లిఙ్గపురాణమ్

శబ్దాదివిషయం జ్ఞానం జ్ఞానమిత్యభిధీయతే తజ్జ్ఞానం భ్రాన్తిరహితమ్ ఇత్యన్యే నేతి చాపరే

శబ్దాది విషయాలకు సంబంధించిన జ్ఞానాన్ని 'జ్ఞానం' అంటారు. ఆ జ్ఞానం తప్పులేని జ్ఞానం అని కొందరు చెబుతారు, మరికొందరు కాదు అంటారు.

యజ్జ్ఞానం నిర్మలం శుద్ధం నిర్వికల్పం నిరాశ్రయమ్ గురుప్రకాశకం జ్ఞానమ్ ఇత్యన్యే మునయో ద్విజాః

ఏదైతే నిర్మలమైన, శుద్ధమైన, భేదరహితమైన, ఆధారంలేని జ్ఞానం, గురువును ప్రకాశింపజేసేది, దానిని కొందరు మునులు, బ్రాహ్మణులు జ్ఞానమని అంటారు.

జ్ఞానేనైవ భవేన్ముక్తిః ప్రసాదో జ్ఞానసిద్ధయే ఉభాభ్యాం ముచ్యతే యోగీ తత్రానన్దమయో భవేత్

జ్ఞానంతోనే ముక్తి లభిస్తుంది. జ్ఞానాన్ని పొందేందుకు కృప అవసరం. ఈ రెండింటి ద్వారా యోగి బంధనాల నుంచి విముక్తుడై, ఆనందమయం అవుతాడు.

వదన్తి మునయః కేచిత్ కర్మణా తస్య సంగతిమ్ కల్పనాకల్పితం రూపం సంహృత్య స్వేచ్ఛయైవ హి

కొంతమంది మునులు, కర్మ ద్వారా ఆయనతో సంబంధం ఏర్పడుతుందని అంటారు. ఊహించిన రూపాన్ని తీసివేసి, ఆయన తన ఇష్టానుసారం కార్యాలు చేస్తాడు.

ద్యౌర్మూర్ధా తు విభోస్తస్య ఖం నాభిః పరమేష్ఠినః సోమసూర్యాగ్నయో నేత్రే దిశః శ్రోత్రం మహాత్మనః

ప్రభువు తల ఆకాశం, పరమేశ్వరుని నాభి ఖం (శూన్యం), చంద్రుడు, సూర్యుడు, అగ్ని ఆయన కన్నులు, దిక్కులు ఆయన చెవులు.

చరణౌ చైవ పాతాలం సముద్రస్తస్య చాంబరమ్ దేవాస్తస్య భుజాః సర్వే నక్షత్రాణి చ భూషణమ్

పాతాళం ఆయన పాదాలు, సముద్రం ఆయన వస్త్రం, దేవతలు అన్నీ ఆయన భుజాలు, నక్షత్రాలు ఆయన ఆభరణాలు.

ప్రకృతిస్తస్య పత్నీ చ పురుషో లిఙ్గముచ్యతే వక్త్రాద్వై బ్రాహ్మణాః సర్వే బ్రహ్మా చ భగవాన్ప్రభుః

ప్రకృతి ఆయన భార్య, పురుషుడు లింగమని అంటారు. ఆయన నోటిలోంచి బ్రాహ్మణులు, బ్రహ్మ దేవుడు ఉద్భవించారు.

ఇన్ద్రోపేన్ద్రౌ భుజాభ్యాం తు క్షత్రియాశ్ చ మహాత్మనః వైశ్యాశ్చోరుప్రదేశాత్తు శూద్రాః పాదాత్పినాకినః

ఇంద్రుడు, ఉపేంద్రుడు ఆయన భుజాల నుండి, క్షత్రియులు మహాత్ముని నుండి, వైశ్యులు ఆయన తొడల నుండి, శూద్రులు పినాకధారి పాదాల నుండి పుట్టారు.

పుష్కరావర్తకాద్యాస్తు కేశాస్తస్య ప్రకీర్తితాః వాయవో ఘ్రాణజాస్తస్య గతిః శ్రౌతం స్మృతిస్ తథా

పుష్కరావర్తకాది వంటి జుట్టు ఆయనది అని అంటారు. వాయువులు ఆయన ముక్కు నుండి, కదలిక వినికిడి నుండి, స్మృతి కూడా అలాగే ఉద్భవించాయి.

అథానేనైవ కర్మాత్మా ప్రకృతేస్తు ప్రవర్తకః పుంసాం తు పురుషః శ్రీమాన్ జ్ఞానగమ్యో న చాన్యథా

ఇలా ఆయన కర్మాత్మ, ప్రకృతి నుండి ప్రేరేపించేవాడు. పురుషుడు జ్ఞానంతోనే తెలుసుకోవాలి, వేరే విధంగా కాదు.

కర్మయజ్ఞసహస్రేభ్యస్ తపోయజ్ఞో విశిష్యతే తపోయజ్ఞసహస్రేభ్యో జపయజ్ఞో విశిష్యతే

వెయ్యి కర్మయజ్ఞాలకంటే తపస్సు యజ్ఞం గొప్పది. వెయ్యి తపస్సు యజ్ఞాలకంటే జపయజ్ఞం ఉత్తమం.

జపయజ్ఞసహస్రేభ్యో ధ్యానయజ్ఞో విశిష్యతే ధ్యానయజ్ఞాత్పరో నాస్తి ధ్యానం జ్ఞానస్య సాధనమ్

వెయ్యి జపయజ్ఞాలకంటే ధ్యానయజ్ఞం శ్రేష్ఠం. ధ్యానయజ్ఞం కన్నా గొప్పది లేదు. ధ్యానం జ్ఞానానికి మార్గం.

యదా సమరసే నిష్ఠో యోగీ ధ్యానేన పశ్యతి ధ్యానయజ్ఞరతస్యాస్య తదా సంనిహితః శివః

యోగి సమభావంలో స్థిరంగా ధ్యానంతో దర్శిస్తే, ధ్యానయజ్ఞంలో నిమగ్నుడైనవానికి శివుడు సమీపంలో ఉంటాడు.

నాస్తి విజ్ఞానినాం శౌచం ప్రాయశ్చిత్తాది చోదనా విశుద్ధా విద్యయా సర్వే బ్రహ్మవిద్యావిదో జనాః

నిజమైన జ్ఞానం ఉన్నవారికి శౌచం, ప్రాయశ్చిత్తాది పనులు అవసరం ఉండవు. బ్రహ్మను తెలిసినవారు కానివారు అయినా, అందరిని జ్ఞానమే పవిత్రుల్ని చేస్తుంది.

నాస్తి క్రియా చ లోకేషు సుఖం దుఃఖం విచారతః ధర్మాధర్మౌ జపో హోమో ధ్యానినాం సంనిధిః సదా

వివేకంతో చూసేవారికి ఈ లోకంలో కర్మలు, సుఖం, దుఃఖం లేవు. ధ్యానంలో లీనమైనవారికి ధర్మం, అధర్మం, జపం, హోమం ఎప్పుడూ అంతరంగంలోనే ఉంటాయి.

పరానన్దాత్మకం లిఙ్గం విశుద్ధం శివమక్షరమ్ నిష్కలం సర్వగం జ్ఞేయం యోగినాం హృది సంస్థితమ్

పరమానంద స్వరూపమైన, నిర్మలమైన, శివుడైన, నశించని, భాగాలులేని, అన్నిచోట్ల ఉన్న లింగాన్ని యోగులు హృదయంలో స్థిరంగా ఉన్నదిగా తెలుసుకోవాలి.

లిఙ్గం తు ద్వివిధం ప్రాహుర్ బాహ్యమాభ్యన్తరం ద్విజాః బాహ్యం స్థూలం మునిశ్రేష్ఠాః సూక్ష్మమాభ్యన్తరం ద్విజాః

లింగం రెండు విధాలుగా ఉందని ద్విజులు చెబుతారు: బాహ్యమైనది, అంతరంగమైనది. మునిశ్రేష్ఠులు బాహ్య లింగం స్థూలమని, అంతరంగ లింగం సూక్ష్మమని చెబుతారు.

కర్మయజ్ఞరతాః స్థూలాః స్థూలలిఙ్గార్చనే రతాః అసతాం భావనార్థాయ నాన్యథా స్థూలవిగ్రహః

కర్మయజ్ఞాలలో నిమగ్నమైనవారు స్థూల లింగార్చనలో ఆసక్తి చూపుతారు. స్థూల రూపం అనర్హుల contemplation కోసం మాత్రమే, వేరే విధంగా కాదు.

ఆధ్యాత్మికం చ యల్లిఙ్గం ప్రత్యక్షం యస్య నో భవేత్ అసౌ మూఢో బహిః సర్వం కల్పయిత్వైవ నాన్యథా

ఎవరికి అంతరంగ లింగం ప్రత్యక్షంగా అనుభవించబడదో, వారు మాయలో పడి, అన్నిటినీ బాహ్యంగానే ఊహిస్తారు, వేరేలా కాదు.

జ్ఞానినాం సూక్ష్మమమలం భవేత్ప్రత్యక్షమవ్యయమ్ యథా స్థూలమయుక్తానాం మృత్కాష్ఠాద్యైః ప్రకల్పితమ్

జ్ఞానులకు సూక్ష్మమైన, కలుషరహితమైన, నశించని లింగం ప్రత్యక్షంగా అనుభవమవుతుంది. అజ్ఞానులకు మాత్రం మట్టి, చెక్క వంటి వాటితో స్థూల రూపం ఊహించబడుతుంది.

అర్థో విచారతో నాస్తీత్య్ అన్యే తత్త్వార్థవేదినః నిష్కలః సకలశ్చేతి సర్వం శివమయం తతః

తత్త్వాన్ని తెలిసిన కొందరు, పరిశీలనచేసినప్పుడు వేరు వేరు వస్తువులు లేవని అంటారు. నిష్కలమైనది, సకలమైనది అన్నీ శివమయమే.

వ్యోమైకమపి దృష్టం హి శరావం ప్రతి సువ్రతాః పృథక్త్వం చాపృథక్త్వం చ శఙ్కరస్యేతి చాపరే

ధర్మాత్ములారా! ఒక పాత్రలో చూస్తే ఆకాశం ఒక్కటిగా కనిపిస్తుంది. కొందరు, వేర్పాటు-అవేర్పాటు అన్నీ శంకరునివేనని అంటారు.

ప్రత్యయార్థం హి జగతామ్ ఏకస్థో ఽపి దివాకరః ఏకో ఽపి బహుధా దృష్టో జలాధారేషు సువ్రతాః

ఈ లోకంలో అర్థాన్ని గ్రహించేందుకు, ధర్మాత్ములారా! ఒకటే సూర్యుడు ఉన్నా, నీటి పాత్రల్లో అనేకంగా కనిపిస్తాడు.

జన్తవో దివి భూమౌ చ సర్వే వై పాఞ్చభౌతికాః తథాపి బహులా దృష్టా జాతివ్యక్తివిభేదతః

ఆకాశంలో, భూమిపై ఉన్న అన్ని జీవులు ఐదు భూతాలతోనే ఏర్పడినవే. అయినా, జాతి, వ్యక్తి భేదాల వల్ల అనేకంగా కనిపిస్తారు.

దృశ్యతే శ్రూయతే యద్యత్ తత్తద్విద్ధి శివాత్మకమ్ భేదో జనానాం లోకే ఽస్మిన్ ప్రతిభాసో విచారతః

ఏది కనిపించినా, వినిపించినా, అది శివస్వరూపమే అని తెలుసుకో. ఈ లోకంలో మనుషుల మధ్య ఉన్న భేదాలు పరిశీలనచేసినప్పుడు కేవలం భ్రమ మాత్రమే.

స్వప్నే చ విపులాన్ భోగాన్ భుక్త్వా మర్త్యః సుఖీ భవేత్ దుఃఖీ చ భోగం దుఃఖం చ నానుభూతం విచారతః

స్వప్నంలో కూడా, మానవుడు ఎన్నో సుఖాలు అనుభవించినా, సంతోషంగా లేదా దుఃఖంగా ఉండొచ్చు. కానీ పరిశీలిస్తే, అక్కడ సుఖం లేదా దుఃఖం నిజంగా అనుభవించబడవు.

ఏవమాహుస్తథాన్యే చ సర్వే వేదార్థతత్త్వగాః హృది సంసారిణాం సాక్షాత్ సకలః పరమేశ్వరః

ఇలా వేదార్థాన్ని తెలిసిన ఇతరులు కూడా అంటారు: సంసారంలో ఉన్నవారి హృదయంలో పరమేశ్వరుడు సకల స్వరూపంతో ప్రత్యక్షంగా ఉంటాడు.

యోగినాం నిష్కలో దేవో జ్ఞానినాం చ జగన్మయః త్రివిధం పరమేశస్య వపుర్లోకే ప్రశస్యతే

యోగులకు పరమేశ్వరుడు నిష్కల స్వరూపుడిగా, జ్ఞానులకు జగన్మయుడిగా ఉంటాడు. లోకంలో పరమేశ్వరుని మూడు రూపాలు ప్రశంసించబడతాయి.

నిష్కలం ప్రథమం చైకం తతః సకలనిష్కలమ్ తృతీయం సకలం చైవ నాన్యథేతి ద్విజోత్తమాః

మొదట నిష్కల స్వరూపం, తరువాత సకల-నిష్కల స్వరూపం, మూడవది సకల స్వరూపం. వీటికన్నా వేరొకటి లేదు, ఉత్తమ ద్విజులారా!