లిఙ్గపురాణమ్

తస్మాద్విచారతో నాస్తి సంయోగాదపి వై నృణామ్ అర్థానామ్ అర్జనే ఽప్యేవం పాలనే చ వ్యయే తథా

కాబట్టి, విచారిస్తే మనుషులకు వస్తువులతో కలిసినా, వాటిని సంపాదించినా, కాపాడుకున్నా, ఖర్చు చేసినా సంతృప్తి ఉండదు.

పైశాచే రాక్షసే దుఃఖం యాక్షే చైవ విచారతః గాన్ధర్వే చ తథా చాన్ద్రే సౌమ్యలోకే ద్విజోత్తమాః

విచారిస్తే, పిశాచ, రాక్షస, యక్ష, గంధర్వ, చంద్ర లోకాల్లో కూడా బాధలు ఉంటాయి, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా.

ప్రాజాపత్యే తథా బ్రాహ్మే ప్రాకృతే పౌరుషే తథా క్షయసాతిశయాద్యైస్తు దుఃఖైర్దుఃఖాని సువ్రతాః

ప్రజాపతి, బ్రహ్మ, ప్రకృతి, మానవ లోకాల్లో కూడా, ఓ సువ్రతులారా, క్షయం, అధికత వంటి కారణాలతో బాధలు కలుగుతాయి.

తాని భాగ్యాన్యశుద్ధాని సంత్యజేచ్చ ధనాని చ తస్మాదష్టగుణం భోగం తథా షోడశధా స్థితమ్

ఆ అదృష్టాలు శుద్ధమైనవి కావు, వాటిని, ధనాన్ని కూడా వదిలిపెట్టాలి. అందుకే, ఎనిమిది విధాల అనుభవాన్ని, పదహారు విధాల స్థితిని కూడా విడిచిపెట్టాలి.

చతుర్వింశత్ప్రకారేణ సంస్థితం చాపి సువ్రతాః ద్వాత్రింశద్భేదమనఘాశ్ చత్వారింశద్గుణం పునః

ఓ సువ్రతులారా, అది ఇరవై నాలుగు రూపాల్లో స్థిరంగా ఉంది. మరల, ఓ పాపరహితులారా, అది ముప్పై రెండు, నలభై విధాలుగా కూడా ఉంది.

తథాష్టచత్వారింశచ్చ షట్పఞ్చాశత్ప్రకారతః చతుఃషష్టివిధం చైవ దుఃఖమేవ వివేకినః

అలాగే, vivekiలు నలభై ఎనిమిది, యాభై ఆరు, అరవై నాలుగు రకాల బాధలను అనుభవిస్తారు.

పార్థివం చ తథాప్యం చ తైజసం చ విచారతః వాయవ్యం చ తథా వ్యౌమ[ం] మానసం చ యథాక్రమమ్

భూమి, నీరు, అగ్ని, గాలి, ఆకాశం, మనస్సు — ఇవి ఒక్కొక్కటి ఒక్కొక్క విధంగా పరిశీలించాలి.

ఆభిమానికమప్యేవం బౌద్ధం ప్రాకృతమేవ చ దుఃఖమేవ న సందేహో యోగినాం బ్రహ్మవాదినామ్

అలాగే, అహంకారంతో, బుద్ధితో, ప్రకృతి స్వభావంతో కలిగే బాధలు కూడా ఉంటాయి. యోగులు, బ్రహ్మవేత్తలకు ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు — ఇవన్నీ బాధలే.

గౌణం గణేశ్వరాణాం చ దుఃఖమేవ విచారతః ఆదౌ మధ్యే తథా చాన్తే సర్వలోకేషు సర్వదా

దేవతల నాయకులకు కూడా బాధలు తక్కువగానే ఉన్నా, మొదట, మధ్యలో, చివర్లో, అన్ని లోకాల్లో ఎప్పుడూ ఉంటూనే ఉంటాయి.

వర్తమానాని దుఃఖాని భవిష్యాణి యథాతథమ్ దోషదుష్టేషు దేశేషు దుఃఖాని వివిధాని చ

ప్రస్తుతం ఉన్న బాధలు, భవిష్యత్తులో వచ్చే బాధలు, దోషాలతో నిండిన ప్రదేశాల్లో ఎలా వస్తాయో అలాగే, ఎన్నో విధాలుగా బాధలు కలుగుతాయి.

న భావయన్త్యతీతాని హ్య్ అజ్ఞానే జ్ఞానమానినః క్షుద్వ్యాధేః పరిహారార్థం న సుఖాయాన్నముచ్యతే

తెలివిలేని వారు తమను తెలివైనవారిగా భావిస్తారు కానీ, గతంలో ఎదురైన బాధలను ఆలోచించరు. అన్నం సుఖం కోసం కాదు, ఆకలి, వ్యాధి పోవడానికి మాత్రమే.

యథేతరేషాం రోగాణామ్ ఔషధం న సుఖాయ తత్ శీతోష్ణవాతవర్షాద్యైస్ తత్తత్కాలేషు దేహినామ్

ఇతర వ్యాధులకు మందు సుఖం కోసం కాదు కదా, అలాగే చలి, వేడి, గాలి, వర్షం — ఇవన్నీ ఒక్కొక్క సమయంలో జీవులను ప్రభావితం చేస్తాయి.

దుఃఖమేవ న సందేహో న జానన్తి హ్యపణ్డితాః స్వర్గే ఽప్యేవం మునిశ్రేష్ఠా హ్య్ అవిశుద్ధక్షయాదిభిః

ఇది నిజంగా బాధే, ఇందులో సందేహం లేదు. తెలివిలేని వారు దీన్ని తెలుసుకోరు. పరమమునీశ్వరా! స్వర్గంలో కూడా అపవిత్రత, క్షయం వంటివల్ల బాధలు ఉంటాయి.

రోగైర్ నానావిధైర్ గ్రస్తా రాగద్వేషభయాదిభిః ఛిన్నమూలతరుర్యద్వద్ అవశః పతతి క్షితౌ

వివిధ రకాల వ్యాధులు, కోపం, ద్వేషం, భయం వంటివాటితో బాధపడుతూ, వేరుకట్టిన చెట్టు ఎలా నేలపై పడిపోతుందో, అలాగే జీవులు పడిపోతారు.

పుణ్యవృక్షక్షయాత్తద్వద్ గాం పతన్తి దివౌకసః దుఃఖాభిలాషనిష్ఠానాం దుఃఖభోగాదిసంపదామ్

అలాగే, పుణ్యవృక్షం క్షీణించినప్పుడు, స్వర్గవాసులు భూమిపై పడిపోతారు. బాధకోసం ఆశపడేవారు, బాధ అనుభవమే సంపదగా ఉన్నవారు కూడా అంతే.

అస్మాత్తు పతతాం దుఃఖం కష్టం స్వర్గాద్దివౌకసామ్ నరకే దుఃఖమేవాత్ర నరకాణాం నిషేవణాత్

ఇక్కడి నుండి పడిపోయేవారికి, స్వర్గదేవతలకు కూడా బాధ చాలా కఠినంగా ఉంటుంది. నరకంలో అయితే, నరక అనుభవాల వల్ల బాధ తప్పదు.

విహితాకరణాచ్చైవ వర్ణినాం మునిపుఙ్గవాః

మహామునీశ్వరా! వర్ణాలకు నియమించిన కర్తవ్యాలను చేయకపోతే కూడా బాధ కలుగుతుంది.

యథా మృగో మృత్యుభయస్య భీత ఉచ్ఛిన్నవాసో న లభేత నిద్రామ్ ఏవం యతిర్ధ్యానపరో మహాత్మా సంసారభీతో న లభేత నిద్రామ్

మృగం మరణ భయంతో, నివాసం కోల్పోయి నిద్రపోనట్టే, ధ్యానంలో లీనమైన మహాత్ముడు, సంసార భయంతో నిద్రపోలేడు.

కీటపక్షిమృగాణాం చ పశూనాం గజవాజినామ్ దృష్టమ్ ఏవాసుఖం తస్మాత్ త్యజతః సుఖముత్తమమ్

కీటకాలు, పక్షులు, అడవి జంతువులు, పశువులు, ఏనుగులు, కుదిరాళ్లు — వీటిలో బాధ స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అందుకే, త్యాగం చేసినవారికే పరమసుఖం లభిస్తుంది.

వైమానికానామప్యేవం దుఃఖం కల్పాధికారిణామ్ స్థానాభిమానినాం చైవ మన్వాదీనాం చ సువ్రతాః

అలాగే, విమానవాసులకు, కల్పాధిపతులకు, పదవికి మక్కువ ఉన్నవారికి, మనువులకు కూడా బాధలు ఉంటాయి, ఓ సద్గుణవంతులారా!

దేవానాం చైవ దైత్యానామ్ అన్యోన్యవిజిగీషయా దుఃఖమేవ నృపాణాం చ రాక్షసానాం జగత్త్రయే

దేవతలు, దైత్యులు పరస్పర పోటీలో బాధపడతారు. రాజులు, రాక్షసులు, మూడింటి లోకాలలో కూడా బాధే మిగిలింది.

శ్రమార్థమాశ్రమశ్చాపి వర్ణానాం పరమార్థతః ఆశ్రమైర్న చ దేవైశ్ చ యజ్ఞైః సాంఖ్యైర్వ్రతైస్ తథా

వర్ణాలకు, ఆశ్రమాలు శ్రమ కోసం మాత్రమే ఏర్పడినవి. కానీ ఆశ్రమాలతో, దేవతలతో, యజ్ఞాలతో, సాంఖ్యంతో, వ్రతాలతో కూడా ముక్తి రాదు.

ఉగ్రైస్తపోభిర్ వివిధైర్ దానైర్నానావిధైరపి న లభన్తే తథాత్మానం లభన్తే జ్ఞానినః స్వయమ్

ఎన్ని కఠిన తపస్సులు చేసినా, ఎన్నో విధాల దానాలు ఇచ్చినా, ఈ విధంగా ఆత్మను పొందలేరు. జ్ఞానులు మాత్రమే స్వయంగా ఆత్మను పొందగలరు.

తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన చరేత్పాశుపతవ్రతమ్ భస్మశాయీ భవేన్నిత్యం వ్రతే పాశుపతే బుధః

అందువల్ల, అన్ని శక్తులతో పాశుపతవ్రతాన్ని ఆచరించాలి. పాశుపతవ్రతంలో స్థిరంగా ఉండే జ్ఞానులు ఎప్పుడూ బస్మంలోనే పడుకోవాలి.

పఞ్చార్థజ్ఞానసమ్పన్నః శివతత్త్వే సమాహితః కైవల్యకరణం యోగవిధికర్మచ్ఛిదం బుధః

ఐదు తత్త్వాల జ్ఞానం కలిగి, శివతత్త్వంలో మనస్సు లీనమై ఉన్నవాడు, యోగమార్గంతో కర్మబంధాలను తొలగించి, ముక్తిని పొందుతాడు.

పఞ్చార్థయోగసమ్పన్నో దుఃఖాన్తం వ్రజతే సుధీః పరయా విద్యయా వేద్యం విదన్త్యపరయా న హి

ఐదు తత్త్వాలతో ఏకత్వాన్ని పొందిన జ్ఞాని, బాధలకు అంతం చేరుకుంటాడు. పరమజ్ఞానంతో తెలుసుకోవాల్సినది, క్రింది జ్ఞానంతో తెలిసిపోదు.

ద్వే విద్యే వేదితవ్యే హి పరా చైవాపరా తథా అపరా తత్ర ఋగ్వేదో యజుర్వేదో ద్విజోత్తమాః

రెండు రకాల జ్ఞానాలు తెలుసుకోవాలి — ఒకటి పరమమైనది, మరొకటి అపరమైనది. అపరజ్ఞానం అంటే ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, ó ద్విజోత్తములారా.

సామవేదస్తథాథర్వో వేదః సర్వార్థసాధకః శిక్షా కల్పో వ్యాకరణం నిరుక్తం ఛన్ద ఏవ చ

సామవేదం, అథర్వవేదం, అన్ని ప్రయోజనాలను సాధించే వేదం, శిక్ష, కల్పం, వ్యాకరణం, నిరుక్తం, ఛందస్సు కూడా అపరజ్ఞానంలో వస్తాయి.

జ్యోతిషం చాపరా విద్యా పరాక్షరమితి స్థితమ్ తదదృశ్యం తదగ్రాహ్యమ్ అగోత్రం తదవర్ణకమ్

జ్యోతిషం కూడా అపరజ్ఞానమే. పరజ్ఞానం మాత్రం శాశ్వతమైనది — అది కనబడదు, పట్టుకోలేం, వంశం లేదు, లక్షణాలు లేవు.