తాన్పఞ్చవదనైర్గృహ్ణన్ బ్రహ్మా లోకపితామహః వాచ్యవాచకభావేన జ్ఞాతవాన్పరమేశ్వరమ్
ఆ ఐదు ముఖాలతో ఆ మంత్రాన్ని స్వీకరించిన బ్రహ్మ, లోకాల పితామహుడు, పేరు-పేరుపెట్టబడినదాని సంబంధం ద్వారా పరమేశ్వరుని గ్రహించాడు.
వాచ్యః పఞ్చాక్షరైర్దేవి శివస్త్రైలోక్యపూజితః వాచకః పరమో మన్త్రస్ తస్య పఞ్చాక్షరః స్థితః
దేవీ, మూడు లోకాలలో పూజింపబడే శివుడు ఐదు అక్షరాల మంత్రంతో సూచించబడతాడు. ఆ పరమ మంత్రమే ఆయనకు పేరు పెట్టింది, ఆ ఐదు అక్షరాల మంత్రం ఆయనలో స్థిరంగా ఉంది.
జ్ఞాత్వా ప్రయోగం విధినా చ సిద్ధిం లబ్ధ్వా తథా పఞ్చముఖో మహాత్మా ప్రోవాచ పుత్రేషు జగద్ధితాయ మన్త్రం మహార్థం కిల పఞ్చవర్ణమ్
దాని ప్రయోగాన్ని విధిగా తెలుసుకుని, సిద్ధిని పొందిన ఐదు ముఖాల మహాత్ముడు, లోక హితార్థంగా తన కుమారులకు గొప్ప అర్థమున్న ఐదు అక్షరాల మంత్రాన్ని చెప్పాడు.
తే లబ్ధ్వా మన్త్రరత్నం తు సాక్షాల్లోకపితామహాత్ తమారాధయితుం దేవం పరాత్పరతరం శివమ్
వారు ఆ మంత్రరత్నాన్ని లోకాల పితామహుడైన బ్రహ్మ నుంచి నేరుగా పొంది, పరమాత్ముడైన శివుని ఆరాధించేందుకు ప్రయత్నించారు.
తతస్తుతోష భగవాన్ త్రిమూర్తీనాం పరః శివః దత్తవానఖిలం జ్ఞానమ్ అణిమాదిగుణాష్టకమ్
అప్పుడా పరమేశ్వరుడు, త్రిమూర్తుల్లో శ్రేష్ఠుడైన శివుడు సంతోషించి, వారికి సమస్త జ్ఞానం, అణిమాది ఎనిమిది శక్తులను ప్రసాదించాడు.
తే ఽపి లబ్ధ్వా వరాన్విప్రాస్ తదారాధనకాఙ్క్షిణః మేరోస్తు శిఖరే రమ్యే ముఞ్జవాన్నామ పర్వతః
వారు ఆ వరాలను పొంది, మరింత ఆరాధన కోరికతో, మేరు పర్వతం పై అందమైన ముంజవాన్ అనే పర్వత శిఖరంపైకి వెళ్లారు.
మత్ప్రియః సతతం శ్రీమాన్ మద్భూతైః పరిరక్షితః తస్యాభ్యాశే తపస్తీవ్రం లోకసృష్టిసముత్సుకాః
నాకు ఎప్పుడూ ప్రియమైన, మహిమ కలిగిన, నా గణాలతో రక్షించబడే వారు, అక్కడి సమీపంలో, లోక సృష్టికై తపస్సు ప్రారంభించారు.
దివ్యవర్షసహస్రం తు వాయుభక్షాః సమాచరన్ తిష్ఠన్తో ఽనుగ్రహార్థాయ దేవి తే ఋషయః పురా
ఆ ప్రాచీన ఋషులు, దివ్య సంవత్సరాల వెయ్యేళ్లు గాలి మాత్రమే తీసుకుంటూ, కృప కోసం నిలబడి తపస్సు చేశారు, ఓ దేవీ.
తేషాం భక్తిమహం దృష్ట్వా సద్యః ప్రత్యక్షతామియామ్ పఞ్చాక్షరమ్ ఋషిచ్ఛన్దో దైవతం శక్తిబీజవత్
వారి గొప్ప భక్తిని చూసి, నేను వెంటనే ప్రత్యక్షమై, ఐదు అక్షరాల మంత్రాన్ని ఋషిచ్ఛందస్సుతో, దైవతం, శక్తి, బీజంతో కలిపి వారికి చూపించాను.
న్యాసం షడఙ్గం దిగ్బన్ధం వినియోగమశేషతః ప్రోక్తవానహమార్యాణాం లోకానాం హితకామ్యయా
లోకాల మేలుకోసం, ఆ మహనీయులకు నేను షడంగ న్యాసం, దిక్బంధం, అన్ని విధాల వినియోగాన్ని పూర్తిగా వివరించాను.
తచ్ఛ్రుత్వా మన్త్రమాహాత్మ్యమ్ ఋషయస్తే తపోధనాః మన్త్రస్య వినియోగం చ కృత్వా సర్వమనుష్ఠితాః
ఆ మంత్ర మహిమను విని, తపస్సులో నిమగ్నమైన ఋషులు, మంత్ర వినియోగాన్ని పూర్తిగా ఆచరించారు.
తన్మాహాత్మ్యాత్ తదా లోకాన్ సదేవాసురమానుషాన్ వర్ణాన్వర్ణవిభాగాంశ్ చ సర్వధర్మాంశ్ చ శోభనాన్
ఆ మంత్ర మహిమ వల్ల, అప్పట్లో దేవతలు, అసురులు, మనుషులు, వర్ణాలు, వాటి విభాగాలు, అన్ని శ్రేష్ఠమైన ధర్మాలు ప్రాప్తించాయి.
పూర్వకల్పసముద్భూతాఞ్ ఛ్రుతవన్తో యథా పురా పఞ్చాక్షరప్రభావాచ్చ లోకా వేదా మహర్షయః
పూర్వకాలాలలో యుగాలు మారినప్పుడు, లోకాలు, వేదాలు, మహర్షులు ఎలా ఉద్భవించారో, అలాగే ఐదు అక్షరాల మంత్ర శక్తితో వారు వినారు.
తిష్ఠన్తి శాశ్వతా ధర్మా దేవాః సర్వమిదం జగత్ తద్ ఇదానీం ప్రవక్ష్యామి శృణు చావహితాఖిలమ్
శాశ్వతమైన ధర్మాలు, దేవతలు, ఈ మొత్తం జగత్తు నిలిచివున్నాయి. ఇప్పుడు నేను వీటి గురించి వివరంగా చెబుతాను, నీవు పూర్తిగా శ్రద్ధతో విను.
అల్పాక్షరం మహార్థం చ వేదసారం విముక్తిదమ్ ఆజ్ఞాసిద్ధమసందిగ్ధం వాక్యమేతచ్ఛివాత్మకమ్
ఈ మాట అతి సంక్షిప్తంగా ఉన్నా, లోతైన అర్థంతో, వేదసారం, ముక్తిని ఇచ్చేది, ఆజ్ఞతో స్థిరమైనది, సందేహం లేనిది, శివస్వరూపమైనది.
నానాసిద్ధియుతం దివ్యం లోకచిత్తానురఞ్జకమ్ సునిశ్చితార్థం గంభీరం వాక్యం మే పారమేశ్వరమ్
ఇది అనేక సిద్ధులతో కూడినది, దివ్యమైనది, ప్రాణుల మనసుకు ఆనందాన్ని కలిగించేది, స్పష్టమైన అర్థంతో, లోతైనది—ఇది నా పరమమైన వాక్యం.
మన్త్రం ముఖసుఖోచ్చార్యమ్ అశేషార్థప్రసాధకమ్ తద్బీజం సర్వవిద్యానాం మన్త్రమాద్యం సుశోభనమ్
ఈ మంత్రాన్ని సులభంగా పలుకవచ్చు, ఇది అన్ని కార్యాలను సిద్ధించిస్తుంది; అన్ని విద్యలకు ఇది విత్తనం, మంత్రాలలో ఇది మొదటిది, అతి శోభనమైనది.
అతిసూక్ష్మం మహార్థం చ జ్ఞేయం తద్వటబీజవత్ వేదః స త్రిగుణాతీతః సర్వజ్ఞః సర్వకృత్ప్రభుః
ఇది చాలా సూక్ష్మమైనది, కానీ గొప్ప అర్థంతో, వటవృక్షం విత్తనంలా తెలుసుకోవాలి; ఆ వేదం మూడు గుణాలకు అతీతమైనది, అన్నీ తెలిసినది, అన్ని క్రియలకు అధిపతి.
ఓమిత్యేకాక్షరం మన్త్రం స్థితః సర్వగతః శివః మన్త్రే షడక్షరే సూక్ష్మే పఞ్చాక్షరతనుః శివః
ఒక అక్షరమైన 'ఓం' మంత్రమే శివుడు, అన్ని చోట్ల ఉన్నవాడు; ఆరు అక్షరాల సూక్ష్మ మంత్రంలో శివుడు ఐదు అక్షరాల రూపంలో ఉన్నాడు.
వాచ్యవాచకభావేన స్థితః సాక్షాత్స్వభావతః వాచ్యః శివః ప్రమేయత్వాన్ మన్త్రస్తద్వాచకః స్మృతః
వాచ్య, వాచక భావంతో, తన స్వభావంతోనే ప్రత్యక్షంగా ఉన్నాడు; శివుడు తెలుసుకోవాల్సినది కాబట్టి వాచ్యుడు, మంత్రం వాచకుడు అని చెప్పబడింది.
వాచ్యవాచకభావో ఽయమ్ అనాదిః సంస్థితస్తయోః వేదే శివాగమే వాపి యత్ర యత్ర షడక్షరః
ఈ వాచ్య, వాచక సంబంధం ఆదికాలం నుండీ స్థిరంగా ఉంది; వేదంలోనైనా, శైవాగమాలలోనైనా, ఎక్కడైనా ఆరు అక్షరాల మంత్రం ఉన్నచోట ఇది ఉంటుంది.
మన్త్రః స్థితః సదా ముఖ్యో లోకే పఞ్చాక్షరో మతః కిం తస్య బహుభిర్ మన్త్రైః శాస్త్రైర్వా బహువిస్తృతైః
ఈ మంత్రం ఎప్పుడూ ప్రధానమైనదిగా నిలుస్తుంది; లోకంలో ఐదు అక్షరాల మంత్రమే ముఖ్యమని భావిస్తారు. మరెందుకు ఎన్నో మంత్రాలు, విస్తారమైన శాస్త్రాలు?
యస్యైవం హృది సంస్థో ఽయం మన్త్రః స్యాత్పారమేశ్వరః తేనాధీతం శ్రుతం తేన తేన సర్వమనుష్ఠితమ్
ఎవరయితే ఈ పరమ మంత్రం హృదయంలో స్థిరంగా ఉంచుకుంటారో, వారు చదివింది, వినింది, ఆచరించినది అన్నీ ఫలిస్తుంది.
యో విద్వాన్వై జపేత్సమ్యగ్ అధీత్యైవ విధానతః ఏతావద్ధి శివజ్ఞానమ్ ఏతావత్పరమం పదమ్
ఎవరయితే విద్యావంతుడై, నియమానుసారం ఈ మంత్రాన్ని సరిగ్గా జపిస్తాడో, అదే శివజ్ఞానం, అదే పరమపదము.
ఏతావద్ బ్రహ్మవిద్యా చ తస్మాన్నిత్యం జపేద్బుధః పఞ్చాక్షరైః సప్రణవో మన్త్రో ఽయం హృదయం మమ
ఇదే బ్రహ్మవిద్య; అందువల్ల జ్ఞానులు ఐదు అక్షరాలతో, ప్రణవంతో కూడిన ఈ మంత్రాన్ని ఎప్పుడూ జపించాలి—ఇదే నా హృదయం.
గుహ్యాద్గుహ్యతరం సాక్షాన్ మోక్షజ్ఞానమ్ అనుత్తమమ్ అస్య మన్త్రస్య వక్ష్యామి ఋషిచ్ఛన్దో ఽధిదైవతమ్
ఈ మంత్రానికి సంబంధించిన అత్యంత రహస్యమైన, ప్రత్యక్షమైన, ఉత్తమమైన మోక్షజ్ఞానాన్ని, దాని ఋషి, ఛందస్సు, అధిదేవతను నేను వివరంగా చెబుతాను.
బీజం శక్తిం స్వరం వర్ణం స్థానం చైవాక్షరం ప్రతి వామదేవో నామ ఋషిః పఙ్క్తిశ్ఛన్ద ఉదాహృతః
ప్రతి అక్షరానికి విత్తనం, శక్తి, స్వరం, వర్ణం, స్థానం ఉంటాయి; వామదేవుడు ఋషి, పంక్తి ఛందస్సు అని చెప్పబడింది.
దేవతా శివ ఏవాహం మన్త్రస్యాస్య వరాననే నకారాదీని బీజాని పఞ్చభూతాత్మకాని చ
ఓ సుందరవదనా! నేను శివుడే ఈ మంత్రానికి దేవతను; 'న' అక్షరం మొదలైనవి విత్తనాలు, అవి ఐదు భూతాల స్వరూపమైనవి.
ఆత్మానం ప్రణవం విద్ధి సర్వవ్యాపినమవ్యయమ్ శక్తిస్త్వమేవ దేవేశి సర్వదేవనమస్కృతే
ప్రణవాన్ని నీవు ఆత్మగా, సర్వవ్యాప్తిగా, అవినాశిగా తెలుసుకో. దేవతలందరూ నమస్కరించే దేవేశి! నీవే శక్తివంతురాలు.
త్వదీయం ప్రణవం కించిన్ మదీయం ప్రణవం తథా త్వదీయం దేవి మన్త్రాణాం శక్తిభూతం న సంశయః
నీ ప్రణవం ఒకటి, నా ప్రణవం వేరొకటి; ఓ దేవి! నీ ప్రణవమే మంత్రాలకు శక్తిగా ఉంది—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.