లిఙ్గపురాణమ్

నను స్వభావః సర్వేషాం కామో దృష్టో న చాన్యథా శ్రుతిః ప్రవర్తికా తేషామ్ ఇతి కర్మణ్యతద్విదః

అందరికీ కోరిక సహజంగా కనిపిస్తుంది, అది వేరుగా ఉండదు. వేదం వారికి కర్మ చేయమని ఆజ్ఞాపిస్తుంది. ఇది తెలిసినవారు కర్మలో నిమగ్నమై ఉంటారు.

నివృత్తిలక్షణో ధర్మః సమర్థానామ్ ఇహోచ్యతే తస్మాదజ్ఞానమూలో హి సంసారః సర్వదేహినామ్

ఇక్కడ శక్తివంతులకు ధర్మ లక్షణం వదిలిపెట్టడమే అని చెప్పబడింది. అందుకే, అన్ని జీవుల సంసారం మూలం అజ్ఞానం.

కలా సంశోషమాయాతి కర్మణాన్యస్వభావతః సకలస్త్రివిధో జీవో జ్ఞానహీనస్త్వవిద్యయా

తమ స్వభావానికి విరుద్ధంగా కర్మలు చేసినప్పుడు శక్తి క్షీణిస్తుంది. జ్ఞానం లేని జీవుడు, మూడు విధాలుగా ఉన్నా, అజ్ఞానంతో బంధించబడతాడు.

నారకీ పాపకృత్స్వర్గీ పుణ్యకృత్ పుణ్యగౌరవాత్ వ్యతిమిశ్రేణ వై జీవశ్ చతుర్ధా సంవ్యవస్థితః

పాపానికి బరువు వల్ల నరకానికి, పుణ్యానికి బరువు వల్ల స్వర్గానికి, రెండింటి కలయిక వల్ల మిశ్రమంగా, ఇలా జీవుడు నాలుగు విధాలుగా స్థిరపడతాడు.

ఉద్భిజ్జః స్వేదజశ్చైవ అణ్డజో వై జరాయుజః ఏవం వ్యవస్థితో దేహీ కర్మణాజ్ఞో హ్యనిర్వృతః

జీవుడు మొక్క, చెమట, గుడ్డు, గర్భం నుండి జన్మించేవాడిగా నాలుగు విధాలుగా వర్గీకరించబడతాడు. ఇలా కర్మ వల్ల స్థిరంగా, అజ్ఞానంతో, తృప్తి లేకుండా ఉంటాడు.

ప్రజయా కర్మణా ముక్తిర్ ధనేన చ సతాం న హి త్యాగేనైకేన ముక్తిః స్యాత్ తదభావాద్భ్రమత్యసౌ

పిల్లలు, కర్మలు, ధనం వల్ల ముక్తి కలగదు, ఓ సద్జనులారా. ఒక్క త్యాగం వల్ల కూడా ముక్తి రాదు. ఇవి లేకపోతే జీవుడు ఇక్కడ తిరుగుతూనే ఉంటాడు.

ఏవమజ్ఞానదోషేణ నానాకర్మవశేన చ షట్కౌశికం సముద్భూతం భజత్యేష కలేవరమ్

ఇలా అజ్ఞాన దోషం వల్ల,色色 కర్మల ప్రభావం వల్ల, ఈ జీవుడు ఆరు విధాల స్థితిని పొందుతాడు.

గర్భే దుఃఖాన్యనేకాని యోనిమార్గే చ భూతలే కౌమారే యౌవనే చైవ వార్ద్ధకే మరణే ఽపి వా

గర్భంలో ఎన్నో బాధలు ఉంటాయి. జనన మార్గంలో, భూమిపై, బాల్యంలో, యవ్వనంలో, వృద్ధాప్యంలో, మరణ సమయంలో కూడా బాధలు ఉంటాయి.

విచారతః సతాం దుఃఖం స్త్రీసంసర్గాదిభిర్ ద్విజాః దుఃఖేనైకేన వై దుఃఖం ప్రశామ్యతీహ దుఃఖినః

విచారించే జ్ఞానులకు, ఓ ద్విజులారా, స్త్రీ సంగాది మొదలైన కారణాల వల్ల బాధ కలుగుతుంది. బాధపడేవారికి ఒక బాధను మరొక బాధతోనే తగ్గించుకుంటారు.

న జాతు కామః కామానామ్ ఉపభోగేన శామ్యతి హవిషా కృష్ణవర్త్మేవ భూయ ఏవాభివర్ధతే

కామాన్ని అనుభవాలతో ఎప్పుడూ తీరదు. నిప్పులో నెయ్యి పోసినట్లు అది ఇంకా పెరుగుతూనే ఉంటుంది.

తస్మాద్విచారతో నాస్తి సంయోగాదపి వై నృణామ్ అర్థానామ్ అర్జనే ఽప్యేవం పాలనే చ వ్యయే తథా

కాబట్టి, విచారిస్తే మనుషులకు వస్తువులతో కలిసినా, వాటిని సంపాదించినా, కాపాడుకున్నా, ఖర్చు చేసినా సంతృప్తి ఉండదు.

పైశాచే రాక్షసే దుఃఖం యాక్షే చైవ విచారతః గాన్ధర్వే చ తథా చాన్ద్రే సౌమ్యలోకే ద్విజోత్తమాః

విచారిస్తే, పిశాచ, రాక్షస, యక్ష, గంధర్వ, చంద్ర లోకాల్లో కూడా బాధలు ఉంటాయి, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా.

ప్రాజాపత్యే తథా బ్రాహ్మే ప్రాకృతే పౌరుషే తథా క్షయసాతిశయాద్యైస్తు దుఃఖైర్దుఃఖాని సువ్రతాః

ప్రజాపతి, బ్రహ్మ, ప్రకృతి, మానవ లోకాల్లో కూడా, ఓ సువ్రతులారా, క్షయం, అధికత వంటి కారణాలతో బాధలు కలుగుతాయి.

తాని భాగ్యాన్యశుద్ధాని సంత్యజేచ్చ ధనాని చ తస్మాదష్టగుణం భోగం తథా షోడశధా స్థితమ్

ఆ అదృష్టాలు శుద్ధమైనవి కావు, వాటిని, ధనాన్ని కూడా వదిలిపెట్టాలి. అందుకే, ఎనిమిది విధాల అనుభవాన్ని, పదహారు విధాల స్థితిని కూడా విడిచిపెట్టాలి.

చతుర్వింశత్ప్రకారేణ సంస్థితం చాపి సువ్రతాః ద్వాత్రింశద్భేదమనఘాశ్ చత్వారింశద్గుణం పునః

ఓ సువ్రతులారా, అది ఇరవై నాలుగు రూపాల్లో స్థిరంగా ఉంది. మరల, ఓ పాపరహితులారా, అది ముప్పై రెండు, నలభై విధాలుగా కూడా ఉంది.

తథాష్టచత్వారింశచ్చ షట్పఞ్చాశత్ప్రకారతః చతుఃషష్టివిధం చైవ దుఃఖమేవ వివేకినః

అలాగే, vivekiలు నలభై ఎనిమిది, యాభై ఆరు, అరవై నాలుగు రకాల బాధలను అనుభవిస్తారు.

పార్థివం చ తథాప్యం చ తైజసం చ విచారతః వాయవ్యం చ తథా వ్యౌమ[ం] మానసం చ యథాక్రమమ్

భూమి, నీరు, అగ్ని, గాలి, ఆకాశం, మనస్సు — ఇవి ఒక్కొక్కటి ఒక్కొక్క విధంగా పరిశీలించాలి.

ఆభిమానికమప్యేవం బౌద్ధం ప్రాకృతమేవ చ దుఃఖమేవ న సందేహో యోగినాం బ్రహ్మవాదినామ్

అలాగే, అహంకారంతో, బుద్ధితో, ప్రకృతి స్వభావంతో కలిగే బాధలు కూడా ఉంటాయి. యోగులు, బ్రహ్మవేత్తలకు ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు — ఇవన్నీ బాధలే.

గౌణం గణేశ్వరాణాం చ దుఃఖమేవ విచారతః ఆదౌ మధ్యే తథా చాన్తే సర్వలోకేషు సర్వదా

దేవతల నాయకులకు కూడా బాధలు తక్కువగానే ఉన్నా, మొదట, మధ్యలో, చివర్లో, అన్ని లోకాల్లో ఎప్పుడూ ఉంటూనే ఉంటాయి.

వర్తమానాని దుఃఖాని భవిష్యాణి యథాతథమ్ దోషదుష్టేషు దేశేషు దుఃఖాని వివిధాని చ

ప్రస్తుతం ఉన్న బాధలు, భవిష్యత్తులో వచ్చే బాధలు, దోషాలతో నిండిన ప్రదేశాల్లో ఎలా వస్తాయో అలాగే, ఎన్నో విధాలుగా బాధలు కలుగుతాయి.

న భావయన్త్యతీతాని హ్య్ అజ్ఞానే జ్ఞానమానినః క్షుద్వ్యాధేః పరిహారార్థం న సుఖాయాన్నముచ్యతే

తెలివిలేని వారు తమను తెలివైనవారిగా భావిస్తారు కానీ, గతంలో ఎదురైన బాధలను ఆలోచించరు. అన్నం సుఖం కోసం కాదు, ఆకలి, వ్యాధి పోవడానికి మాత్రమే.

యథేతరేషాం రోగాణామ్ ఔషధం న సుఖాయ తత్ శీతోష్ణవాతవర్షాద్యైస్ తత్తత్కాలేషు దేహినామ్

ఇతర వ్యాధులకు మందు సుఖం కోసం కాదు కదా, అలాగే చలి, వేడి, గాలి, వర్షం — ఇవన్నీ ఒక్కొక్క సమయంలో జీవులను ప్రభావితం చేస్తాయి.

దుఃఖమేవ న సందేహో న జానన్తి హ్యపణ్డితాః స్వర్గే ఽప్యేవం మునిశ్రేష్ఠా హ్య్ అవిశుద్ధక్షయాదిభిః

ఇది నిజంగా బాధే, ఇందులో సందేహం లేదు. తెలివిలేని వారు దీన్ని తెలుసుకోరు. పరమమునీశ్వరా! స్వర్గంలో కూడా అపవిత్రత, క్షయం వంటివల్ల బాధలు ఉంటాయి.

రోగైర్ నానావిధైర్ గ్రస్తా రాగద్వేషభయాదిభిః ఛిన్నమూలతరుర్యద్వద్ అవశః పతతి క్షితౌ

వివిధ రకాల వ్యాధులు, కోపం, ద్వేషం, భయం వంటివాటితో బాధపడుతూ, వేరుకట్టిన చెట్టు ఎలా నేలపై పడిపోతుందో, అలాగే జీవులు పడిపోతారు.

పుణ్యవృక్షక్షయాత్తద్వద్ గాం పతన్తి దివౌకసః దుఃఖాభిలాషనిష్ఠానాం దుఃఖభోగాదిసంపదామ్

అలాగే, పుణ్యవృక్షం క్షీణించినప్పుడు, స్వర్గవాసులు భూమిపై పడిపోతారు. బాధకోసం ఆశపడేవారు, బాధ అనుభవమే సంపదగా ఉన్నవారు కూడా అంతే.

అస్మాత్తు పతతాం దుఃఖం కష్టం స్వర్గాద్దివౌకసామ్ నరకే దుఃఖమేవాత్ర నరకాణాం నిషేవణాత్

ఇక్కడి నుండి పడిపోయేవారికి, స్వర్గదేవతలకు కూడా బాధ చాలా కఠినంగా ఉంటుంది. నరకంలో అయితే, నరక అనుభవాల వల్ల బాధ తప్పదు.

విహితాకరణాచ్చైవ వర్ణినాం మునిపుఙ్గవాః

మహామునీశ్వరా! వర్ణాలకు నియమించిన కర్తవ్యాలను చేయకపోతే కూడా బాధ కలుగుతుంది.

యథా మృగో మృత్యుభయస్య భీత ఉచ్ఛిన్నవాసో న లభేత నిద్రామ్ ఏవం యతిర్ధ్యానపరో మహాత్మా సంసారభీతో న లభేత నిద్రామ్

మృగం మరణ భయంతో, నివాసం కోల్పోయి నిద్రపోనట్టే, ధ్యానంలో లీనమైన మహాత్ముడు, సంసార భయంతో నిద్రపోలేడు.

కీటపక్షిమృగాణాం చ పశూనాం గజవాజినామ్ దృష్టమ్ ఏవాసుఖం తస్మాత్ త్యజతః సుఖముత్తమమ్

కీటకాలు, పక్షులు, అడవి జంతువులు, పశువులు, ఏనుగులు, కుదిరాళ్లు — వీటిలో బాధ స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అందుకే, త్యాగం చేసినవారికే పరమసుఖం లభిస్తుంది.