వాచ్యవాచకభావో ఽయమ్ అనాదిః సంస్థితస్తయోః వేదే శివాగమే వాపి యత్ర యత్ర షడక్షరః
ఈ వాచ్య, వాచక సంబంధం ఆదికాలం నుండీ స్థిరంగా ఉంది; వేదంలోనైనా, శైవాగమాలలోనైనా, ఎక్కడైనా ఆరు అక్షరాల మంత్రం ఉన్నచోట ఇది ఉంటుంది.
మన్త్రః స్థితః సదా ముఖ్యో లోకే పఞ్చాక్షరో మతః కిం తస్య బహుభిర్ మన్త్రైః శాస్త్రైర్వా బహువిస్తృతైః
ఈ మంత్రం ఎప్పుడూ ప్రధానమైనదిగా నిలుస్తుంది; లోకంలో ఐదు అక్షరాల మంత్రమే ముఖ్యమని భావిస్తారు. మరెందుకు ఎన్నో మంత్రాలు, విస్తారమైన శాస్త్రాలు?
యస్యైవం హృది సంస్థో ఽయం మన్త్రః స్యాత్పారమేశ్వరః తేనాధీతం శ్రుతం తేన తేన సర్వమనుష్ఠితమ్
ఎవరయితే ఈ పరమ మంత్రం హృదయంలో స్థిరంగా ఉంచుకుంటారో, వారు చదివింది, వినింది, ఆచరించినది అన్నీ ఫలిస్తుంది.
యో విద్వాన్వై జపేత్సమ్యగ్ అధీత్యైవ విధానతః ఏతావద్ధి శివజ్ఞానమ్ ఏతావత్పరమం పదమ్
ఎవరయితే విద్యావంతుడై, నియమానుసారం ఈ మంత్రాన్ని సరిగ్గా జపిస్తాడో, అదే శివజ్ఞానం, అదే పరమపదము.
ఏతావద్ బ్రహ్మవిద్యా చ తస్మాన్నిత్యం జపేద్బుధః పఞ్చాక్షరైః సప్రణవో మన్త్రో ఽయం హృదయం మమ
ఇదే బ్రహ్మవిద్య; అందువల్ల జ్ఞానులు ఐదు అక్షరాలతో, ప్రణవంతో కూడిన ఈ మంత్రాన్ని ఎప్పుడూ జపించాలి—ఇదే నా హృదయం.
గుహ్యాద్గుహ్యతరం సాక్షాన్ మోక్షజ్ఞానమ్ అనుత్తమమ్ అస్య మన్త్రస్య వక్ష్యామి ఋషిచ్ఛన్దో ఽధిదైవతమ్
ఈ మంత్రానికి సంబంధించిన అత్యంత రహస్యమైన, ప్రత్యక్షమైన, ఉత్తమమైన మోక్షజ్ఞానాన్ని, దాని ఋషి, ఛందస్సు, అధిదేవతను నేను వివరంగా చెబుతాను.
బీజం శక్తిం స్వరం వర్ణం స్థానం చైవాక్షరం ప్రతి వామదేవో నామ ఋషిః పఙ్క్తిశ్ఛన్ద ఉదాహృతః
ప్రతి అక్షరానికి విత్తనం, శక్తి, స్వరం, వర్ణం, స్థానం ఉంటాయి; వామదేవుడు ఋషి, పంక్తి ఛందస్సు అని చెప్పబడింది.
దేవతా శివ ఏవాహం మన్త్రస్యాస్య వరాననే నకారాదీని బీజాని పఞ్చభూతాత్మకాని చ
ఓ సుందరవదనా! నేను శివుడే ఈ మంత్రానికి దేవతను; 'న' అక్షరం మొదలైనవి విత్తనాలు, అవి ఐదు భూతాల స్వరూపమైనవి.
ఆత్మానం ప్రణవం విద్ధి సర్వవ్యాపినమవ్యయమ్ శక్తిస్త్వమేవ దేవేశి సర్వదేవనమస్కృతే
ప్రణవాన్ని నీవు ఆత్మగా, సర్వవ్యాప్తిగా, అవినాశిగా తెలుసుకో. దేవతలందరూ నమస్కరించే దేవేశి! నీవే శక్తివంతురాలు.
త్వదీయం ప్రణవం కించిన్ మదీయం ప్రణవం తథా త్వదీయం దేవి మన్త్రాణాం శక్తిభూతం న సంశయః
నీ ప్రణవం ఒకటి, నా ప్రణవం వేరొకటి; ఓ దేవి! నీ ప్రణవమే మంత్రాలకు శక్తిగా ఉంది—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
అకారోకారమకారా మదీయే ప్రణవే స్థితాః ఉకారం చ మకారం చ అకారం చ క్రమేణ వై
నా ప్రణవంలో 'అ', 'ఉ', 'మ' అనే అక్షరాలు వరుసగా స్థిరంగా ఉన్నాయి.
త్వదీయం ప్రణవం విద్ధి త్రిమాత్రం ప్లుతముత్తమమ్ ఓఙ్కారస్య స్వరోదాత్త ఋషిర్బ్రహ్మ సితం వపుః
నీ ప్రణవాన్ని అత్యుత్తమమైన, మూడు భాగాలుగా సాగిపోయేదిగా తెలుసుకో. ఓంకారానికి ఋషి బ్రహ్మ, అది తెల్లని రూపాన్ని కలిగి ఉంది.
ఛన్దో దేవీ చ గాయత్రీ పరమాత్మాధిదేవతా ఉదాత్తః ప్రథమస్తద్వచ్ చతుర్థశ్ చ ద్వితీయకః
ఛందస్సు గాయత్రీ దేవి, పరమాత్మే అధిదైవతం. మొదటి, రెండవ, నాలుగవ అక్షరాలు ఉచ్చారణలో ప్రాముఖ్యంగా ఉంటాయి.
పఞ్చమః స్వరితశ్చైవ మధ్యమో నిషధః స్మృతాః నకారః పీతవర్ణశ్ చ స్థానం పూర్వముఖం స్మృతమ్
ఐదవది స్వరిత స్వరం, మధ్యది నిషధంగా పిలుస్తారు. 'న' అక్షరం పసుపు రంగులో ఉంటుంది, దాని స్థానం తూర్పు దిశగా భావించబడుతుంది.
ఇన్ద్రో ఽధిదైవతం ఛన్దో గాయత్రీ గౌతమ ఋషిః మకారః కృష్ణవర్ణో ఽస్య స్థానం వై దక్షిణాముఖమ్
ఇంద్రుడు అధిదైవతం, ఛందస్సు గాయత్రీ, ఋషి గౌతముడు. 'మ' అక్షరం నల్లని రంగులో ఉంటుంది, దాని స్థానం దక్షిణదిశగా ఉంటుంది.
ఛన్దో ఽనుష్టుప్ ఋషిశ్చాత్రీ రుద్రో దైవతముచ్యతే శికారో ధూమ్రవర్ణో ఽస్య స్థానం వై పశ్చిమం ముఖమ్
ఛందస్సు అనుష్టుప్, ఋషి అత్రి, దేవుడు రుద్రుడు. 'శి' అక్షరం పొగ రంగులో ఉంటుంది, దాని స్థానం పడమరదిశగా ఉంటుంది.
విశ్వామిత్ర ఋషిస్త్రిష్టుప్ ఛన్దో విష్ణుస్తు దైవతమ్ వాకారో హేమవర్ణో ఽస్య స్థానం చైవోత్తరం ముఖమ్
విశ్వామిత్రుడు ఋషి, త్రిష్టుప్ ఛందస్సు, విష్ణువు దేవుడు. 'వ' అక్షరం బంగారు రంగులో ఉంటుంది, దాని స్థానం ఉత్తరదిశగా ఉంటుంది.
బ్రహ్మాధిదైవతం ఛన్దో బృహతీ చాఙ్గిరా ఋషిః యకారో రక్తవర్ణశ్ చ స్థానమ్ ఊర్ధ్వం ముఖం విరాట్
బ్రహ్మ అధిదైవతం, ఛందస్సు బృహతీ, ఋషి అంగిరసుడు. 'య' అక్షరం ఎరుపు రంగులో ఉంటుంది, దాని స్థానం పైవైపు విరాట్గా ఉంటుంది.
ఛన్ద ఋషిర్భరద్వాజః స్కన్దో దైవతముచ్యతే న్యాసమస్య ప్రవక్ష్యామి సర్వసిద్ధికరం శుభమ్
ఛందస్సు ఋషి, ఋషి భరద్వాజుడు, దేవుడు స్కందుడు. దాని న్యాసాన్ని చెప్పబోతున్నాను, అది అన్ని సిద్ధులను ప్రసాదిస్తుంది, శుభదాయకం.
సర్వపాపహరం చైవ త్రివిధో న్యాస ఉచ్యతే ఉత్పత్తిస్థితిసంహారభేదతస్త్రివిధః స్మృతః
మూడు విధాల న్యాసం అన్ని పాపాలను తొలగిస్తుంది. సృష్టి, స్థితి, లయ ప్రకారం ఇది మూడు విధాలుగా గుర్తించబడింది.
బ్రహ్మచారిగృహస్థానాం యతీనాం క్రమశో భవేత్ ఉత్పత్తిర్బ్రహ్మచారిణాం గృహస్థానాం స్థితిః సదా
బ్రహ్మచారులు, గృహస్థులు, యతులకు వరుసగా చేయాలి. బ్రహ్మచారులకు సృష్టి, గృహస్థులకు ఎప్పుడూ స్థితి.
యతీనాం సంహృతిర్ న్యాసః సిద్ధిర్ భవతి నాన్యథా అఙ్గన్యాసః కరన్యాసో దేహన్యాస ఇతి త్రిధా
యతులకు లయమే న్యాసం; వేరే విధంగా సిద్ధి రాదు. అంగన్యాసం, కరణ్యాసం, దేహన్యాసం అనే మూడు విధాలున్నాయి.
ఉత్పత్త్యాదిత్రిభేదేన వక్ష్యతే తే వరాననే న్యసేత్పూర్వం కరన్యాసం దేహన్యాసమ్ అనన్తరమ్
ఓ ముద్దుబాలా! సృష్టి మొదలైన మూడు విధాల విభాగాన్ని నేను వివరించబోతున్నాను. ముందుగా కరణ్యాసం చేయాలి, తరువాత దేహన్యాసం చేయాలి.
అఙ్గన్యాసం తతః పశ్చాద్ అక్షరాణాం విధిక్రమాత్ మూర్ధాదిపాదపర్యన్తమ్ ఉత్పత్తిన్యాస ఉచ్యతే
తర్వాత అక్షరాల క్రమానుసారం తల నుండి పాదాల వరకు అంగన్యాసం చేయాలి. దీనిని సృష్టి న్యాసం అంటారు.
పాదాదిమూర్ధపర్యన్తం సంహారో భవతి ప్రియే హృదయాస్యగలన్యాసః స్థితిన్యాస ఉదాహృతః
పాదాల నుండి తల వరకు చేయడమే లయ. హృదయం, నోటిమూల, గొంతు మీద న్యాసం చేయడాన్ని స్థితి న్యాసం అంటారు.
బ్రహ్మచారిగృహస్థానాం యతీనాం చైవ శోభనే సశిరస్కం తతో దేహం సర్వమన్త్రేణ సంస్పృశేత్
బ్రహ్మచారులు, గృహస్థులు, యతులకు, ఓ శుభలక్షణా! ముందుగా తలను తాకి, ఆ తర్వాత మంత్రంతో మొత్తం శరీరాన్ని తాకాలి.
స దేహన్యాస ఇత్యుక్తః సర్వేషాం సమ ఏవ స దక్షిణాఙ్గుష్ఠమారభ్య వామాఙ్గుష్ఠాన్త ఏవ హి
దీనిని దేహన్యాసం అంటారు, ఇది అందరికీ ఒకే విధంగా ఉంటుంది. కుడి బొటనవేలు నుండి ఎడమ బొటనవేలు వరకు చేయాలి.
న్యస్యతే యత్తదుత్పత్తిర్ విపరీతం తు సంహృతిః అఙ్గుష్ఠాదికనిష్ఠాన్తం న్యస్యతే హస్తయోర్ ద్వయోః
ఇలా చేయడమే సృష్టి, దీనికి విరుద్ధంగా చేయడమే లయ. బొటనవేలు నుండి చిన్నవేలు వరకు రెండు చేతుల మీద న్యాసం చేయాలి.
అతీవ భోగదో దేవి స్థితిన్యాసః కుటుంబినామ్ కరన్యాసం పురా కృత్వా దేహన్యాసమ్ అనన్తరమ్
దేవీ! ఈ అవయవ న్యాసం గృహస్థులకు ఎంతో ఫలదాయకంగా ఉంటుంది. ముందుగా చేతులపై న్యాసం చేసి, తరువాత శరీరంపై న్యాసం చేయాలి.
అఙ్గన్యాసం న్యసేత్పశ్చాద్ ఏష సాధారణో విధిః ఓఙ్కారం సంపుటీకృత్య సర్వాఙ్గేషు చ విన్యసేత్
తరువాత అవయవాలపై న్యాసం చేయాలి. ఇదే సాధారణ విధానం. ఓం అక్షరాన్ని మనసులో ఉంచి, అన్ని అవయవాలపై న్యాసం చేయాలి.