లిఙ్గపురాణమ్

వర్తతే త్వసకృద్వృత్తిః కృత్స్నా హ్యేషా దయా స్మృతా యద్యదిష్టతమం ద్రవ్యం న్యాయేనైవాగతం క్రమాత్

ఇలా పదే పదే మంచి ప్రవర్తన చూపేవాడి జీవితం మొత్తం దయగా గుర్తించబడుతుంది. ఏదైనా ఇష్టమైన వస్తువు న్యాయంగా, క్రమంగా లభిస్తే...

తత్తద్గుణవతే దేయం దాతుస్తద్దానలక్షణమ్ దానం త్రివిధమిత్యేతత్ కనిష్ఠజ్యేష్ఠమధ్యమమ్

దానం అందుకునేవారి గుణాలను బట్టి, ఇచ్చేవారి స్వభావాన్ని కూడా పరిగణలోకి తీసుకొని ఇవ్వాలి. అందుకే దానాన్ని మూడురకాలుగా — తక్కువ, మధ్యమ, ఉత్తమంగా — చెబుతారు.

కారుణ్యాత్సర్వభూతేభ్యః సంవిభాగస్తు మధ్యమః శ్రుతిస్మృతిభ్యాం విహితో ధర్మో వర్ణాశ్రమాత్మకః

ప్రతి జీవికి దయతో పంచుకోవడం మధ్యమ దానం. వేదాలు, శాస్త్రాలు చెప్పిన విధంగా వర్ణాశ్రమ ధర్మాన్ని పాటించాలి.

శిష్టాచారావిరుద్ధశ్ చ స ధర్మః సాధురుచ్యతే మాయాకర్మఫలత్యాగీ శివాత్మా పరికీర్తితః

మంచి వాళ్ల ఆచారానికి వ్యతిరేకంగా లేని ధర్మమే మంచిదని అంటారు. మాయకు లోనవకుండా, కర్మ ఫలితాలను వదిలిపెట్టినవాడు శివస్వరూపుడని చెప్పబడతాడు.

నివృత్తః సర్వసఙ్గేభ్యో యుక్తో యోగీ ప్రకీర్తితః అసక్తో భయతో యస్తు విషయేషు విచార్య చ

అన్ని బంధాలనుంచి విడిపోయి, యోగంలో నిమగ్నమైనవాడిని యోగి అంటారు. కానీ, భయంతో ఇంద్రియ విషయాలకు దూరంగా ఉండేవాడు —

అలుబ్ధః సంయమీ ప్రోక్తః ప్రార్థితో ఽపి సమన్తతః ఆత్మార్థం వా పరార్థం వా ఇన్ద్రియాణీహ యస్య వై

లోభం లేని, ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకున్నవాడే అని అంటారు. తనకోసమో, ఇతరులకోసమో, ఎవరెన్ని సార్లు అడిగినా —

న మిథ్యా సమ్ప్రవర్తన్తే శమస్యైవ తు లక్షణమ్ అనుద్విగ్నో హ్యనిష్టేషు తథేష్టాన్నాభినన్దతి

ఇంద్రియాలు అబద్ధంగా ప్రవర్తించవు. ఇదే శాంతి లక్షణం. ఇష్టమైనది వచ్చినా ఆనందపడడు, అనిష్టమైనది వచ్చినా కలవరపడడు.

ప్రీతితాపవిషాదేభ్యో వినివృత్తిర్విరక్తతా సంన్యాసః కర్మణాం న్యాసః కృతానామకృతైః సహ

సంతోషం, బాధ, దుఃఖం నుంచి వెనక్కి తగ్గడమే విరక్తి. చేసిన పనులు, చేయని పనులను వదిలేయడమే సంయాసం.

కుశలాకుశలానాం తు ప్రహాణం న్యాస ఉచ్యతే అవ్యక్తాద్యవిశేషాన్తే వికారే ఽస్మిన్నచేతనే

మంచి, చెడు పనులను వదిలేయడమే సంయాసం. ఈ జడమైన మార్పులో, అవ్యక్తం నుంచి ప్రత్యేకత లేని స్థితి వరకు —

చేతనాచేతనాన్యత్వవిజ్ఞానం జ్ఞానముచ్యతే ఏవం తు జ్ఞానయుక్తస్య శ్రద్ధాయుక్తస్య శఙ్కరః

చైతన్యానికి, జడానికి తేడా తెలుసుకోవడమే జ్ఞానం. ఇలాంటి జ్ఞానంతో, విశ్వాసంతో ఉన్నవాడికి, శంకరా —

ప్రసీదతి న సందేహో ధర్మశ్చాయం ద్విజోత్తమాః కిం తు గుహ్యతమం వక్ష్యే సర్వత్ర పరమేశ్వరే

అతడు శాంతిని పొందుతాడని సందేహం లేదు. ఇదే ధర్మం, ఉత్తమ ద్విజులారా. ఇప్పుడు నేను పరమేశ్వరుని గురించి అత్యంత రహస్యమైన విషయాన్ని చెబుతాను.

భవే భక్తిర్న సందేహస్ తయా యుక్తో విముచ్యతే అయోగ్యస్యాపి భగవాన్ భక్తస్య పరమేశ్వరః

ఈ లోకంలో భక్తి కలిగితే సందేహం లేదు; ఆ భక్తితో ఉన్నవాడు విముక్తి పొందుతాడు. అర్హత లేని వాడికైనా, పరమేశ్వరుడు భక్తుని పట్ల ప్రసన్నుడవుతాడు.

ప్రసీదతి న సందేహో నిగృహ్య వివిధం తమః జ్ఞానమధ్యాపనం హోమో ధ్యానం యజ్ఞస్తపః శ్రుతమ్

అన్ని రకాల అజ్ఞానాన్ని నియంత్రించి, జ్ఞానం బోధించడం, హోమం చేయడం, ధ్యానం, యజ్ఞం, తపస్సు, వేదపఠనం — ఇవన్నీ భక్తికి దోహదపడతాయి.

దానమధ్యయనం సర్వం భవభక్త్యై న సంశయః చాన్ద్రాయణసహస్రైశ్ చ ప్రాజాపత్యశతైస్ తథా

దానం, వేదపఠనం — ఇవన్నీ భక్తికోసమే అని సందేహం లేదు. వేలు సంఖ్యలో చాంద్రాయణ వ్రతాలు, వందలాది ప్రాజాపత్య వ్రతాలు చేసినా —

మాసోపవాసైశ్చాన్యైర్వా భక్తిర్మునివరోత్తమాః అభక్తా భగవత్యస్మింల్ లోకే గిరిగుహాశయే

ఇంకా ఇతర నెలవ్రతాలు చేసినా, మునిశ్రేష్ఠులారా, భక్తికే ప్రాముఖ్యత. ఈ లోకంలో పర్వతగుహలో నివసించే భగవంతునికి భక్తి లేని వారు —

పతన్తి చాత్మభోగార్థం భక్తో భావేన ముచ్యతే భక్తానాం దర్శనాదేవ నృణాం స్వర్గాదయో ద్విజాః

తమ స్వార్థం కోసం పతించిపోతారు; కానీ భక్తుడు భక్తితో విముక్తి పొందుతాడు. భక్తులను చూసిన కేవలం దృష్టితోనే, ద్విజులారా, మనుషులు స్వర్గాది ఫలితాలు పొందుతారు.

న దుర్లభా న సన్దేహో భక్తానాం కిం పునస్ తథా బ్రహ్మవిష్ణుసురేన్ద్రాణాం తథాన్యేషామపి స్థితిః

ఇలాంటి ఫలితాలు భక్తులకు దొరకడం కష్టం కాదు — ఇది సందేహమే లేదు. మరి బ్రహ్మ, విష్ణు, ఇంద్రుడు, ఇతర దేవతలకు, మిగతావారికీ ఎంత సులభమో!

భక్త్యా ఏవ మునీనాం చ బలసౌభాగ్యమేవ చ భవేన చ తథా ప్రోక్తం సమ్ప్రేక్ష్యోమాం పినాకినా

భక్తితోనే మునులకు బలం, అదృష్టం లభిస్తుంది. ఉమాదేవిని పినాకధారి శివుడు చూసి ఇలా చెప్పాడు.

దేవ్యై దేవేన మధురం వారాణస్యాం పురా ద్విజాః అవిముక్తే సమాసీనా రుద్రేణ పరమాత్మనా

పూర్వం, ద్విజులారా, వారాణసిలో అవిముక్తంలో పరమాత్మ అయిన రుద్రుడు, దేవిని మధురంగా సంబోధించాడు.

రుద్రాణీ రుద్రమాహేదం లబ్ధ్వా వారాణసీం పురీమ్ కేన వశ్యో మహాదేవ పూజ్యో దృశ్యస్త్వమీశ్వరః

ఓ రుద్రాణీ, రుద్రుడిని, ఈ వారాణసి నగరాన్ని పొందిన తరువాత, మహాదేవుడు ఎలా మనకు వశమవుతాడు? ఆయనను ఎలా పూజించాలి? ఆయనను ప్రభువుగా ఎలా దర్శించగలం?

తపసా విద్యయా వాపి యోగేనేహ వద ప్రభో నిశమ్య వచనం తస్యాస్ తథా హ్యాలోక్య పార్వతీమ్

తపస్సుతోనా, జ్ఞానంతోనా, లేక యోగంతోనా ఇక్కడ మహాదేవుడిని పొందవచ్చా? ప్రభూ, దయచేసి చెప్పు. ఆమె మాటలు వినిన తరువాత, పార్వతిని చూచి ఇలా అడిగాడు.

ఆహ బాలేన్దుతిలకః పూర్ణేన్దువదనాం హసన్ స్మృత్వాథ మేనయా పత్న్యా గిరేర్గాం కథితాం పురా

చంద్రబింబాన్ని తలలో ధరించినవాడు, ముఖం పూర్ణచంద్రంలా ప్రకాశించే వాడు, చిరునవ్వుతో, కొంతసేపు మౌనంగా ఉండి, పర్వతరాజు భార్య మేనాదేవి చెప్పిన కథను గుర్తు చేసుకున్నాడు.

చిరకాలస్థితిం ప్రేక్ష్య గిరౌ దేవ్యా మహాత్మనః దేవి లబ్ధా పురీ రమ్యా త్వయా యత్ప్రష్టుమర్హసి

పర్వతంపై మహాత్మ అయిన దేవి చాలా కాలంగా ఉన్నదాన్ని చూచి, ఓ దేవీ, నీవు ఈ మధురమైన నగరాన్ని పొందావు. అందుకే దీనిని గురించి అడిగే హక్కు నీకుంది.

స్థానార్థం కథితం మాత్రా విస్మృతేహ విలాసిని పురా పితామహేనాపి పృష్టః ప్రశ్నవతాం వరే

ఈ స్థలానికి సంబంధించిన విషయాన్ని తల్లి చెప్పింది, కానీ అది ఇక్కడ మరచిపోయింది, ఓ లీలావతి. గతంలో బ్రహ్మదేవుడు కూడా ఇదే విషయాన్ని అడిగాడు.

యథా త్వయాద్య వై పృష్టో ద్రష్టుం బ్రహ్మాత్మకం త్వహమ్ శ్వేతే శ్వేతేన వర్ణేన దృష్ట్వా కల్పే తు మాం శుభే

నీవు నన్ను ఇప్పుడు బ్రహ్మస్వరూపాన్ని చూడాలని అడిగినట్లే, ఓ పవిత్రురాలీ, ఒక కల్పంలో బ్రహ్మదేవుడు కూడా నన్ను తెల్లవర్ణంతో, తెల్లరూపంతో దర్శించాడు.

సద్యోజాతం తథా రక్తే రక్తం వామం పితామహః పీతే తత్పురుషం పీతమ్ అఘోరే కృష్ణమీశ్వరమ్

సద్యోజాతుడు తెల్లవర్ణంలో, వామదేవుడు ఎరుపు రంగులో, బ్రహ్మదేవుడు పసుపు రంగులో తత్పురుషుడిని, అఘోరుడైన ఈశ్వరుడు నల్లవర్ణంలో దర్శించబడ్డాడు.

ఈశానం విశ్వరూపాఖ్యో విశ్వరూపం తదాహ మామ్

ఈశానుడు, విశ్వరూపుడని పిలవబడే వాడు, అప్పట్లో నన్ను విశ్వరూపుడిగా వివరించాడు.

వామ తత్పురుషాఘోర సద్యోజాత మహేశ్వర దృష్టో మయా త్వం గాయత్ర్యా దేవదేవ మహేశ్వర కేన వశ్యో మహాదేవ ధ్యేయః కుత్ర ఘృణానిధే

వామదేవుడు, తత్పురుషుడు, అఘోరుడు, సద్యోజాతుడు, మహేశ్వరుడు—ఈ ఐదుగురు రూపాలలో నీవు నన్ను గాయత్రీ ద్వారా దర్శించావు, ఓ దేవదేవా, మహేశ్వరా. మహాదేవుడు ఎలా వశమవుతాడు? ఎక్కడ ధ్యానం చేయాలి, ఓ కాంతినిధీ?

దృశ్యః పూజ్యస్ తథా దేవ్యా వక్తుమర్హసి శఙ్కర అవోచం శ్రద్ధయైవేతి వశ్యో వారిజసంభవ

ఆయన దర్శించదగినవాడు, పూజించదగినవాడు; అందుకే, ఓ దేవీ, నీవు చెప్పాలి, ఓ శంకరా. నేను ఇలా చెప్పాను: కేవలం విశ్వాసంతోనే ఆయన వశమవుతాడు, ఓ పద్మజా.