన, విశ్వగంధం, విశ్వమాల్యధారి, విశ్వాంబరధారి ప్రభువును—

గోభిర్ మహీం సంపతతే పతత్రిణో నైవం భూయో జనయత్యేవమేవ కవిం పురాణమ్ అనుశాసితారం సూక్ష్మాచ్చ సూక్ష్మం మహతో మహాన్తమ్

ఆయన గోవులతో భూమిని సంచరిస్తాడు; పక్షులు మళ్లీ జన్మించవు. ఇలానే, సూత్ష్మమైనవాడిలో ఇంకా సూత్ష్ముడు, గొప్పవాడిలో ఇంకా గొప్పవాడైన పురాతన కవిని, శాసకుడిని—

యోగేన పశ్యేన్న చ చక్షుషా పునర్ నిరిన్ద్రియం పురుషం రుక్మవర్ణమ్ అలిఙ్గినం నిర్గుణం చేతనం చ నిత్యం సదా సర్వగం సర్వసారమ్

యోగంతో మాత్రమే ఆయనను చూడగలరు, కళ్లతో కాదు. ఇంద్రియాలకు అతీతుడైన, రుక్మవర్ణుడైన, లింగరహితుడైన, గుణరహితుడైన, చైతన్యమయుడైన, నిత్యుడైన, ఎల్లప్పుడూ, అన్నిటిలోనూ వ్యాపించిన, సమస్తానికి మూలమైన వాడిని—

అపాణిపాదోదరపార్శ్వజిహ్వో హ్యతీన్ద్రియో వాపి సుసూక్ష్మ ఏకః

చేతులు, కాళ్లు, పొట్ట, ప్రక్కలు, నాలుక లేని వాడు; ఇంద్రియాలకు అతీతుడు, అత్యంత సూత్ష్ముడు, ఒక్కడే ఉన్నవాడు.

స వేద సర్వం న చ సర్వవేద్యం తమాహురగ్ర్యం పురుషం మహాన్తమ్

అతడు అన్నీ తెలుసు, కానీ అందరూ అతనిని తెలుసుకోలేరు. అతనిని అగ్రపురుషుడు, మహాపురుషుడు అంటారు.

అచేతనాం సర్వగతాం సూక్ష్మాం ప్రసవధర్మిణీమ్ ప్రకృతిం సర్వభూతానాం యుక్తాః పశ్యన్తి యోగినః

యోగులు, చైతన్యరహితమైన, అన్నిటిలోనూ వ్యాపించిన, సూత్ష్మమైన, సృష్టికి కారణమైన ప్రకృతిని, సమస్త భూతాలతో కలిసినదిగా దర్శిస్తారు.

సర్వతః పాణిపాదం తత్ సర్వతో ఽక్షిశిరోముఖమ్ సర్వతః శ్రుతిమల్ లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి

అతనికి అన్ని చోట్ల చేతులు, కాళ్లు, ముఖాలు, తలలు ఉన్నాయి; లోకంలో అన్ని చోట్ల చెవులు ఉన్నాయి; అన్నిటినీ వ్యాపించి నిలిచివున్నాడు.

యుక్తో యోగేన చేశానం సర్వతశ్ చ సనాతనమ్ పురుషం సర్వభూతానాం తం విద్వాన్న విముహ్యతి

యోగంతో ఏకమై, సర్వత్ర ఉన్న, శాశ్వతుడైన, సమస్త భూతాలకు పురుషుడైన ఈశ్వరుడిని జ్ఞానితో తెలుసుకుంటాడు; అతడు మాయలో పడడు.

భూతాత్మానం మహాత్మానం పరమాత్మానమవ్యయమ్ సర్వాత్మానం పరం బ్రహ్మ తద్వై ధ్యాతా న ముహ్యతి

సమస్త భూతాల ఆత్మను, మహాత్మను, పరమాత్మను, అవినాశిని, సమస్తానికి ఆత్మను, పరబ్రహ్మను ధ్యానించే వాడు మాయలో పడడు.

పవనో హి యథా గ్రాహ్యో విచరన్సర్వమూర్తిషు పురి శేతే సుదుర్గ్రాహ్యస్ తస్మాత్పురుష ఉచ్యతే

ఎలా వాయువు అన్ని రూపాల్లో ఉన్నా, పట్టుకోవడం కష్టంగా, మన శరీరంలోనే ఉండి కనిపించదు, అలాగే ఆత్మ కూడా అర్థం చేసుకోవడం చాలా కష్టం. అందుకే దానిని పురుషుడు అని అంటారు.

అథ చేల్లుప్తధర్మా తు సావశేషైః స్వకర్మభిః తతస్తు బ్రహ్మగర్భే వై శుక్రశోణితసంయుతే

ఇంకా, ఎవరికైనా పూర్వకర్మలు మిగిలి ఉంటే, అవి ఉన్నవాడే శుక్లం, రక్తం కలిసినప్పుడు బ్రహ్మ గర్భంలో ప్రవేశిస్తాడు.

స్త్రీపుంసోః సంప్రయోగే హి జాయతే హి తతః ప్రభుః తతస్తు గర్భకాలేన కలలం నామ జాయతే

పురుషుడు, స్త్రీ కలయిక వల్ల ఆ పరమాత్ముడు జన్మిస్తాడు. తరువాత కాలక్రమంలో గర్భంలో కలల అనే రూపం ఏర్పడుతుంది.

కాలేన కలలం చాపి బుద్బుదం సమ్ప్రజాయతే మృత్పిణ్డస్తు యథా చక్రే చక్రావర్తేన పీడితః

కాలం గడిచే కొద్దీ ఆ కలల బుడబుడగా మారుతుంది. అది చక్రంపై మట్టి ముద్దను తిప్పినట్టు రూపం పొందుతుంది.

హస్తాభ్యాం క్రియమాణస్తు బింబత్వమనుగచ్ఛతి ఏవమాధ్యాత్మికైర్యుక్తా వాయునా సంప్రపూరితః

ఆ ముద్దను చేతులతో ఆకారం ఇస్తే అది గుండ్రంగా మారుతుంది. అలాగే, లోపల ఉన్న శక్తులతో, ప్రాణవాయువు నిండిపోతే అది అభివృద్ధి చెందుతుంది.

యది యోనిం విముఞ్చామి తత్ప్రపద్యే మహేశ్వరమ్ యావద్ధి వైష్ణవో వాయుర్ జాతమాత్రం న సంస్పృశేత్

నేను గర్భాన్ని విడిచిపెడితే, మహేశ్వరుని ఆశ్రయంగా తీసుకుంటాను. వైష్ణవ వాయువు పుట్టిన వెంటనే తాకే వరకు, మనం మహాదేవుని ధ్యానం చేయాలి.