లిఙ్గపురాణమ్

జలమధ్యే హుతవహం చాధాయ పరిరక్షణమ్ అగ్నినిగ్రహణం హస్తే స్మృతిమాత్రేణ చాగమః

నీటిమధ్యలో అగ్నిని ఉంచితే అది కాపాడబడుతుంది; చేతితో అగ్నిని నియంత్రించడం, కేవలం జ్ఞాపకంతో దానిని పిలవడం కూడా చెప్పబడింది.

భస్మీభూతవినిర్మాణం యథాపూర్వం సకామతః ద్వాభ్యాం రూపవినిష్పత్తిర్ వినా తైస్త్రిభిర్ ఆత్మనః

బస్మంగా మారడం కూడా మునుపటిలాగే మనసు కోరినట్లు జరుగుతుంది; రూపం ఏర్పడటం రెండు కారణాల వల్ల, వాటి లేకపోతే మూడు ద్వారా, ఆత్మవల్ల కలుగుతుంది.

చతుర్వింశాత్మకం హ్యేతత్ తైజసం మునిపుఙ్గవాః మనోగతిత్వం భూతానామ్ అన్తర్నివసనం తథా

ఇది ఇరవై నాలుగు భాగాలతో కూడిన తేజస్సు, ఓ మునులారా; ఇది భూతాలలో మనస్సు సంచారం, అంతర్గత నివాసం కూడా.

పర్వతాదిమహాభారస్కన్ధేనోద్వహనం పునః లఘుత్వం చ గురుత్వం చ పాణిభ్యాం వాయుధారణమ్

పర్వతాది పెద్ద భారాలను ఎత్తడం, తేలికగా లేదా బరువుగా మారడం, ఇవన్నీ చేతులతో వాయువు తత్వాన్ని నిలిపే శక్తి.

అఙ్గుల్యగ్రనిఘాతేన భూమేః సర్వత్ర కంపనమ్ ఏకేన దేహనిష్పత్తిర్ వాతైశ్వర్యం స్మృతం బుధైః

వేలుల చివరలతో తాకితే భూమంతా కంపిస్తుంది; ఒక్కదానితో శరీరం ఏర్పడటం, వాయువు మీద అధికారం ఉందని జ్ఞానులు చెబుతారు.

ఛాయావిహీననిష్పత్తిర్ ఇన్ద్రియాణాం చ దర్శనమ్ ఆకాశగమనం నిత్యమ్ ఇన్ద్రియార్థైః సమన్వితమ్

ఛాయ లేకుండా సృష్టి కలగడం, ఇంద్రియాల ద్వారా గ్రహించడం, ఎప్పుడూ ఆకాశంలో సంచరించడం, ఇంద్రియ విషయాలతో కలిసివుండడం.

దూరే చ శబ్దగ్రహణం సర్వశబ్దావగాహనమ్ తన్మాత్రలిఙ్గగ్రహణం సర్వప్రాణినిదర్శనమ్

దూరంలో ఉన్న శబ్దాలను వినడం, అన్ని శబ్దాలలో లీనమవడం, సూక్ష్మ లక్షణాలను గ్రహించడం, అన్ని ప్రాణులను చూడగలగడం.

ఐన్ద్రమ్ ఐశ్వర్యమ్ ఇత్యుక్తమ్ ఏతైరుక్తః పురాతనః యథాకామోపలబ్ధిశ్ చ యథాకామవినిర్గమః

ఇది ఇంద్రుని వంటి ఐశ్వర్యంగా చెప్పబడింది; ఇలాగే పురాతనుడు వివరించబడ్డాడు, మనసు కోరినట్లు పొందడం, కోరినట్లు వెళ్లిపోవడం.

సర్వత్రాభిభవశ్చైవ సర్వగుహ్యనిదర్శనమ్ కామానురూపనిర్మాణం వశిత్వం ప్రియదర్శనమ్

అన్నిచోట్ల అధికారం, అన్ని రహస్యాలను చూపడం, కోరికకు అనుగుణంగా సృష్టించడం, వశీకరణం, అందమైన రూపాన్ని కలిగి ఉండడం.

సంసారదర్శనం చైవ మానసం గుణలక్షణమ్ ఛేదనం తాడనం బన్ధం సంసారపరివర్తనమ్

సంసారాన్ని చూడగలగడం, మనస్సులో గుణ లక్షణాలను గ్రహించడం, కోయడం, కొట్టడం, బంధించడం, సంసార పరివర్తనాన్ని చేయడం.

సర్వభూతప్రసాదశ్ చ మృత్యుకాలజయస్ తథా ప్రాజాపత్యమిదం ప్రోక్తమ్ ఆహఙ్కారికముత్తమమ్

అన్ని భూతాలకు శాంతిని కలిగించడం, మరణకాలాన్ని జయించడం; ఇది ప్రాజాపత్య శక్తిగా, అహంకారమునుండి ఉద్భవించిన ఉత్తమమైనదిగా చెప్పబడింది.

అకారణజగత్సృష్టిస్ తథానుగ్రహ ఏవ చ ప్రలయశ్చాధికారశ్ చ లోకవృత్తప్రవర్తనమ్

ఏ కారణం లేకుండానే జగత్తును సృష్టించడం, దానికి అనుగ్రహం చేయడం, లయము చేయడం, అధికారం కలిగి ఉండడం, లోక వ్యవహారాన్ని ప్రారంభించడం.

అసాదృశ్యమిదం వ్యక్తం నిర్మాణం చ పృథక్పృథక్ సంసారస్య చ కర్తృత్వం బ్రాహ్మమ్ ఏతద్ అనుత్తమమ్

ఈ ప్రత్యేకత, వేరుగా వేరుగా సృష్టి, సంసారంలో కర్తత్వం — ఇవన్నీ పరమ బ్రహ్మ శక్తి.

ఏతావత్తత్త్వమిత్యుక్తం ప్రాధాన్యం వైష్ణవం పదమ్ బ్రహ్మణా తద్గుణం శక్యం వేత్తుమన్యైర్న శక్యతే

ఇంతవరకు చెప్పినది తత్త్వసారం, ప్రధానమైన వైష్ణవ స్థానం; దాని గుణాలను బ్రహ్మ తెలుసుకోగలడు, ఇతరులు తెలుసుకోలేరు.

విద్యతే తత్పరం శైవం విష్ణునా నావగమ్యతే అసంఖ్యేయగుణం శుద్ధం కో జానీయాచ్ఛివాత్మకమ్

ఆ పరమ శైవ శక్తి ఉంది, కానీ విష్ణువు దాన్ని గ్రహించలేడు; శివ స్వరూపానికి ఎన్ని గుణాలు ఉన్నాయో, ఎవరు తెలుసుకోగలరు?

వ్యుత్థానే సిద్ధయశ్చైతా హ్య్ ఉపసర్గాశ్ చ కీర్తితాః నిరోద్ధవ్యాః ప్రయత్నేన వైరాగ్యేణ పరేణ తు

ఈ సాధనలు, అడ్డంకులు మనస్సులో ఉద్భవించిన తర్వాత, వాటిని గొప్ప ప్రయత్నంతో, పరమ వైరాగ్యంతో నియంత్రించాలి.

నాశాతిశయతాం జ్ఞాత్వా విషయేషు భయేషు చ అశ్రద్ధయా త్యజేత్సర్వం విరక్త ఇతి కీర్తితః

ఇంద్రియ విషయాలలో గాని, భయాలలో గాని అసలు గొప్పదనం లేదని తెలుసుకుని, వాటన్నిటినీ ఆసక్తి లేకుండా వదిలేయాలి. అలాంటి వాడిని వైరాగ్యవంతుడు అంటారు.

వైతృష్ణ్యం పురుషే ఖ్యాతం గుణవైతృష్ణ్యముచ్యతే వైరాగ్యేణైవ సంత్యాజ్యాః సిద్ధయశ్చౌపసర్గికాః

మనిషిలో తృప్తి లేకపోవడం అంటే గుణాల పట్ల ఆసక్తి లేకపోవడమే. వైరాగ్యంతోనే సాధనలు, అడ్డంకులు రెండింటినీ పూర్తిగా వదిలేయాలి.

ఔపసర్గికమ్ ఆ బ్రహ్మభువనేషు పరిత్యజేత్ నిరుధ్యైవ త్యజేత్సర్వం ప్రసీదతి మహేశ్వరః

బ్రహ్మలోకానికి వరకూ ఉన్న అడ్డంకులన్నిటినీ పూర్తిగా వదిలేయాలి. అన్నింటినీ నియంత్రించి, త్యాగం చేసినవాడిని మహేశ్వరుడు ప్రసన్నంగా చూస్తాడు.

ప్రసన్నే విమలా ముక్తిర్ వైరాగ్యేణ పరేణ వై అథవానుగ్రహార్థం చ లీలార్థం వా తదా మునిః

ప్రభువు ప్రసన్నుడైతే, పరమ వైరాగ్యంతో నిర్మలమైన మోక్షం లభిస్తుంది. లేదా కృపకోసం, లీలకోసం, ఆ ముని ఈ లోకంలో ఉండవచ్చు.

అనిరుధ్య విచేష్టేద్యః సో ఽప్యేవం హి సుఖీ భవేత్ క్వచిద్భూమిం పరిత్యజ్య హ్య్ ఆకాశే క్రీడతే శ్రియా

ఎవరైనా నియంత్రణ లేకుండా ప్రవర్తించినా, ఇలాగే సుఖంగా ఉంటారు. కొన్నిసార్లు భూమిని వదిలి, ఆకాశంలో మహిమతో విహరిస్తారు.

ఉద్గిరేచ్చ క్వచిద్వేదాన్ సూక్ష్మానర్థాన్ సమాసతః క్వచిచ్ఛ్రుతే తదర్థేన శ్లోకబన్ధం కరోతి సః

కొన్నిసార్లు వేదాలను, వాటి సూక్ష్మార్థాలను సంక్షిప్తంగా ఉచ్చరిస్తాడు. మరికొన్నిసార్లు, ఆ అర్థంతో శ్లోకాలను రచిస్తాడు.

క్వచిద్దణ్డకబన్ధం తు కుర్యాద్బన్ధం సహస్రశః మృగపక్షిసమూహస్య రుతజ్ఞానం చ విన్దతి

కొన్నిసార్లు వేలాది గద్యరచనలు చేస్తాడు. మృగ, పక్షుల సమూహాల స్వరాల అర్థాన్ని కూడా తెలుసుకుంటాడు.

బ్రహ్మాద్యం స్థావరాన్తం చ హస్తామలకవద్భవేత్ బహునాత్ర కిముక్తేన విజ్ఞానాని సహస్రశః

బ్రహ్మ నుండి స్థావరజంతువుల వరకు అన్నీ అతనికి చేతిలో నల్లికాయలాగే స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి. ఇంత చెప్పడంలో ప్రయోజనం లేదు, ఎందుకంటే అతనికి వేలాది జ్ఞానాలు లభిస్తాయి.

ఉత్పద్యన్తే మునిశ్రేష్ఠా మునేస్తస్య మహాత్మనః అభ్యాసేనైవ విజ్ఞానం విశుద్ధం చ స్థిరం భవేత్

మహర్షులలో శ్రేష్ఠుడా, ఆ మహాత్ముడిలో సాధన వల్లే నిర్మలమైన, స్థిరమైన జ్ఞానం ఉద్భవిస్తుంది.

తేజోరూపాణి సర్వాణి సర్వం పశ్యతి యోగవిత్ దేవబిమ్బాన్యనేకాని విమానాని సహస్రశః

యోగాన్ని తెలిసినవాడు అన్ని ప్రకాశరూపాలను, అన్నింటినీ, అనేక దేవతామూర్తులను, వేలాది విమానాలను చూస్తాడు.

పశ్యతి బ్రహ్మవిష్ణ్విన్ద్రయమాగ్నివరుణాదికాన్ గ్రహనక్షత్రతారాశ్ చ భువనాని సహస్రశః

బ్రహ్మ, విష్ణు, ఇంద్ర, యమ, అగ్ని, వరుణుడు మొదలైనవారిని, గ్రహ నక్షత్ర తారలను, వేలాది లోకాలను అతడు చూస్తాడు.

పాతాలతలసంస్థాశ్ చ సమాధిస్థః స పశ్యతి ఆత్మవిద్యాప్రదీపేన స్వస్థేనాచలనేన తు

ధ్యానంలో స్థిరంగా ఉండి, పాతాళంలో నివసించే వారిని కూడా ఆత్మజ్ఞాన దీపంతో, అచంచలమైన స్థితితో చూస్తాడు.

ప్రసాదామృతపూర్ణేన సత్త్వపాత్రస్థితేన తు తమో నిహత్య పురుషః పశ్యతి హ్యాత్మనీశ్వరమ్

దైవకృపామృతంతో నిండిన మనస్సుతో, చీకటిని తొలగించి, ఆ మనిషి తనలోనే ఉన్న పరమేశ్వరుణ్ణి దర్శిస్తాడు.