లిఙ్గపురాణమ్

ప్రాణాద్యైశ్చైవ సంయుక్తః పశ్యతే బహుధా క్రమాత్ దశప్రాణవహా నాడ్యః ప్రత్యేకం మునిపుఙ్గవాః

ప్రాణాదులతో కలసి, ఒక్కొక్కదాన్ని విడివిడిగా, అనేక విధాలుగా క్రమంగా చూస్తారు. ó మునిశ్రేష్ఠులారా, పది ప్రాణవాహినాడులు ఉన్నాయి.

ద్విసప్తతిసహస్రాణి నాడ్యః సమ్పరికీర్తితాః నేత్రస్థం జాగ్రతం విద్యాత్ కణ్ఠే స్వప్నం సమాదిశేత్

డెబ్బై రెండు వేల నాడులు ఉన్నాయని చెప్పబడింది. మేల్కొనడం కన్నుల్లో స్థితమై ఉంటుందని, కలలు కంటడం గొంతులో ఉంటుందని తెలుసుకో.

సుషుప్తం హృదయస్థం తు తురీయం మూర్ధని స్థితమ్ జాగ్రే బ్రహ్మా చ విష్ణుశ్ చ స్వప్నే చైవ యథాక్రమాత్

గాఢ నిద్ర హృదయంలో ఉంటుంది, నాల్గవ స్థితి తలలో ఉంటుంది. మేల్కొనడంలో బ్రహ్మ మరియు విష్ణువు ఉంటారు, కలలో కూడా అదే క్రమంగా ఉంటారు.

ఈశ్వరస్తు సుషుప్తే తు తురీయే చ మహేశ్వరః వదన్త్య్ ఏవమ్ అథాన్యే ఽపి సమస్తకరణైః పుమాన్

ఇశ్వరుడు గాఢ నిద్రలో ఉంటాడు, మహేశ్వరుడు నాల్గవ స్థితిలో ఉంటాడు. ఇతరులు కూడా అన్ని ఇంద్రియాలతో కూడిన పురుషుని గురించి ఇలానే చెబుతారు.

వర్తమానస్తదా తస్య జాగ్రదిత్యభిధీయతే మనోబుద్ధిర్ అహఙ్కారం చిత్తం చేతి చతుష్టయమ్

ఈ నాలుగు లో మనిషి ఉండగా దాన్ని మేల్కొనడం అంటారు. అవి మనస్సు, బుద్ధి, అహంకారం, చిత్తం.

యదా వ్యవస్థితస్త్వేతైః స్వప్న ఇత్యభిధీయతే కరణాని విలీనాని యదా స్వాత్మని సువ్రతాః

ఈ నాలుగు లో స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు దాన్ని కల అంటారు. ఇంద్రియాలు ఆత్మలో లయమైపోయినప్పుడు, ఓ సద్గుణులారా,

సుషుప్తః కరణైర్భిన్నస్ తురీయః పరికీర్త్యతే పరస్తురీయాతీతో ఽసౌ శివః పరమకారణమ్

అది గాఢ నిద్ర, ఇంద్రియాలకు వేరుగా ఉంటుంది. నాల్గవ స్థితిని అలాగే పిలుస్తారు. నాల్గవ స్థితికి మించి ఉన్నది శివుడు, అతడే పరమ కారణం.

జాగ్రత్స్వప్నసుషుప్తిశ్ చ తురీయం చాధిభౌతికమ్ ఆధ్యాత్మికం చ విప్రేన్ద్రాశ్ చాధిదైవికముచ్యతే

మేల్కొనడం, కల, గాఢ నిద్ర, నాల్గవ స్థితి ఇవన్నీ అధిభౌతికం అంటారు. అలాగే, ఓ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠులారా, ఇవి ఆధ్యాత్మికం, అధిదైవికం అని కూడా చెప్పబడతాయి.

తత్సర్వమహమ్ ఏవేతి వేదితవ్యం విజానతా బుద్ధీన్ద్రియాణి విప్రేన్ద్రాస్ తథా కర్మేన్ద్రియాణి చ

ఇది అంతా 'నేనే అది' అని తెలిసినవాడు గ్రహించాలి. జ్ఞానేంద్రియాలు, ఓ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠులారా, అలాగే కర్మేంద్రియాలు కూడా.

మనోబుద్ధిర్ అహఙ్కారశ్ చిత్తం చేతి చతుష్టయమ్ అధ్యాత్మం పృథగేవేదం చతుర్దశవిధం స్మృతమ్

మనస్సు, బుద్ధి, అహంకారం, చిత్తం—ఈ నాలుగు వేర్వేరుగా ఆధ్యాత్మికంగా పరిగణించబడతాయి. ఇవి పద్నాలుగు విధాలుగా గుర్తించబడ్డాయి.

ద్రష్టవ్యం చైవ శ్రోతవ్యం ఘ్రాతవ్యం చ యథాక్రమమ్ రసితవ్యం మునిశ్రేష్ఠాః స్పర్శితవ్యం తథైవ చ

చూడవలసింది, వినవలసింది, వాసన చూడవలసింది, రుచి చూడవలసింది, ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా, అలాగే తాకవలసింది కూడా.

మన్తవ్యం చైవ బోద్ధవ్యమ్ అహంకర్తవ్యమేవ చ తథా చేతయితవ్యం చ వక్తవ్యం మునిపుఙ్గవాః

ఆలోచించవలసింది, గ్రహించవలసింది, 'నేను' అని భావించవలసింది, అలాగే గుర్తించవలసింది, చెప్పవలసింది, ఓ మునిపుంగవులారా.

ఆదాతవ్యం చ గన్తవ్యం విసర్గాయితమేవ చ ఆనన్దితవ్యమిత్యేతే హ్య్ అధిభూతమనుక్రమాత్

తీసుకోవాలి, వెళ్లాలి, విడిచిపెట్టాలి, ఆనందించాలి—ఇవి అన్నీ క్రమంగా అధిభౌతికమైనవి.

ఆదిత్యో ఽపి దిశశ్చైవ పృథివీ వరుణస్ తథా వాయుశ్చన్ద్రస్ తథా బ్రహ్మా రుద్రః క్షేత్రజ్ఞ ఏవ చ

సూర్యుడు, దిశలు, భూమి, వరుణుడు, వాయువు, చంద్రుడు, బ్రహ్మ, రుద్రుడు, క్షేత్రజ్ఞుడు కూడా ఉన్నారు.

అగ్నిరిన్ద్రస్ తథా విష్ణుర్ మిత్రో దేవః ప్రజాపతిః ఆధిదైవికమేవం హి చతుర్దశవిధం క్రమాత్

అగ్ని, ఇంద్రుడు, విష్ణువు, మిత్రుడు, ప్రజాపతి—ఇలా క్రమంగా పద్నాలుగు అధిదైవికాలు ఉంటాయని చెప్పబడింది.

రాజ్ఞీ సుదర్శనా చైవ జితా సౌమ్యా యథాక్రమమ్ మోఘా రుద్రామృతా సత్యా మధ్యమా చ ద్విజోత్తమాః

రాణులు సుదర్శనా, జితా, సౌమ్యా, ఆ తరువాత మోఘా, రుద్రామృతా, సత్యా, మధ్యమా—ఓ ద్విజోత్తములారా.

నాడీ రాశిశుకా చైవ అసురా చైవ కృత్తికా భాస్వతీ నాడయశ్చైతాశ్ చతుర్దశనిబన్ధనాః

నాడులు, రాశి, శుక, అసుర, కృత్తిక, భాస్వతీ—ఈ నాడులు పద్నాలుగు విధాలుగా బంధించబడ్డాయి.

వాయవో నాడిమధ్యస్థా వాహకాశ్ చ చతుర్దశ ప్రాణో వ్యానస్త్వపానశ్ చ ఉదానశ్ చ సమానకః

నాడుల మధ్య ఉన్న వాయువులు, వాహకులు కలిపి పద్నాలుగు. ప్రాణ, వ్యాన, అపాన, ఉదాన, సమాన.

వైరమ్భశ్ చ తథా ముఖ్యో హ్య్ అన్తర్యామః ప్రభఞ్జనః కూర్మకశ్ చ తథా శ్యేనః శ్వేతః కృష్ణస్ తథానిలః

వైరంభ, ముఖ్య, అంతర్యామ, ప్రభంజన, కూర్మక, శ్యేన, శ్వేత, కృష్ణ, అనిల కూడా ఉన్నాయి.

నాగ ఇత్యేవ కథితా వాయవశ్ చ చతుర్దశ యశ్చక్షుఃష్వథ ద్రష్టవ్యే తథాదిత్యే చ సువ్రతాః

నాగాలు, పద్నాలుగు వాయువులు, చూపు, చూడదగినవి, అలాగే సూర్యుడు కూడా — వీటన్నిటిని, ఓ సద్గుణులారా, నేను వివరించాను.

నాడ్యాం ప్రాణే చ విజ్ఞానే త్వ్ ఆనన్దే చ యథాక్రమమ్ హృద్యాకాశే య ఏతస్మిన్ సర్వస్మిన్నన్తరే పరః

నాడిలో, శ్వాసలో, జ్ఞానంలో, ఆనందంలో, ఒక్కొక్కటిగా, హృదయంలోని ఆకాశంలో — వీటన్నిటిలోను పరమాత్మ ఉన్నాడు.

ఆత్మా ఏకశ్ చ చరతి తముపాసీత మాం ప్రభుమ్ అజరం తమనన్తం చ అశోకమమృతం ధ్రువమ్

ఆత్మ ఒక్కటే అయినా వీటిలో సంచరిస్తుంది. నన్ను, సర్వాధిపతిని, వృద్ధాప్యం లేనివాడిని, అనంతుడిని, దుఃఖం లేనివాడిని, అమృతుడిని, స్థిరుడిని ధ్యానించండి.

చతుర్దశవిధేష్వేవ సంచరత్యేక ఏవ సః లీయన్తే తాని తత్రైవ యదన్యం నాస్తి వై ద్విజాః

ఈ పద్నాలుగు రూపాలలో ఒక్కడే సంచరిస్తాడు. అవన్నీ అక్కడే లయమవుతాయి. వేరే ఏదీ లేదు, ఓ ద్విజులారా.

ఏక ఏవ హి సర్వజ్ఞః సర్వేశస్త్వేక ఏవ సః ఏష సర్వాధిపో దేవస్ త్వ్ అన్తర్యామీ మహాద్యుతిః

అతడే సర్వజ్ఞుడు, సర్వాధిపతి, అంతర్యామి, మహాతేజస్సుతో ఉన్న దేవుడు, అన్ని విషయాలకు అధిపతి.

ఉపాస్యమానః సర్వస్య సర్వసౌఖ్యః సనాతనః ఉపాస్యతి న చైవేహ సర్వసౌఖ్యం ద్విజోత్తమాః

అతన్ని అందరూ పూజిస్తారు. అతడే శాశ్వతమైన సర్వసుఖానికి మూలం. అయినా, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా, ఇక్కడ అందరూ అతన్ని పూజించి సర్వసుఖాన్ని పొందరు.

ఉపాస్యమానో వేదైశ్ చ శాస్త్రైర్నానావిధైరపి న వైష వేదశాస్త్రాణి సర్వజ్ఞో యాస్యతి ప్రభుః

వేదాలు, ఇతర శాస్త్రాల ద్వారా పూజించినా, ఈ సర్వజ్ఞుడు వేదాలు, శాస్త్రాల వైపు పోడు.

అస్యైవాన్నమిదం సర్వం న సో ఽన్నం భవతి స్వయమ్ స్వాత్మనా రక్షితం చాద్యాద్ అన్నభూతం న కుత్రచిత్

ఈ సర్వం ఆయన భోజనం లాంటిది. కానీ ఆయన తాను భోజనం కాదు. ఆత్మ రక్షించినదాన్ని తినవచ్చు, కాని ఆయన ఎక్కడా భోజనంగా మారడు.

సర్వత్ర ప్రాణినామన్నం ప్రాణినాం గ్రన్థిరస్మ్యహమ్ ప్రశాస్తా నయనశ్చైవ పఞ్చాత్మా స విభాగశః

ప్రతి చోట నేను ప్రాణుల భోజనం, ప్రాణులకు బంధం, పాలకుడిని, దారిదీపుడిని, ఐదు రూపాల ఆత్మను విభాగంగా ఉన్నాను.

అన్నమయో ఽసౌ భూతాత్మా చాద్యతే హ్యన్నముచ్యతే ప్రాణమయశ్చేన్ద్రియాత్మా సంకల్పాత్మా మనోమయః

ఈ భూతాత్మ భోజనమయుడు, భోజనం తినేవాడిగా పిలవబడతాడు. ప్రాణమయుడు, ఇంద్రియాత్మ, సంకల్పాత్మ, మనోమయుడు కూడా ఉన్నారు.