తచ్ఛ్రుత్వా మన్త్రమాహాత్మ్యమ్ ఋషయస్తే తపోధనాః మన్త్రస్య వినియోగం చ కృత్వా సర్వమనుష్ఠితాః
ఆ మంత్ర మహిమను విని, తపస్సులో నిమగ్నమైన ఋషులు, మంత్ర వినియోగాన్ని పూర్తిగా ఆచరించారు.
తన్మాహాత్మ్యాత్ తదా లోకాన్ సదేవాసురమానుషాన్ వర్ణాన్వర్ణవిభాగాంశ్ చ సర్వధర్మాంశ్ చ శోభనాన్
ఆ మంత్ర మహిమ వల్ల, అప్పట్లో దేవతలు, అసురులు, మనుషులు, వర్ణాలు, వాటి విభాగాలు, అన్ని శ్రేష్ఠమైన ధర్మాలు ప్రాప్తించాయి.
పూర్వకల్పసముద్భూతాఞ్ ఛ్రుతవన్తో యథా పురా పఞ్చాక్షరప్రభావాచ్చ లోకా వేదా మహర్షయః
పూర్వకాలాలలో యుగాలు మారినప్పుడు, లోకాలు, వేదాలు, మహర్షులు ఎలా ఉద్భవించారో, అలాగే ఐదు అక్షరాల మంత్ర శక్తితో వారు వినారు.
తిష్ఠన్తి శాశ్వతా ధర్మా దేవాః సర్వమిదం జగత్ తద్ ఇదానీం ప్రవక్ష్యామి శృణు చావహితాఖిలమ్
శాశ్వతమైన ధర్మాలు, దేవతలు, ఈ మొత్తం జగత్తు నిలిచివున్నాయి. ఇప్పుడు నేను వీటి గురించి వివరంగా చెబుతాను, నీవు పూర్తిగా శ్రద్ధతో విను.
అల్పాక్షరం మహార్థం చ వేదసారం విముక్తిదమ్ ఆజ్ఞాసిద్ధమసందిగ్ధం వాక్యమేతచ్ఛివాత్మకమ్
ఈ మాట అతి సంక్షిప్తంగా ఉన్నా, లోతైన అర్థంతో, వేదసారం, ముక్తిని ఇచ్చేది, ఆజ్ఞతో స్థిరమైనది, సందేహం లేనిది, శివస్వరూపమైనది.
నానాసిద్ధియుతం దివ్యం లోకచిత్తానురఞ్జకమ్ సునిశ్చితార్థం గంభీరం వాక్యం మే పారమేశ్వరమ్
ఇది అనేక సిద్ధులతో కూడినది, దివ్యమైనది, ప్రాణుల మనసుకు ఆనందాన్ని కలిగించేది, స్పష్టమైన అర్థంతో, లోతైనది—ఇది నా పరమమైన వాక్యం.
మన్త్రం ముఖసుఖోచ్చార్యమ్ అశేషార్థప్రసాధకమ్ తద్బీజం సర్వవిద్యానాం మన్త్రమాద్యం సుశోభనమ్
ఈ మంత్రాన్ని సులభంగా పలుకవచ్చు, ఇది అన్ని కార్యాలను సిద్ధించిస్తుంది; అన్ని విద్యలకు ఇది విత్తనం, మంత్రాలలో ఇది మొదటిది, అతి శోభనమైనది.
అతిసూక్ష్మం మహార్థం చ జ్ఞేయం తద్వటబీజవత్ వేదః స త్రిగుణాతీతః సర్వజ్ఞః సర్వకృత్ప్రభుః
ఇది చాలా సూక్ష్మమైనది, కానీ గొప్ప అర్థంతో, వటవృక్షం విత్తనంలా తెలుసుకోవాలి; ఆ వేదం మూడు గుణాలకు అతీతమైనది, అన్నీ తెలిసినది, అన్ని క్రియలకు అధిపతి.
ఓమిత్యేకాక్షరం మన్త్రం స్థితః సర్వగతః శివః మన్త్రే షడక్షరే సూక్ష్మే పఞ్చాక్షరతనుః శివః
ఒక అక్షరమైన 'ఓం' మంత్రమే శివుడు, అన్ని చోట్ల ఉన్నవాడు; ఆరు అక్షరాల సూక్ష్మ మంత్రంలో శివుడు ఐదు అక్షరాల రూపంలో ఉన్నాడు.
వాచ్యవాచకభావేన స్థితః సాక్షాత్స్వభావతః వాచ్యః శివః ప్రమేయత్వాన్ మన్త్రస్తద్వాచకః స్మృతః
వాచ్య, వాచక భావంతో, తన స్వభావంతోనే ప్రత్యక్షంగా ఉన్నాడు; శివుడు తెలుసుకోవాల్సినది కాబట్టి వాచ్యుడు, మంత్రం వాచకుడు అని చెప్పబడింది.
వాచ్యవాచకభావో ఽయమ్ అనాదిః సంస్థితస్తయోః వేదే శివాగమే వాపి యత్ర యత్ర షడక్షరః
ఈ వాచ్య, వాచక సంబంధం ఆదికాలం నుండీ స్థిరంగా ఉంది; వేదంలోనైనా, శైవాగమాలలోనైనా, ఎక్కడైనా ఆరు అక్షరాల మంత్రం ఉన్నచోట ఇది ఉంటుంది.
మన్త్రః స్థితః సదా ముఖ్యో లోకే పఞ్చాక్షరో మతః కిం తస్య బహుభిర్ మన్త్రైః శాస్త్రైర్వా బహువిస్తృతైః
ఈ మంత్రం ఎప్పుడూ ప్రధానమైనదిగా నిలుస్తుంది; లోకంలో ఐదు అక్షరాల మంత్రమే ముఖ్యమని భావిస్తారు. మరెందుకు ఎన్నో మంత్రాలు, విస్తారమైన శాస్త్రాలు?
యస్యైవం హృది సంస్థో ఽయం మన్త్రః స్యాత్పారమేశ్వరః తేనాధీతం శ్రుతం తేన తేన సర్వమనుష్ఠితమ్
ఎవరయితే ఈ పరమ మంత్రం హృదయంలో స్థిరంగా ఉంచుకుంటారో, వారు చదివింది, వినింది, ఆచరించినది అన్నీ ఫలిస్తుంది.
యో విద్వాన్వై జపేత్సమ్యగ్ అధీత్యైవ విధానతః ఏతావద్ధి శివజ్ఞానమ్ ఏతావత్పరమం పదమ్
ఎవరయితే విద్యావంతుడై, నియమానుసారం ఈ మంత్రాన్ని సరిగ్గా జపిస్తాడో, అదే శివజ్ఞానం, అదే పరమపదము.
ఏతావద్ బ్రహ్మవిద్యా చ తస్మాన్నిత్యం జపేద్బుధః పఞ్చాక్షరైః సప్రణవో మన్త్రో ఽయం హృదయం మమ
ఇదే బ్రహ్మవిద్య; అందువల్ల జ్ఞానులు ఐదు అక్షరాలతో, ప్రణవంతో కూడిన ఈ మంత్రాన్ని ఎప్పుడూ జపించాలి—ఇదే నా హృదయం.
గుహ్యాద్గుహ్యతరం సాక్షాన్ మోక్షజ్ఞానమ్ అనుత్తమమ్ అస్య మన్త్రస్య వక్ష్యామి ఋషిచ్ఛన్దో ఽధిదైవతమ్
ఈ మంత్రానికి సంబంధించిన అత్యంత రహస్యమైన, ప్రత్యక్షమైన, ఉత్తమమైన మోక్షజ్ఞానాన్ని, దాని ఋషి, ఛందస్సు, అధిదేవతను నేను వివరంగా చెబుతాను.
బీజం శక్తిం స్వరం వర్ణం స్థానం చైవాక్షరం ప్రతి వామదేవో నామ ఋషిః పఙ్క్తిశ్ఛన్ద ఉదాహృతః
ప్రతి అక్షరానికి విత్తనం, శక్తి, స్వరం, వర్ణం, స్థానం ఉంటాయి; వామదేవుడు ఋషి, పంక్తి ఛందస్సు అని చెప్పబడింది.
దేవతా శివ ఏవాహం మన్త్రస్యాస్య వరాననే నకారాదీని బీజాని పఞ్చభూతాత్మకాని చ
ఓ సుందరవదనా! నేను శివుడే ఈ మంత్రానికి దేవతను; 'న' అక్షరం మొదలైనవి విత్తనాలు, అవి ఐదు భూతాల స్వరూపమైనవి.
ఆత్మానం ప్రణవం విద్ధి సర్వవ్యాపినమవ్యయమ్ శక్తిస్త్వమేవ దేవేశి సర్వదేవనమస్కృతే
ప్రణవాన్ని నీవు ఆత్మగా, సర్వవ్యాప్తిగా, అవినాశిగా తెలుసుకో. దేవతలందరూ నమస్కరించే దేవేశి! నీవే శక్తివంతురాలు.
త్వదీయం ప్రణవం కించిన్ మదీయం ప్రణవం తథా త్వదీయం దేవి మన్త్రాణాం శక్తిభూతం న సంశయః
నీ ప్రణవం ఒకటి, నా ప్రణవం వేరొకటి; ఓ దేవి! నీ ప్రణవమే మంత్రాలకు శక్తిగా ఉంది—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
అకారోకారమకారా మదీయే ప్రణవే స్థితాః ఉకారం చ మకారం చ అకారం చ క్రమేణ వై
నా ప్రణవంలో 'అ', 'ఉ', 'మ' అనే అక్షరాలు వరుసగా స్థిరంగా ఉన్నాయి.
త్వదీయం ప్రణవం విద్ధి త్రిమాత్రం ప్లుతముత్తమమ్ ఓఙ్కారస్య స్వరోదాత్త ఋషిర్బ్రహ్మ సితం వపుః
నీ ప్రణవాన్ని అత్యుత్తమమైన, మూడు భాగాలుగా సాగిపోయేదిగా తెలుసుకో. ఓంకారానికి ఋషి బ్రహ్మ, అది తెల్లని రూపాన్ని కలిగి ఉంది.
ఛన్దో దేవీ చ గాయత్రీ పరమాత్మాధిదేవతా ఉదాత్తః ప్రథమస్తద్వచ్ చతుర్థశ్ చ ద్వితీయకః
ఛందస్సు గాయత్రీ దేవి, పరమాత్మే అధిదైవతం. మొదటి, రెండవ, నాలుగవ అక్షరాలు ఉచ్చారణలో ప్రాముఖ్యంగా ఉంటాయి.
పఞ్చమః స్వరితశ్చైవ మధ్యమో నిషధః స్మృతాః నకారః పీతవర్ణశ్ చ స్థానం పూర్వముఖం స్మృతమ్
ఐదవది స్వరిత స్వరం, మధ్యది నిషధంగా పిలుస్తారు. 'న' అక్షరం పసుపు రంగులో ఉంటుంది, దాని స్థానం తూర్పు దిశగా భావించబడుతుంది.
ఇన్ద్రో ఽధిదైవతం ఛన్దో గాయత్రీ గౌతమ ఋషిః మకారః కృష్ణవర్ణో ఽస్య స్థానం వై దక్షిణాముఖమ్
ఇంద్రుడు అధిదైవతం, ఛందస్సు గాయత్రీ, ఋషి గౌతముడు. 'మ' అక్షరం నల్లని రంగులో ఉంటుంది, దాని స్థానం దక్షిణదిశగా ఉంటుంది.
ఛన్దో ఽనుష్టుప్ ఋషిశ్చాత్రీ రుద్రో దైవతముచ్యతే శికారో ధూమ్రవర్ణో ఽస్య స్థానం వై పశ్చిమం ముఖమ్
ఛందస్సు అనుష్టుప్, ఋషి అత్రి, దేవుడు రుద్రుడు. 'శి' అక్షరం పొగ రంగులో ఉంటుంది, దాని స్థానం పడమరదిశగా ఉంటుంది.
విశ్వామిత్ర ఋషిస్త్రిష్టుప్ ఛన్దో విష్ణుస్తు దైవతమ్ వాకారో హేమవర్ణో ఽస్య స్థానం చైవోత్తరం ముఖమ్
విశ్వామిత్రుడు ఋషి, త్రిష్టుప్ ఛందస్సు, విష్ణువు దేవుడు. 'వ' అక్షరం బంగారు రంగులో ఉంటుంది, దాని స్థానం ఉత్తరదిశగా ఉంటుంది.
బ్రహ్మాధిదైవతం ఛన్దో బృహతీ చాఙ్గిరా ఋషిః యకారో రక్తవర్ణశ్ చ స్థానమ్ ఊర్ధ్వం ముఖం విరాట్
బ్రహ్మ అధిదైవతం, ఛందస్సు బృహతీ, ఋషి అంగిరసుడు. 'య' అక్షరం ఎరుపు రంగులో ఉంటుంది, దాని స్థానం పైవైపు విరాట్గా ఉంటుంది.
ఛన్ద ఋషిర్భరద్వాజః స్కన్దో దైవతముచ్యతే న్యాసమస్య ప్రవక్ష్యామి సర్వసిద్ధికరం శుభమ్
ఛందస్సు ఋషి, ఋషి భరద్వాజుడు, దేవుడు స్కందుడు. దాని న్యాసాన్ని చెప్పబోతున్నాను, అది అన్ని సిద్ధులను ప్రసాదిస్తుంది, శుభదాయకం.
సర్వపాపహరం చైవ త్రివిధో న్యాస ఉచ్యతే ఉత్పత్తిస్థితిసంహారభేదతస్త్రివిధః స్మృతః
మూడు విధాల న్యాసం అన్ని పాపాలను తొలగిస్తుంది. సృష్టి, స్థితి, లయ ప్రకారం ఇది మూడు విధాలుగా గుర్తించబడింది.