లిఙ్గపురాణమ్

నమః సేనాధిపతయే రుద్రాణాం పతయే నమః భూతానాం భువనేశానాం పతయే పాపహారిణే

సేనాధిపతిగా, రుద్రుల అధిపతిగా, భూతగణాల అధిపతిగా, భువనాధిపతిగా, పాపాలను హరించేవాడా! నీకు నమస్కారం.

రుద్రాయ రుద్రపతయే రౌద్రపాపహరాయ తే నమః శివాయ సౌమ్యాయ రుద్రభక్తాయ తే నమః

రుద్రుడికి, రుద్రుల అధిపతికి, ఉగ్రపాపాలను తొలగించేవాడికి నమస్కారం. శివుడికి, శాంత స్వభావుడికి, రుద్రభక్తుడికి నమస్కారం.

తతః ప్రీతో గణాధ్యక్షః ప్రాహ దేవాంశ్ఛివాత్మజః రథం చ సారథిం శంభోః కార్ముకం శరముత్తమమ్

ఆ తర్వాత గణాధిపతి, శివుని కుమారుడు, ఆనందంతో దేవతలకు శంభువు రథం, సారథి, విల్లు, ఉత్తమమైన బాణం గురించి వివరించాడు.

కర్తుమర్హథ యత్నేన నష్టం మత్వా పురత్రయమ్ అథ తే బ్రహ్మణా సార్ధం తథా వై విశ్వకర్మణా

మూడు పురాలు నశించాయని భావించి, మీరు శ్రమతో ప్రయత్నించాలి. అప్పుడు బ్రహ్మతో, విశ్వకర్మతో కలిసి తగినట్లు చేయాలి.

రథం చక్రుః సుసంరబ్ధా దేవదేవస్య ధీమతః

అంతటా ఉత్సాహంతో, దేవతల దేవుడైన ధీమంతుడి రథాన్ని వారు నిర్మించారు.

అథ రుద్రస్య దేవస్య నిర్మితో విశ్వకర్మణా సర్వలోకమయో దివ్యో రథో యత్నేన సాదరమ్

తర్వాత రుద్రుని కోసం, విశ్వకర్మ ఎంతో శ్రద్ధగా, శ్రమతో, అన్ని లోకాలను కలిగిన దివ్యరథాన్ని నిర్మించాడు.

సర్వభూతమయశ్చైవ సర్వదేవనమస్కృతః సర్వదేవమయశ్చైవ సౌవర్ణః సర్వసంమతః

అది అన్ని భూతాలతో కూడినది, అన్ని దేవతలు పూజించినది, అన్ని దేవతల స్వరూపమైనది, బంగారు వర్ణంతో, అందరికీ ప్రీతికరమైనది.

రథాఙ్గం దక్షిణం సూర్యో వామాఙ్గం సోమ ఏవ చ దక్షిణం ద్వాదశారం హి షోడశారం తథోత్తరమ్

ఆ రథానికి కుడి చక్రం సూర్యుడు, ఎడమ చక్రం చంద్రుడు. కుడి చక్రానికి పన్నెండు అంచులు, ఎడమ చక్రానికి పదహారు అంచులు ఉన్నాయి.

అరేషు తేషు విప్రేన్ద్రాశ్ చాదిత్యా ద్వాదశైవ తు శశినః షోడశారేషు కలా వామస్య సువ్రతాః

బ్రహ్మశ్రేష్ఠులారా! ఆ చక్రాలలో పన్నెండు ఆదిత్యులు ఉన్నారు. ఎడమ పదహారు అంచుల చక్రంలో చంద్రుని కళలు ఉన్నాయి, సువ్రతులారా!

ఋక్షాణి చ తదా తస్య వామస్యైవ తు భూషణమ్ నేమ్యః షడృతవశ్చైవ తయోర్వై విప్రపుఙ్గవాః

ఆ ఎడమ చక్రాన్ని రాశులు అలంకరించాయి. ఆ చక్రాల అంచులు ఆరు ఋతువులు, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠులారా!

పుష్కరం చాన్తరిక్షం వై రథనీడశ్ చ మన్దరః అస్తాద్రిరుదయాద్రిశ్ చ ఉభౌ తౌ కూబరౌ స్మృతౌ

ఆ రథంలో పుష్కరం అంటే మధ్యాకాశం, రథపు శరీరం మందరపర్వతం. అస్తాచలము, ఉదయాచలము రెండూ దాని కూబరాలుగా భావించబడ్డాయి.

అధిష్ఠానం మహామేరుర్ ఆశ్రయాః కేసరాచలాః వేగః సంవత్సరస్తస్య అయనే చక్రసంగమౌ

ఈ రథానికి పునాది మహామేరు పర్వతం, దాని ఆధారాలు కేసరాచలాలు. దీని వేగం సంవత్సరమే, దాని చక్రాల కలయికలు అయనాలు.

ముహూర్తా బన్ధురాస్తస్య శమ్యాశ్చైవ కలాః స్మృతాః తస్య కాష్ఠాః స్మృతా ఘోణా చాక్షదణ్డాః క్షణాశ్ చ వై

ఈ రథానికి ముహూర్తాలు బంధురాలు, spokes అనగా శంఖులు కాలాలు, విభాగాలు కాష్ఠాలు, గోణాలు అక్షదండాలు, క్షణాలు దండాలు.

నిమేషాశ్చానుకర్షాశ్ చ ఈషా చాస్య లవాః స్మృతాః ద్యౌర్వరూథం రథస్యాస్య స్వర్గమోక్షావుభౌ ధ్వజౌ

నిమిషాలు, అనుకర్షాలు ఈ రథానికి భాగాలు. అత్యల్పమైనవి లవాలు. ఆకాశం దాని కప్పు, స్వర్గం, మోక్షం రెండు జెండాలు.

ధర్మో విరాగో దణ్డో ఽస్య యజ్ఞా దణ్డాశ్రయాః స్మృతాః దక్షిణాః సంధయస్తస్య లోహాః పఞ్చాశదగ్నయః

ధర్మం, విరాగం, శిక్ష ఈ రథానికి దండాలు. యజ్ఞాలు ఈ దండాల ఆధారంగా ఉంటాయి. దక్షిణాలు దాని సంధులు, యాభై అగ్నులు దాని లోహాలు.

యుగాన్తకోటీ తౌ తస్య ధర్మకామావుభౌ స్మృతౌ ఈషాదణ్డస్తథావ్యక్తం బుద్ధిస్తస్యైవ నడ్వలః

యుగాంతపు రెండు అంచులు ధర్మం, కామంగా గుర్తించబడ్డాయి. దాని దండం అవ్యక్తం, బుద్ధి దాని నడవలగా ఉంది.

కోణస్ తథా హ్యహఙ్కారో భూతాని చ బలం స్మృతమ్ ఇన్ద్రియాణి చ తస్యైవ భూషణాని సమన్తతః

ఈ రథానికి మూల కోణం అహంకారం, భూతాలు దాని బలం, ఇంద్రియాలు చుట్టూ అలంకారాలు.

శ్రద్ధా చ గతిరస్యైవ వేదాస్తస్య హయాః స్మృతాః పదాని భూషణాన్యేవ షడఙ్గాన్యుపభూషణమ్

శ్రద్ధ, గతి ఈ రథానికే. వేదాలు దాని గుర్రాలు, అవయవాలు అలంకారాలు, షడంగాలు మరింత అలంకరణలు.

పురాణన్యాయమీమాంసాధర్మశాస్త్రాణి సువ్రతాః వాలాశ్రయాః పటాశ్చైవ సర్వలక్షణసంయుతాః

పురాణాలు, న్యాయము, మీమాంస, ధర్మశాస్త్రాలు, ఓ సద్భక్తులారా, ఇవన్నీ వాలాలతో కూడిన వస్త్రాలు, అన్ని లక్షణాలతో అలంకరించబడ్డవి.

మన్త్రా ఘణ్టాః స్మృతాస్తేషాం వర్ణాః పాదాస్తథాశ్రమాః అవచ్ఛేదో హ్యనన్తస్తు సహస్రఫణభూషితః

మంత్రాలు దాని గంటలు, అక్షరాలు దాని పాదాలు, ఆశ్రమాలు దాని ఆధారాలు. దాని సరిహద్దు అనంతమైనది, వేల పైనాలతో అలంకరించబడింది.

దిశః పాదా రథస్యాస్య తథా చోపదిశశ్ చ హ పుష్కరాద్యాః పతాకాశ్ చ సౌవర్ణా రత్నభూషితాః

దిశలు ఈ రథానికి చక్రాలు, ఉపదిశలు కూడా అలాగే. పద్మాలు మొదలైన బంగారు, రత్నాల జెండాలు దాని పతాకలు.

సముద్రాస్తస్య చత్వారో రథకమ్బలికాః స్మృతాః గఙ్గాద్యాః సరితః శ్రేష్ఠాః సర్వాభరణభూషితాః

నాలుగు సముద్రాలు రథానికి తాడులుగా చెప్పబడ్డాయి. గంగా మొదలైన ఉత్తమ నదులు అన్ని అలంకారాలతో అలంకరించబడ్డాయి.

చామరాసక్తహస్తాగ్రాః సర్వాః స్త్రీరూపశోభితాః తత్రతత్ర కృతస్థానాః శోభయాంచక్రిరే రథమ్

అన్ని స్త్రీలు చేతుల్లో చామరాలు పట్టుకొని, స్త్రీ స్వరూపంలో అలంకరించబడి, అక్కడక్కడ నిలబడి రథాన్ని మరింత అందంగా చేసారు.

ఆవహాద్యాస్ తథా సప్త సోపానం హైమముత్తమమ్ సారథిర్భగవాన్బ్రహ్మా దేవాభీషుధరాః స్మృతాః

ఏడు ఉత్తమమైన బంగారు మెట్లు ఉన్నాయి. రథసారధి భగవంతుడు బ్రహ్మ, దేవతలు ఆయుధధారులుగా చెప్పబడ్డారు.

ప్రతోదో బ్రహ్మణస్తస్య ప్రణవో బ్రహ్మదైవతమ్ లోకాలోకాచలస్తస్య ససోపానః సమన్తతః

ఈ రథానికి ప్రేరణ బ్రహ్మ, ప్రణవం బ్రహ్మదైవతం. లోకాలొక పర్వతం చుట్టూ మెట్లు.

విషమశ్ చ తదా బాహ్యో మానసాద్రిః సుశోభనః నాసాః సమన్తతస్తస్య సర్వ ఏవాచలాః స్మృతాః

బయటి మానస పర్వతం అద్భుతంగా ఉంది. దాని చుట్టూ ఉన్న అన్ని పర్వతాలు దాని ముక్కులు.

తలాః కపోతాః కాపోతాః సర్వే తలనివాసినః మేరురేవ మహాఛత్రం మన్దరః పార్శ్వడిణ్డిమః

తలాలు, కపోతాలు, కాపోతాలు—అన్ని తల ప్రాంత నివాసులు. మేరు మహా ఛత్రం, మందరము ప్రక్కన డిండి.

శైలేన్ద్రః కార్ముకం చైవ జ్యా భుజఙ్గాధిపః స్వయమ్ కాలరాత్ర్యా తథైవేహ తథేన్ద్రధనుషా పునః

పర్వతాధిపతి ధనుస్సు, దాని జ్య భుజంగాధిపతి. కాలరాత్రి, ఇంద్రధనస్సు కూడా దాని ధనుస్సు తంతువులు.

ఘణ్టా సరస్వతీ దేవీ ధనుషః శ్రుతిరూపిణీ ఇషుర్విష్ణుర్మహాతేజాః శల్యం సోమః శరస్య చ

గంట సరస్వతీ దేవి, ఆమె వేదస్వరూపిణి. బాణం మహాతేజస్వి విష్ణువు, బాణాగ్రం సోముడు.