లిఙ్గపురాణమ్

ఆనన్దం బ్రహ్మణో విద్వాన్ సాక్షాత్సమరసే స్థితః ధారణా ద్వాదశాయామా ధ్యానం ద్వాదశ ధారణమ్

సాక్షాత్ సమరస స్థితిలో ఉన్న జ్ఞాని బ్రహ్మానందాన్ని తెలుసుకుంటాడు. ధారణా పన్నెండు ఆయామాలు, ధ్యానం పన్నెండు ధారణలు.

ధ్యానం ద్వాదశకం యావత్ సమాధిర్ అభిధీయతే అథవా జ్ఞానినాం విప్రాః సమ్పర్కాదేవ జాయతే

ధ్యానం పన్నెండు దశల వరకు సాగితే దానిని సమాధి అంటారు. లేదా, జ్ఞానులు association వల్లే అది సులభంగా కలుగుతుంది, బ్రాహ్మణులారా.

ప్రయత్నాద్వా తయోస్తుల్యం చిరాద్వా హ్యచిరాద్ద్విజాః యోగాన్తరాయాస్ తస్యాథ జాయన్తే యుఞ్జతః పునః

లేదా, ఇద్దరూ శ్రమతో సమానంగా ఫలితాన్ని పొందుతారు, అది ఎంతకాలమైనా లేదా త్వరగా అయినా. యోగాభ్యాసంలో నిమగ్నుడైనవారికి మళ్లీ యోగానికి అడ్డంకులు కలుగుతాయి, ద్విజులారా.

నశ్యన్త్య్ అభ్యాసతస్ తే ఽపి ప్రణిధానేన వై గురోః

ఆ అడ్డంకులు కూడా పునఃపునః సాధనచేసి, గురువుపట్ల భక్తితో పోయిపోతాయి.

ఆలస్యం ప్రథమం పశ్చాద్ వ్యాధిపీడా ప్రజాయతే ప్రమాదః సంశయస్థానే చిత్తస్యేహానవస్థితిః

మొదట అలసత్వం వస్తుంది, తర్వాత వ్యాధి బాధ కలుగుతుంది. నిర్లక్ష్యం, సందేహం, మనస్సు స్థిరంగా లేకపోవడం కూడా కలుగుతాయి.

అశ్రద్ధాదర్శనం భ్రాన్తిర్ దుఃఖం చ త్రివిధం తతః దౌర్మనస్యమయోగ్యేషు విషయేషు చ యోగ్యతా

అనుభూతి లేకపోవడం, నమ్మకం లేకపోవడం, మాయలో పడిపోవడం, మూడు రకాల బాధలు కలుగుతాయి. మనస్సు దిగులుగా ఉండటం, అనర్హమైన వాటిలో ఆసక్తి లేకపోవడం, అర్హమైన వాటిలో ఆసక్తి కలిగిపోవడం జరుగుతాయి.

దశధాభిప్రజాయన్తే మునేర్యోగాన్తరాయకాః ఆలస్యం చాప్రవృత్తిశ్ చ గురుత్వాత్కాయచిత్తయోః

యోగికి పది విధాలుగా అడ్డంకులు కలుగుతాయి: అలసత్వం, చర్య లేకపోవడం, శరీరం-మనస్సు భారంగా మారడం.

వ్యాధయో ధాతువైషమ్యాత్ కర్మజా దోషజాస్ తథా ప్రమాదస్తు సమాధేస్తు సాధనానామ్ అభావనమ్

శరీరంలోని ధాతువుల అసమతుల్యత వల్ల వ్యాధులు, పూర్వకర్మల వల్ల వచ్చే బాధలు, దోషాల వల్ల కలిగే వ్యాధులు కలుగుతాయి. నిర్లక్ష్యం అంటే సమాధికి దారి చూపే మార్గాలపై ధ్యానం చేయకపోవడమే.

ఇదం వేత్యుభయస్పృక్తం విజ్ఞానం స్థానసంశయః అనవస్థితచిత్తత్వమ్ అప్రతిష్ఠా హి యోగినః

ఈ జ్ఞానం రెండు విధాలుగా కలిసిపోవడం వల్ల స్థలంపై సందేహం కలుగుతుంది. మనస్సు స్థిరంగా లేకపోవడం అంటే యోగికి స్థిరత లేకపోవడమే.

లబ్ధాయామపి భూమౌ చ చిత్తస్య భవబన్ధనాత్ అశ్రద్ధాభావరహితా వృత్తిర్వై సాధనేషు చ

ఆ స్థితిని పొందిన తర్వాత కూడా, మనస్సు బంధనాల వల్ల నమ్మకం లేకపోవడం, సాధనల్లో స్థిరత లేకపోవడం కలుగుతాయి.

సాధ్యే చిత్తస్య హి గురౌ జ్ఞానాచారశివాదిషు విపర్యయజ్ఞానమితి భ్రాన్తిదర్శనమ్ ఉచ్యతే

మనస్సు గురువు, జ్ఞానం, ఆచరణ, శివుడు మొదలైన వాటిలో నిలిచినప్పుడు, తప్పు జ్ఞానం కలిగితే దాన్ని మాయలో పడిపోవడమని అంటారు.

అనాత్మన్యాత్మవిజ్ఞానమ్ అజ్ఞానాత్తస్య సంనిధౌ దుఃఖమాధ్యాత్మికం ప్రోక్తం తథా చైవాధిభౌతికమ్

ఆత్మ కాని దానిలో ఆత్మను తెలుసుకోవడం, అజ్ఞానం వల్ల కలిగితే, అది అంతరంగిక బాధ అని అంటారు. అలాగే, బాహ్య కారణాల వల్ల కలిగే బాధ కూడా ఉంటుంది.

ఆధిదైవికమిత్యుక్తం త్రివిధం సహజం పునః ఇచ్ఛావిఘాతాత్సంక్షోభశ్ చేతసస్తదుదాహృతమ్

దైవ కారణాల వల్ల కలిగే బాధను మూడవదిగా అంటారు. ఈ మూడు సహజంగా కలుగుతాయి. కోరిక నెరవేరకపోతే మనస్సు కలవరపడుతుంది అని చెప్పబడింది.

దౌర్మనస్యం నిరోద్ధవ్యం వైరాగ్యేణ పరేణ తు తమసా రజసా చైవ సంస్పృష్టం దుర్మనః స్మృతమ్

దిగులును పరమ వైరాగ్యంతో అదుపులో పెట్టాలి. తిమిరం, రజోగుణంతో కలిసిన దిగులును దుర్మనస్సు అంటారు.

తదా మనసి సంజాతం దౌర్మనస్యమితి స్మృతమ్ హఠాత్స్వీకరణం కృత్వా యోగ్యాయోగ్యవివేకతః

మనస్సులో దిగులు కలిగితే దాన్ని దుర్మనస్సు అంటారు. అనర్హమైనది, అర్హమైనది అనే విచారం లేకుండా బలవంతంగా స్వీకరించడం జరుగుతుంది.

విషయేషు విచిత్రేషు జన్తోర్విషయలోలతా అన్తరాయా ఇతి ఖ్యాతా యోగస్యైతే హి యోగినామ్

వివిధ విషయాల్లో మనిషికి ఉండే ఆత్రుతను యోగానికి అడ్డంకిగా అంటారు. ఇవే యోగులకు అడ్డంకులు.

అత్యన్తోత్సాహయుక్తస్య నశ్యన్తి న చ సంశయః ప్రనష్టేష్వన్తరాయేషు ద్విజాః పశ్చాద్ధి యోగినః

ఎక్కువ ఉత్సాహం ఉన్నవారికి ఈ అడ్డంకులు తప్పక పోతాయి. ద్విజులారా, అడ్డంకులు పోయిన తర్వాత యోగి ముందుకు సాగుతాడు.

ఉపసర్గాః ప్రవర్తన్తే సర్వే తే ఽసిద్ధిసూచకాః ప్రతిభా ప్రథమా సిద్ధిర్ ద్వితీయా శ్రవణా స్మృతా

అన్ని ఉపద్రవాలు అసిద్ధతికి సంకేతాలు. మొదటి సిద్ధి ప్రబుద్ధత, రెండవది వినికిడి అని అంటారు.

వార్త్తా తృతీయా విప్రేన్ద్రాస్ తురీయా చేహ దర్శనా ఆస్వాదా పఞ్చమీ ప్రోక్తా వేదనా షష్ఠికా స్మృతా

మూడవది సమాచారం, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠులారా, నాలుగవది దర్శనం. ఐదవది రుచి, ఆరవది అనుభూతి అని చెప్పబడింది.

స్వల్పషట్సిద్ధిసంత్యాగాత్ సిద్ధిదాః సిద్ధయో మునేః ప్రతిభా ప్రతిభావృతిః ప్రతిభావ ఇతి స్థితిః

ఓ మునీంద్రా! చిన్న చిన్న అద్భుతశక్తులను కూడా వదిలిపెట్టినవారికి, నిజమైన సిద్ధులు అనుగ్రహించే శక్తులు లభిస్తాయి. అవి అంటే, సహజమైన జ్ఞానం, ఆ జ్ఞానం కలిగే స్థితి, ఆ జ్ఞానంలో నిలిచిపోవడం — ఇవే నిజమైన సిద్ధుల ఫలితాలు.

బుద్ధిర్వివేచనా వేద్యం బుధ్యతే బుద్ధిరుచ్యతే సూక్ష్మే వ్యవహితే ఽతీతే విప్రకృష్టే త్వనాగతే

వివేకం అనేది బుద్ధి అని అంటారు. తెలిసినదాన్ని గ్రహించేది కూడా బుద్ధే. అది ఎంత సూత్ష్మమైనదైనా, దాగి ఉన్నదైనా, గతంలో జరిగినదైనా, చాలా దూరమైనదైనా, ఇంకా రానున్నదైనా — అన్నిటినీ బుద్ధి ద్వారా తెలుసుకోవచ్చు.

సర్వత్ర సర్వదా జ్ఞానం ప్రతిభానుక్రమేణ తు శ్రవణాత్సర్వశబ్దానామ్ అప్రయత్నేన యోగినః

ప్రతిచోటా, ప్రతిసమయంలో, జ్ఞానం సహజంగా కలుగుతుంది. ఆ జ్ఞానం, అంతరంగ జ్ఞానంతో పాటు వస్తుంది. యోగి అన్ని మాటలను వినగలడు, అవన్నీ అతనికి సులభంగా అర్థమవుతాయి.

హ్రస్వదీర్ఘప్లుతాదీనాం గుహ్యానాం శ్రవణాదపి స్పర్శస్యాధిగమో యస్ తు వేదనా తూపపాదితా

చిన్న, పొడవైన, లంబించిన శబ్దాలూ, ఇంకా రహస్యమైన శబ్దాలూ వినగలిగితే, స్పర్శ కూడా తెలుసుకోగలుగుతారు. ఇదే అనుభూతి అని అంటారు.

దర్శనాద్దివ్యరూపాణాం దర్శనం చాప్రయత్నతః సంవిద్దివ్యరసే తస్మిన్న్ ఆస్వాదో హ్యప్రయత్నతః

దివ్యరూపాలను చూసినప్పుడు, యత్నం లేకుండానే దర్శనం కలుగుతుంది. దివ్యరుచిని తెలుసుకున్నప్పుడు, యత్నం లేకుండానే ఆనందాన్ని అనుభవిస్తారు.

వార్త్తా చ దివ్యగన్ధానాం తన్మాత్రా బుద్ధిసంవిదా విన్దన్తే యోగినస్తస్మాద్ ఆబ్రహ్మభువనం ద్విజాః

దివ్యసుగంధాల సారాన్ని కూడా బుద్ధి ద్వారా యోగులు తెలుసుకుంటారు. ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా! బ్రహ్మలోకానికి కూడా ఈ అనుభూతి వ్యాపిస్తుంది.

జగత్యస్మిన్ హి దేహస్థం చతుఃషష్టిగుణం సమమ్ ఔపసర్గికమ్ ఏతేషు గుణేషు గుణితం ద్విజాః

ఈ లోకంలో, మన శరీరంలో, అరవై నాలుగు రకాల లక్షణాలు సమంగా ఉంటాయి. ఇవన్నీ అడ్డంకుల వల్ల కలిగినవే. ఓ ద్విజులారా! ఈ లక్షణాలన్నీ కలిసివుంటాయి.

సంత్యాజ్యం సర్వథా సర్వమ్ ఔపసర్గికమాత్మనః పైశాచే పార్థివం చాప్యం రాక్షసానాం పురే ద్విజాః

అడ్డంకుల వల్ల కలిగినవన్నీ ఎప్పుడూ పూర్తిగా వదిలేయాలి. పిశాచ, భౌతిక, జల సంబంధమైనవన్నీ రాక్షసుల పట్టణాల్లో ఉండే వాటిని కూడా, ఓ ద్విజులారా, వదిలిపెట్టాలి.

యాక్షే తు తైజసం ప్రోక్తం గాన్ధర్వే శ్వసనాత్మకమ్ ఐన్ద్రే వ్యోమాత్మకం సర్వం సౌమ్యే చైవ తు మానసమ్

యక్ష లోకంలో అగ్ని స్వభావం, గంధర్వ లోకంలో వాయువు స్వభావం, ఇంద్ర లోకంలో ఆకాశ స్వభావం, సోమ లోకంలో మానసిక స్వభావం ప్రబలంగా ఉంటాయి.

ప్రాజాపత్యే త్వహఙ్కారం బ్రాహ్మే బోధమనుత్తమమ్ ఆద్యే చాష్టౌ ద్వితీయే చ తథా షోడశరూపకమ్

ప్రజాపతి లోకంలో అహంకారం ఉంటుంది. బ్రహ్మ లోకంలో అత్యుత్తమమైన జ్ఞానం ఉంటుంది. మొదటి లోకంలో ఎనిమిది రూపాలు, రెండవ లోకంలో పదహారు రూపాలు ఉంటాయని చెప్పబడింది.