లిఙ్గపురాణమ్

నేత్రే చ దక్షిణే వామే సోమం హృది విభుం ద్విజాః ఆజాను పృథివీతత్త్వమ్ ఆనాభేర్ వారిమణ్డలమ్

కుడి, ఎడమ కళ్లలో సోముడు, హృదయంలో విభువు, ద్విజులారా. మోకాళ్ల నుంచి భూమి తత్త్వం, నాభి నుంచి జల మండలం ఉద్భవిస్తుంది.

ఆకణ్ఠం వహ్నితత్త్వం స్యాల్ లలాటాన్తం ద్విజోత్తమాః వాయవ్యం వై లలాటాద్యం వ్యోమాఖ్యం వా శిఖాగ్రకమ్

గొంతు వరకు అగ్ని తత్త్వం, లలాటం మొదలుకొని వాయు తత్త్వం, లలాటం మొదటి నుండి జుట్టు చివర వరకు ఆకాశ తత్త్వంగా పిలుస్తారు, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా.

హంసాఖ్యం చ తతో బ్రహ్మ వ్యోమ్నశ్చోర్ధ్వం తతః పరమ్ వ్యోమాఖ్యో వ్యోమమధ్యస్థో హ్య్ అయం ప్రాథమికః స్మరేత్

దాని తరువాత హంస అనే బ్రహ్మ, ఆకాశం పైభాగంలో ఉన్నాడు. ఆకాశ మధ్యంలో ఉన్నవాడిని ప్రాథమికంగా గుర్తించాలి.

న జీవః ప్రకృతిః సత్త్వం రజశ్చాథ తమః పునః మహాంస్తథాభిమానశ్ చ తన్మాత్రాణీన్ద్రియాణి చ

జీవుడు ప్రకృతి కాదు, సత్త్వం కాదు, రజస్సు కాదు, తమస్సు కూడా కాదు. మహత్తత్త్వం, అహంకారం, సూక్ష్మభూతాలు, ఇంద్రియాలు ఇవేవీ కూడా జీవుడు కాదు.

వ్యోమాదీని చ భూతాని నైవేహ పరమార్థతః వ్యాప్య తిష్ఠద్యతో విశ్వం స్థాణురిత్యభిధీయతే

ఆకాశం మొదలైన భూతాలు కూడా పరమార్థంగా జీవుడు కాదు. ఎందుకంటే అది అన్నింటినీ వ్యాపించి, ఎక్కడా నిలిచి ఉంటుంది. అందుకే దానిని స్థిరమైనది అంటారు.

ఉదేతి సూర్యో భీతశ్ చ పవతే వాత ఏవ చ ద్యోతతే చన్ద్రమా వహ్నిర్ జ్వలత్యాపో వహన్తి చ

సూర్యుడు ఉదయిస్తాడు, గాలి భయంతో ఊదుతుంది, చంద్రుడు, అగ్ని ప్రకాశిస్తాయి, నీరు ప్రవహిస్తుంది—ఇవి అన్నీ దాని ఆజ్ఞతో జరుగుతాయి.

దధాతి భూమిరాకాశమ్ అవకాశం దదాతి చ తదాజ్ఞయా తతం సర్వం తస్మాద్వై చిన్తయేద్ద్విజాః

భూమి భారం మోయుతుంది, ఆకాశం స్థలం ఇస్తుంది. దాని ఆజ్ఞతోనే ఈ సృష్టి అంతా వ్యాపించింది. అందుకే, ద్విజులారా, మీరు ఇదే విధంగా ధ్యానించాలి.

తేనైవాధిష్ఠితం తస్మాద్ ఏతత్సర్వం ద్విజోత్తమాః సర్వరూపమయః శర్వ ఇతి మత్వా స్మరేద్భవమ్

దాని ఆధీనంలోనే ఈ జగత్తంతా ఉంది. అందుకే, ఉత్తమ ద్విజులారా, శర్వుడు అన్నిరూపాలలో ఉన్నాడని తెలుసుకొని, భవుని స్మరించాలి.

సంసారవిషతప్తానాం జ్ఞానధ్యానామృతేన వై ప్రతీకారః సమాఖ్యాతో నాన్యథా ద్విజసత్తమాః

సంసారమనే విషంలో కాలిపోయినవారికి జ్ఞానం, ధ్యానం అనే అమృతమే ప్రత్యామ్నాయం. వేరే మార్గం లేదు, ఉత్తమ ద్విజులారా.

జ్ఞానం ధర్మోద్భవం సాక్షాజ్ జ్ఞానాద్ వైరాగ్యసంభవః వైరాగ్యాత్పరమం జ్ఞానం పరమార్థప్రకాశకమ్

జ్ఞానం ధర్మం వల్లనే ప్రత్యక్షంగా కలుగుతుంది. జ్ఞానం వల్ల విరక్తి వస్తుంది. విరక్తి వల్ల పరమ జ్ఞానం కలిగి, పరమార్థం వెలుగుతుంది.

జ్ఞానవైరాగ్యయుక్తస్య యోగసిద్ధిర్ద్విజోత్తమాః యోగసిద్ధ్యా విముక్తిః స్యాత్ సత్త్వనిష్ఠస్య నాన్యథా

జ్ఞానంతో, విరక్తితో ఉన్నవారికి యోగసిద్ధి కలుగుతుంది, ఉత్తమ ద్విజులారా. యోగసిద్ధి వల్ల సత్వంలో నిలిచినవారికి ముక్తి లభిస్తుంది, వేరేలా కాదు.

తమోవిద్యాపదచ్ఛన్నం చిత్రం యత్పదమవ్యయమ్ సత్త్వశక్తిం సమాస్థాయ శివమభ్యర్చయేద్ద్విజాః

తమస్సు, అవిద్య అనే ముసుగుతో దాగిన, అద్భుతమైన, నశించని స్థితిని సత్వశక్తిని ఆశ్రయించి, ద్విజులారా, శివుని పూజించాలి.

యః సత్త్వనిష్ఠో మద్భక్తో మదర్చనపరాయణః సర్వతో ధర్మనిష్ఠశ్ చ సదోత్సాహీ సమాహితః

ఎవరైతే సత్వంలో స్థిరంగా ఉండి, నన్ను భక్తితో, నా ఆరాధనలో నిమగ్నమై, ఎల్లప్పుడూ ధర్మంలో నిలిచి, ఉత్సాహంగా, ఏకాగ్రతతో ఉంటారో—

సర్వద్వన్ద్వసహో ధీరః సర్వభూతహితే రతః ఋజుస్వభావః సతతం స్వస్థచిత్తో మృదుః సదా

అటువంటి వారు అన్ని ద్వంద్వాలను సహిస్తూ, ధైర్యంగా ఉండి, అన్ని జీవుల మేలులో ఆనందిస్తూ, నేరుగా ఉండి, ఎల్లప్పుడూ మనస్సు స్థిరంగా, మృదువుగా ఉంటారు.

అమానీ బుద్ధిమాఞ్ఛాన్తస్ త్యక్తస్పర్ధో ద్విజోత్తమాః సదా ముముక్షుర్ధర్మజ్ఞః స్వాత్మలక్షణలక్షణః

అహంకారం లేని వారు, జ్ఞానులు, శాంతంగా ఉండే వారు, పోటీని వదిలివేసిన వారు, ఎల్లప్పుడూ మోక్షాన్ని కోరేవారు, ధర్మాన్ని తెలిసిన వారు, స్వరూప లక్షణాలతో ఉన్నవారు.

ఋణత్రయవినిర్ముక్తః పూర్వజన్మని పుణ్యభాక్ జరాయుక్తో ద్విజో భూత్వా శ్రద్ధయా చ గురోః క్రమాత్

మూడు ఋణాల నుంచి విముక్తి పొందినవారు, గత జన్మలో పుణ్యఫలాన్ని పొందినవారు, వృద్ధాప్యంలో ఉన్న ద్విజులు, గురువు ద్వారా విశ్వాసంతో క్రమంగా విద్యను పొందుతారు.

అన్యథా వాపి శుశ్రూషాం కృత్వా కృత్రిమవర్జితః స్వర్గలోకమనుప్రాప్య భుక్త్వా భోగాననుక్రమాత్

లేదా, వేరే విధంగా అయినా, మాయ లేకుండా సేవచేసి, స్వర్గలోకాన్ని చేరి, అక్కడ అనుక్రమంగా అనుభవాలు పొందుతారు.

ఆసాద్య భారతం వర్షం బ్రహ్మవిజ్జాయతే ద్విజాః సంపర్కాజ్జ్ఞానమాసాద్య జ్ఞానినో యోగవిద్భవేత్

భారత దేశాన్ని చేరిన తర్వాత, ద్విజులారా, బ్రహ్మజ్ఞాని అవుతారు. సత్సంగతితో జ్ఞానం పొందినవారు, యోగజ్ఞులు అవుతారు.

క్రమో ఽయం మలపూర్ణస్య జ్ఞానప్రాప్తేర్ద్విజోత్తమాః తస్మాదనేన మార్గేణ త్యక్తసంగో దృఢవ్రతః

మలంతో నిండినవారు జ్ఞానాన్ని పొందే క్రమం ఇదే, ఉత్తమ ద్విజులారా. అందువల్ల, ఈ మార్గాన్ని అనుసరించి, ఆసక్తిని విడిచిపెట్టి, దృఢ సంకల్పంతో ఉండాలి.

సంసారకాలకూటాఖ్యాన్ ముచ్యతే మునిపుఙ్గవాః ఏవం సంక్షేపతః ప్రోక్తం మయా యుష్మాకమచ్యుతమ్

సంసారమనే విషాన్ని విడిపోవచ్చు, మునిశ్రేష్ఠులారా. ఈ విధంగా సంక్షిప్తంగా నేను మీకు నశించని తత్త్వాన్ని వివరించాను.

జ్ఞానస్యైవేహ మాహాత్మ్యం ప్రసంగాదిహ శోభనమ్ ఏవం పాశుపతం యోగం కథితం త్వీశ్వరేణ తు

ఇక్కడ జ్ఞానమహిమ మాత్రమే శుభదాయకం. ఈ విధంగా పాశుపతయోగాన్ని మీకు ఈశ్వరుడు వివరించాడు.

న దేయం యస్య కస్యాపి శివోక్తం మునిపుఙ్గవాః దాతవ్యం యోగినే నిత్యం భస్మనిష్ఠాయ సుప్రియమ్

ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా, శివుడు చెప్పిన ఈ ఉపదేశాన్ని ఎవరికైనా ఇష్టానుసారం ఇవ్వకూడదు. ఎప్పుడూ బస్మధారణలో స్థిరంగా ఉండే, నిజంగా ప్రియమైన యోగికి మాత్రమే ఇవ్వాలి.

యః పఠేచ్ఛృణుయాద్వాపి సంసారశమనం నరః స యాతి బ్రహ్మసాయుజ్యం నాత్ర కార్యా విచారణా

ఈ సంసార బాధను తొలగించే శ్లోకాన్ని ఎవరు చదువుతారో, వినుతారో, వారు బ్రహ్మతో ఐక్యమవుతారు. దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

నిశమ్య తే మహాప్రాజ్ఞాః కుమారాద్యాః పినాకినమ్ ప్రోచుః ప్రణమ్య వై భీతాః ప్రసన్నం పరమేశ్వరమ్

ఇవి విని, మహాప్రజ్ఞులు అయిన కుమారుడు మొదలైనవారు, పినాకిని వద్దకు భయంతో నమస్కరించి, కరుణామయుడైన పరమేశ్వరునితో మాట్లాడారు.

ఏవం చేదనయా దేవ్యా హైమవత్యా మహేశ్వర క్రీడసే వివిధైర్భోగైః కథం వక్తుమిహార్హసి

హేమవతీ అయిన దేవితో ఇలాంటి అనేక లీలలు, అనుభవాలు చేస్తూ, ఓ మహేశ్వరా, మీరు ఇక్కడ ఇలా ఉంటే, మేము దీనిని ఎలా వివరించగలము?

ఏవముక్తః ప్రహస్యేశః పినాకీ నీలలోహితః ప్రాహ తామ్ అంబికాం ప్రేక్ష్య ప్రణిపత్య స్థితాన్ ద్విజాన్

అలా అడిగినపుడు, నీలకంఠుడైన పినాకధారి ప్రభువు చిరునవ్వుతో, అంబికను చూసి, నమస్కరించిన ద్విజులను చూచి, మాట్లాడాడు.

బన్ధమోక్షౌ న చైవేహ మమ స్వేచ్ఛా శరీరిణః అకర్తజ్ఞః పశుర్జీవో విభుర్భోక్తా హ్యణుః పుమాన్

బంధమూ, మోక్షమూ నా సంకల్పంతో శరీరధారులకు కలుగవు. అజ్ఞానంతో పాశువుడు బంధించబడతాడు, జీవుడు అనుభవించేవాడు, పరమాత్మ మాత్రమే సర్వభోగిని.

మాయీ చ మాయయా బద్ధః కర్మభిర్ యుజ్యతే తు సః జ్ఞానం ధ్యానం చ బన్ధశ్ చ మోక్షో నాస్త్యాత్మనో ద్విజాః

మాయతో బంధించబడిన జీవుడు కర్మలకు లోబడి ఉంటాడు. జ్ఞానం, ధ్యానం, బంధం, మోక్షం ఇవన్నీ నిజంగా ఆత్మకు సంబంధించినవి కావు, ఓ ద్విజులారా.

యదైవం మయి విద్వాన్ యస్ తస్యాపి న చ సర్వతః ఏషా విద్యా హ్యహం వేద్యః ప్రజ్ఞైషా చ శ్రుతిః స్మృతిః

ఎవరైనా నన్ను ఈ విధంగా తెలుసుకున్నా, అతనికి అన్ని విషయాల్లో ఇదే వర్తించదు. ఇదే నిజమైన జ్ఞానం, నేను తెలుసుకోవలసినవాడిని, ఇదే ప్రబోధం, ఇదే వేదం, ఇదే స్మృతి.