లిఙ్గపురాణమ్

ద్రష్టవ్యం చైవ శ్రోతవ్యం ఘ్రాతవ్యం చ యథాక్రమమ్ రసితవ్యం మునిశ్రేష్ఠాః స్పర్శితవ్యం తథైవ చ

చూడవలసింది, వినవలసింది, వాసన చూడవలసింది, రుచి చూడవలసింది, ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా, అలాగే తాకవలసింది కూడా.

మన్తవ్యం చైవ బోద్ధవ్యమ్ అహంకర్తవ్యమేవ చ తథా చేతయితవ్యం చ వక్తవ్యం మునిపుఙ్గవాః

ఆలోచించవలసింది, గ్రహించవలసింది, 'నేను' అని భావించవలసింది, అలాగే గుర్తించవలసింది, చెప్పవలసింది, ఓ మునిపుంగవులారా.

ఆదాతవ్యం చ గన్తవ్యం విసర్గాయితమేవ చ ఆనన్దితవ్యమిత్యేతే హ్య్ అధిభూతమనుక్రమాత్

తీసుకోవాలి, వెళ్లాలి, విడిచిపెట్టాలి, ఆనందించాలి—ఇవి అన్నీ క్రమంగా అధిభౌతికమైనవి.

ఆదిత్యో ఽపి దిశశ్చైవ పృథివీ వరుణస్ తథా వాయుశ్చన్ద్రస్ తథా బ్రహ్మా రుద్రః క్షేత్రజ్ఞ ఏవ చ

సూర్యుడు, దిశలు, భూమి, వరుణుడు, వాయువు, చంద్రుడు, బ్రహ్మ, రుద్రుడు, క్షేత్రజ్ఞుడు కూడా ఉన్నారు.

అగ్నిరిన్ద్రస్ తథా విష్ణుర్ మిత్రో దేవః ప్రజాపతిః ఆధిదైవికమేవం హి చతుర్దశవిధం క్రమాత్

అగ్ని, ఇంద్రుడు, విష్ణువు, మిత్రుడు, ప్రజాపతి—ఇలా క్రమంగా పద్నాలుగు అధిదైవికాలు ఉంటాయని చెప్పబడింది.

రాజ్ఞీ సుదర్శనా చైవ జితా సౌమ్యా యథాక్రమమ్ మోఘా రుద్రామృతా సత్యా మధ్యమా చ ద్విజోత్తమాః

రాణులు సుదర్శనా, జితా, సౌమ్యా, ఆ తరువాత మోఘా, రుద్రామృతా, సత్యా, మధ్యమా—ఓ ద్విజోత్తములారా.

నాడీ రాశిశుకా చైవ అసురా చైవ కృత్తికా భాస్వతీ నాడయశ్చైతాశ్ చతుర్దశనిబన్ధనాః

నాడులు, రాశి, శుక, అసుర, కృత్తిక, భాస్వతీ—ఈ నాడులు పద్నాలుగు విధాలుగా బంధించబడ్డాయి.

వాయవో నాడిమధ్యస్థా వాహకాశ్ చ చతుర్దశ ప్రాణో వ్యానస్త్వపానశ్ చ ఉదానశ్ చ సమానకః

నాడుల మధ్య ఉన్న వాయువులు, వాహకులు కలిపి పద్నాలుగు. ప్రాణ, వ్యాన, అపాన, ఉదాన, సమాన.

వైరమ్భశ్ చ తథా ముఖ్యో హ్య్ అన్తర్యామః ప్రభఞ్జనః కూర్మకశ్ చ తథా శ్యేనః శ్వేతః కృష్ణస్ తథానిలః

వైరంభ, ముఖ్య, అంతర్యామ, ప్రభంజన, కూర్మక, శ్యేన, శ్వేత, కృష్ణ, అనిల కూడా ఉన్నాయి.

నాగ ఇత్యేవ కథితా వాయవశ్ చ చతుర్దశ యశ్చక్షుఃష్వథ ద్రష్టవ్యే తథాదిత్యే చ సువ్రతాః

నాగాలు, పద్నాలుగు వాయువులు, చూపు, చూడదగినవి, అలాగే సూర్యుడు కూడా — వీటన్నిటిని, ఓ సద్గుణులారా, నేను వివరించాను.

నాడ్యాం ప్రాణే చ విజ్ఞానే త్వ్ ఆనన్దే చ యథాక్రమమ్ హృద్యాకాశే య ఏతస్మిన్ సర్వస్మిన్నన్తరే పరః

నాడిలో, శ్వాసలో, జ్ఞానంలో, ఆనందంలో, ఒక్కొక్కటిగా, హృదయంలోని ఆకాశంలో — వీటన్నిటిలోను పరమాత్మ ఉన్నాడు.

ఆత్మా ఏకశ్ చ చరతి తముపాసీత మాం ప్రభుమ్ అజరం తమనన్తం చ అశోకమమృతం ధ్రువమ్

ఆత్మ ఒక్కటే అయినా వీటిలో సంచరిస్తుంది. నన్ను, సర్వాధిపతిని, వృద్ధాప్యం లేనివాడిని, అనంతుడిని, దుఃఖం లేనివాడిని, అమృతుడిని, స్థిరుడిని ధ్యానించండి.

చతుర్దశవిధేష్వేవ సంచరత్యేక ఏవ సః లీయన్తే తాని తత్రైవ యదన్యం నాస్తి వై ద్విజాః

ఈ పద్నాలుగు రూపాలలో ఒక్కడే సంచరిస్తాడు. అవన్నీ అక్కడే లయమవుతాయి. వేరే ఏదీ లేదు, ఓ ద్విజులారా.

ఏక ఏవ హి సర్వజ్ఞః సర్వేశస్త్వేక ఏవ సః ఏష సర్వాధిపో దేవస్ త్వ్ అన్తర్యామీ మహాద్యుతిః

అతడే సర్వజ్ఞుడు, సర్వాధిపతి, అంతర్యామి, మహాతేజస్సుతో ఉన్న దేవుడు, అన్ని విషయాలకు అధిపతి.

ఉపాస్యమానః సర్వస్య సర్వసౌఖ్యః సనాతనః ఉపాస్యతి న చైవేహ సర్వసౌఖ్యం ద్విజోత్తమాః

అతన్ని అందరూ పూజిస్తారు. అతడే శాశ్వతమైన సర్వసుఖానికి మూలం. అయినా, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా, ఇక్కడ అందరూ అతన్ని పూజించి సర్వసుఖాన్ని పొందరు.

ఉపాస్యమానో వేదైశ్ చ శాస్త్రైర్నానావిధైరపి న వైష వేదశాస్త్రాణి సర్వజ్ఞో యాస్యతి ప్రభుః

వేదాలు, ఇతర శాస్త్రాల ద్వారా పూజించినా, ఈ సర్వజ్ఞుడు వేదాలు, శాస్త్రాల వైపు పోడు.

అస్యైవాన్నమిదం సర్వం న సో ఽన్నం భవతి స్వయమ్ స్వాత్మనా రక్షితం చాద్యాద్ అన్నభూతం న కుత్రచిత్

ఈ సర్వం ఆయన భోజనం లాంటిది. కానీ ఆయన తాను భోజనం కాదు. ఆత్మ రక్షించినదాన్ని తినవచ్చు, కాని ఆయన ఎక్కడా భోజనంగా మారడు.

సర్వత్ర ప్రాణినామన్నం ప్రాణినాం గ్రన్థిరస్మ్యహమ్ ప్రశాస్తా నయనశ్చైవ పఞ్చాత్మా స విభాగశః

ప్రతి చోట నేను ప్రాణుల భోజనం, ప్రాణులకు బంధం, పాలకుడిని, దారిదీపుడిని, ఐదు రూపాల ఆత్మను విభాగంగా ఉన్నాను.

అన్నమయో ఽసౌ భూతాత్మా చాద్యతే హ్యన్నముచ్యతే ప్రాణమయశ్చేన్ద్రియాత్మా సంకల్పాత్మా మనోమయః

ఈ భూతాత్మ భోజనమయుడు, భోజనం తినేవాడిగా పిలవబడతాడు. ప్రాణమయుడు, ఇంద్రియాత్మ, సంకల్పాత్మ, మనోమయుడు కూడా ఉన్నారు.

కాలాత్మా సోమ ఏవేహ విజ్ఞానమయ ఉచ్యతే సదానన్దమయో భూత్వా మహేశః పరమేశ్వరః

ఇక్కడ సోముడు కాలాత్మ, జ్ఞానమయుడని పిలవబడతాడు. ఎప్పుడూ ఆనందమయుడై, మహేశ్వరుడై, పరమేశ్వరుడై ఉంటాడు.

సో ఽహమ్ ఏవం జగత్సర్వం మయ్యేవ సకలం స్థితమ్ పరతన్త్రం స్వతన్త్రే ఽపి తదభావాద్విచారతః

ఇలా, ఈ జగత్తంతా నేనే. అన్నీ నాలోనే స్థిరంగా ఉన్నాయి. అవి స్వతంత్రంగా ఉన్నా, నాపట్ల ఆధారపడినవే. ఎందుకంటే నన్ను తప్ప ఇంకేదీ లేదు.

ఏకత్వమపి నాస్త్యేవ ద్వైతం తత్ర కుతస్త్వహో ఏవం నాస్త్యథ మర్త్యం చ కుతో ఽమృతమజోద్భవః

ఇక్కడ ఏకత్వం లేదు. మరి ద్వైతం ఎలా ఉంటుంది? అలాగే మరణం లేదు, మరి అమృతత్వం లేదా జన్మరాహిత్యం ఎలా ఉంటుంది?

నాన్తఃప్రజ్ఞో బహిఃప్రజ్ఞో న చోభయగతస్ తథా న ప్రజ్ఞానఘనస్త్వేవం న ప్రాజ్ఞో జ్ఞానపూర్వకః

అతడు లోపల జ్ఞానం గలవాడు కాదు, బయట జ్ఞానం గలవాడు కాదు, రెండింటిలోనూ కాదు. జ్ఞానరాశి కూడా కాదు, సాధారణ జ్ఞాని కాదు, జ్ఞానం వల్ల కలిగినవాడు కూడా కాదు.

విదితం నాస్తి వేద్యం చ నిర్వాణం పరమార్థతః నిర్వాణం చైవ కైవల్యం నిఃశ్రేయసమనామయమ్

ఇక్కడ తెలిసినదీ, తెలుసుకోవలసినదీ లేదు. మోక్షమే పరమార్థం. మోక్షమే ఏకాంతం, శ్రేయస్సు, దుఃఖరహితమైనది.

అమృతం చాక్షరం బ్రహ్మ పరమాత్మా పరాపరమ్ నిర్వికల్పం నిరాభాసం జ్ఞానం పర్యాయవాచకమ్

అమృతమైన, అక్షరమైన బ్రహ్మ, పరమాత్మ, పరాపరమైనది, విభేదం లేనిది, రూపం లేనిది, అనేక పేర్లతో పిలవబడే జ్ఞానం.

ప్రసన్నం చ యదేకాగ్రం తదా జ్ఞానమితి స్మృతమ్ అజ్ఞానమితరత్సర్వం నాత్ర కార్యా విచారణా

ఏది స్పష్టంగా, ఏకాగ్రంగా ఉంటుందో అదే జ్ఞానం. మిగతావన్నీ అజ్ఞానం. దీనిపై ఇంకేమీ విచారించాల్సిన అవసరం లేదు.

ఇత్థం ప్రసన్నం విజ్ఞానం గురుసంపర్కజం ధ్రువమ్ రాగద్వేషానృతక్రోధం కామతృష్ణాదిభిః సదా

ఇలా గురువు సంపర్కంతో కలిగే స్పష్టమైన జ్ఞానం స్థిరంగా ఉంటుంది. అది ఎప్పుడూ రాగం, ద్వేషం, అసత్యం, కోపం, కామం, తృష్ణ మొదలైనవాటిల నుండి విముక్తమై ఉంటుంది.

అపరామృష్టమద్యైవ విజ్ఞేయం ముక్తిదం త్విదమ్ అజ్ఞానమలపూర్వత్వాత్ పురుషో మలినః స్మృతః

ఈ జ్ఞానం మద్యపు మత్తు తాకని పవిత్రమైనది. ఇది మనకు ముక్తిని ఇస్తుంది. ఎందుకంటే అజ్ఞానం అనేది మొదటి మలినత, అందువల్ల మనిషి మలినుడిగా భావించబడతాడు.

తత్క్షయాద్ధి భవేన్ముక్తిర్ నాన్యథా జన్మకోటిభిః జ్ఞానమేకం వినా నాస్తి పుణ్యపాపపరిక్షయః

ఆ అజ్ఞానం నశించినప్పుడు మాత్రమే ముక్తి లభిస్తుంది, లక్షల జన్మలు వచ్చినా వేరే విధంగా కాదు. ఒక్క జ్ఞానం లేకుండా పుణ్యపాపాలు తీరవు.