లిఙ్గపురాణమ్

న శక్యో విస్తరో వక్తుం వర్షాణామయుతైరపి యోగే పాశుపతే నిష్ఠా స్థాతవ్యం చ మునీశ్వరాః

పదివేల సంవత్సరాలు గడిచినా యోగంలోని విశేషాలను పూర్తిగా వివరించలేరు. మునిశ్రేష్ఠులారా, పాశుపతయోగంలో స్థిరంగా ఉండాలి.

సతాం జితాత్మనాం సాక్షాద్ ద్విజాతీనాం ద్విజోత్తమాః ధర్మజ్ఞానాం చ సాధూనామ్ ఆచార్యాణాం శివాత్మనామ్

ద్విజశ్రేష్ఠులారా, సత్పురుషులు, ఆత్మని జయించుకున్నవారు, ధర్మాన్ని తెలిసినవారు, సద్గుణాలు కలవారు, గురువులు, శివస్వరూపులు—

దయావతాం ద్విజశ్రేష్ఠాస్ తథా చైవ తపస్వినామ్ సంన్యాసినాం విరక్తానాం జ్ఞానినాం వశగాత్మనామ్

దయగలవారు, ద్విజశ్రేష్ఠులారా, తపస్సు చేసే వారు, సన్న్యాసులు, వైరాగ్యవంతులు, జ్ఞానులు, మనస్సును వశపరిచుకున్నవారు—

దానినాం చైవ దాన్తానాం త్రయాణాం సత్యవాదినామ్ అలుబ్ధానాం సయోగానాం శ్రుతిస్మృతివిదాం ద్విజాః

ఓ ద్విజులారా, దానం చేసే వారు, మనస్సు నియంత్రించుకున్న వారు, నిజాయితీగా మాట్లాడే వారు, లోభం లేని వారు, యోగంలో లీనమైన వారు, వేదాలు మరియు శాస్త్రాలు నేర్చుకున్న వారు — వీరిలో...

శ్రౌతస్మార్తావిరుద్ధానాం ప్రసీదతి మహేశ్వరః సదితి బ్రహ్మణః శబ్దస్ తదన్తే యే లభన్త్యుత

వేద ధర్మానికి, స్మృతి ధర్మానికి విరుద్ధంగా లేని పనులు చేసే వారిపై మహేశ్వరుడు ప్రసన్నత చూపుతాడు. ఇదే బ్రహ్మదేవుని వాక్కు. చివరికి, అలాంటి వారు ఆ ఫలితాన్ని పొందుతారు.

సాయుజ్యం బ్రహ్మణో యాతి తేన సన్తః ప్రచక్షతే దశాత్మకే యే విషయే సాధనే చాష్టలక్షణే

బ్రహ్మతో ఐక్యమవటాన్ని పొందుతారు. అందుకే, పది లక్షణాలు, ఎనిమిది సాధనాలు ఉన్న వారు తమ జీవితంలో వీటిని పాటిస్తే, వారు సద్గుణులు అని పెద్దలు చెబుతారు.

న క్రుధ్యన్తి న హృష్యన్తి జితాత్మానస్తు తే స్మృతాః సామాన్యేషు చ ద్రవ్యేషు తథా వైశేషికేషు చ

వారు కోపపడరు, ఆనందపడరు; తమను తాము జయించుకున్నవారు ఇలానే గుర్తించబడతారు. సాధారణమైన వస్తువుల విషయంలోనూ, ప్రత్యేకమైన వాటిలోనూ ఇదే విధంగా ఉంటారు.

బ్రహ్మక్షత్రవిశో యస్మాద్ యుక్తాస్తస్మాద్ద్విజాతయః వర్ణాశ్రమేషు యుక్తస్య స్వర్గాదిసుఖకారిణః

బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు కలిసి ఉండడమే ద్విజులుగా పిలవబడటానికి కారణం. వర్ణాశ్రమ ధర్మాన్ని పాటించే వారికి స్వర్గాది సుఖాలు కలుగుతాయి.

శ్రౌతస్మార్తస్య ధర్మస్య జ్ఞానాద్ధర్మజ్ఞ ఉచ్యతే విద్యాయాః సాధనాత్సాధుబ్రహ్మచారీ గురోర్హితః

వేద, స్మృతి ధర్మాన్ని జ్ఞానంతో తెలుసుకున్నవారిని ధర్మాన్ని తెలిసినవారు అంటారు. విద్యను సాధించినవాడు, మంచి బ్రహ్మచారి గురువుకు సేవచేసేవాడవుతాడు.

క్రియాణాం సాధనాచ్చైవ గృహస్థః సాధురుచ్యతే సాధనాత్తపసో ఽరణ్యే సాధుర్వైఖానసః స్మృతః

కర్తవ్యాలను నెరవేర్చిన గృహస్థుడు సద్గుణిగా పిలవబడతాడు. అరణ్యంలో తపస్సు సాధించిన వానిని వైఖానసుడు, సద్గుణిగా గుర్తిస్తారు.

యతమానో యతిః సాధుః స్మృతో యోగస్య సాధనాత్ ఏవమాశ్రమధర్మాణాం సాధనాత్సాధవః స్మృతాః

మనస్సును నియంత్రించేందుకు ప్రయత్నించే యతిని యోగ సాధన వల్ల సద్గుణిగా గుర్తిస్తారు. ఇలా, ఆశ్రమ ధర్మాలను నెరవేర్చినవారిని కూడా సద్గుణులు అంటారు.

గృహస్థో బ్రహ్మచారీ చ వానప్రస్థో యతిస్ తథా ధర్మాధర్మావిహ ప్రోక్తౌ శబ్దావేతౌ క్రియాత్మకౌ

గృహస్థుడు, బ్రహ్మచారి, వానప్రస్థుడు, యతి — వీరందరినీ ఇక్కడ ధర్మం, అధర్మం అనే రెండు మాటలు పనుల ఆధారంగా చెప్పబడ్డాయి.

కుశలాకుశలం కర్మ ధర్మాధర్మావితి స్మృతౌ ధారణార్థే మహాన్ హ్య్ ఏష ధర్మశబ్దః ప్రకీర్తితః

మంచి చెడు పనులను ధర్మం, అధర్మం అని గుర్తించారు. జీవనాన్ని నిలబెట్టేందుకు 'ధర్మం' అనే గొప్ప పదాన్ని ప్రకటించారు.

అధారణే మహత్త్వే చ అధర్మ ఇతి చోచ్యతే అత్రేష్టప్రాపకో ధర్మ ఆచార్యైరుపదిశ్యతే

జీవనాన్ని నిలబెట్టడంలో లోపం, గొప్పదనం లేకపోతే దాన్ని అధర్మం అంటారు. ఇక్కడ, కోరుకున్నది పొందేందుకు ధర్మాన్ని గురువులు బోధిస్తారు.

అధర్మశ్చానిష్టఫలో హ్య్ ఆచార్యైరుపదిశ్యతే వృద్ధాశ్చాలోలుపాశ్చైవ ఆత్మవన్తో హ్యదామ్భికాః

అధర్మం అనిష్ట ఫలితాన్ని ఇస్తుంది అని కూడా గురువులు బోధిస్తారు. పెద్దలు ఆశపడని వారు, చంచలత లేని వారు, మనస్సు మీద నియంత్రణ కలిగి, మాయ లేకుండా ఉంటారు.

సమ్యగ్వినీతా ఋజవస్ తానాచార్యాన్ ప్రచక్షతే స్వయమాచరతే యస్మాద్ ఆచారే స్థాపయత్యపి

సరైన విద్యాభ్యాసం, నేరుగా ఉండడం, నిజాయితీ కలిగినవారిని గురువులు అంటారు. ఎందుకంటే వారు తాము ఆచరిస్తూ, ఇతరులను కూడా ఆ మార్గంలో నడిపిస్తారు.

ఆచినోతి చ శాస్త్రార్థాన్ ఆచార్యస్తేన చోచ్యతే విజ్ఞేయం శ్రవణాచ్ఛ్రౌతం స్మరణాత్స్మార్తముచ్యతే

శాస్త్రార్థాలను సేకరించేవాడిని గురువు అంటారు. వినినదాన్ని 'శ్రౌతం', గుర్తుంచుకున్నదాన్ని 'స్మార్తం' అని తెలుసుకోవాలి.

ఇజ్యా వేదాత్మకం శ్రౌతం స్మార్తం వర్ణాశ్రమాత్మకమ్ దృష్ట్వానురూపమర్థం యః పృష్టో నైవాపి గూహతి

వేదాధారితమైన యజ్ఞాన్ని శ్రౌతం అంటారు. వర్ణాశ్రమ ధర్మానికి సంబంధించినదాన్ని స్మార్తం అంటారు. యోగ్యతను చూసి, అడిగినప్పుడు దాచకుండా చెప్పేవాడు...

యథాదృష్టప్రవాదస్తు సత్యం లైఙ్గే ఽత్ర పఠ్యతే బ్రహ్మచర్యం తథా మౌనం నిరాహారత్వమేవ చ

ఎలా కనిపించినదాన్ని చెప్పారో, అలాగే లింగంలో సత్యాన్ని చెప్పారు. అలాగే బ్రహ్మచర్యం, మౌనం, ఉపవాసం కూడా ఉన్నాయి.

అహింసా సర్వతః శాన్తిస్ తప ఇత్యభిధీయతే ఆత్మవత్ సర్వభూతేషు యో హితాయాహితాయ చ

హింస చేయకపోవడం, సంపూర్ణ శాంతి, తపస్సు — ఇవన్నీ ఇక్కడ చెప్పబడ్డాయి. అన్ని జీవుల పట్ల మనసులో ఉన్నట్లు మంచికైనా, చెడుకైనా ప్రవర్తించేవాడు...

వర్తతే త్వసకృద్వృత్తిః కృత్స్నా హ్యేషా దయా స్మృతా యద్యదిష్టతమం ద్రవ్యం న్యాయేనైవాగతం క్రమాత్

ఇలా పదే పదే మంచి ప్రవర్తన చూపేవాడి జీవితం మొత్తం దయగా గుర్తించబడుతుంది. ఏదైనా ఇష్టమైన వస్తువు న్యాయంగా, క్రమంగా లభిస్తే...

తత్తద్గుణవతే దేయం దాతుస్తద్దానలక్షణమ్ దానం త్రివిధమిత్యేతత్ కనిష్ఠజ్యేష్ఠమధ్యమమ్

దానం అందుకునేవారి గుణాలను బట్టి, ఇచ్చేవారి స్వభావాన్ని కూడా పరిగణలోకి తీసుకొని ఇవ్వాలి. అందుకే దానాన్ని మూడురకాలుగా — తక్కువ, మధ్యమ, ఉత్తమంగా — చెబుతారు.

కారుణ్యాత్సర్వభూతేభ్యః సంవిభాగస్తు మధ్యమః శ్రుతిస్మృతిభ్యాం విహితో ధర్మో వర్ణాశ్రమాత్మకః

ప్రతి జీవికి దయతో పంచుకోవడం మధ్యమ దానం. వేదాలు, శాస్త్రాలు చెప్పిన విధంగా వర్ణాశ్రమ ధర్మాన్ని పాటించాలి.

శిష్టాచారావిరుద్ధశ్ చ స ధర్మః సాధురుచ్యతే మాయాకర్మఫలత్యాగీ శివాత్మా పరికీర్తితః

మంచి వాళ్ల ఆచారానికి వ్యతిరేకంగా లేని ధర్మమే మంచిదని అంటారు. మాయకు లోనవకుండా, కర్మ ఫలితాలను వదిలిపెట్టినవాడు శివస్వరూపుడని చెప్పబడతాడు.

నివృత్తః సర్వసఙ్గేభ్యో యుక్తో యోగీ ప్రకీర్తితః అసక్తో భయతో యస్తు విషయేషు విచార్య చ

అన్ని బంధాలనుంచి విడిపోయి, యోగంలో నిమగ్నమైనవాడిని యోగి అంటారు. కానీ, భయంతో ఇంద్రియ విషయాలకు దూరంగా ఉండేవాడు —

అలుబ్ధః సంయమీ ప్రోక్తః ప్రార్థితో ఽపి సమన్తతః ఆత్మార్థం వా పరార్థం వా ఇన్ద్రియాణీహ యస్య వై

లోభం లేని, ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకున్నవాడే అని అంటారు. తనకోసమో, ఇతరులకోసమో, ఎవరెన్ని సార్లు అడిగినా —

న మిథ్యా సమ్ప్రవర్తన్తే శమస్యైవ తు లక్షణమ్ అనుద్విగ్నో హ్యనిష్టేషు తథేష్టాన్నాభినన్దతి

ఇంద్రియాలు అబద్ధంగా ప్రవర్తించవు. ఇదే శాంతి లక్షణం. ఇష్టమైనది వచ్చినా ఆనందపడడు, అనిష్టమైనది వచ్చినా కలవరపడడు.

ప్రీతితాపవిషాదేభ్యో వినివృత్తిర్విరక్తతా సంన్యాసః కర్మణాం న్యాసః కృతానామకృతైః సహ

సంతోషం, బాధ, దుఃఖం నుంచి వెనక్కి తగ్గడమే విరక్తి. చేసిన పనులు, చేయని పనులను వదిలేయడమే సంయాసం.

కుశలాకుశలానాం తు ప్రహాణం న్యాస ఉచ్యతే అవ్యక్తాద్యవిశేషాన్తే వికారే ఽస్మిన్నచేతనే

మంచి, చెడు పనులను వదిలేయడమే సంయాసం. ఈ జడమైన మార్పులో, అవ్యక్తం నుంచి ప్రత్యేకత లేని స్థితి వరకు —