లిఙ్గపురాణమ్

యథా దేవా భవం దృష్ట్వా ప్రీతికణ్టకితత్వచః నియోగాద్వజ్రిణో మూర్ధ్ని పుష్పవర్షం చ ఖేచరాః

దేవతలు భవుని చూసి ఆనందంతో ఒళ్లంతా పులకరించిపోయారు. వజ్రాయుధుడి ఆజ్ఞతో ఆకాశంలో ఉండే దేవతలు పువ్వుల వర్షం కురిపించారు.

వవృషుశ్ చ సుగన్ధాఢ్యం నన్దినో గగనోదితమ్ వృష్ట్యా తుష్టస్తదా రేజే తుష్ట్యా పుష్ట్యా యథార్థయా

వారు ఆకాశం నుంచి సువాసనలతో నిండిన పుష్పాలను నందిపై వర్షించారు. ఆ వర్షానికి సంతోషంతో నంది నిజమైన సంతృప్తి, బలంతో ప్రకాశించాడు.

నన్దీ భవశ్ చాన్ద్రయాతు స్నాతయా గన్ధవారిణా పుష్పైర్నానావిధైస్తత్ర భాతి పృష్ఠం వృషస్య తత్

నంది, భవుడు చంద్రుని నుంచి వచ్చిన సుగంధ జలంలో స్నానం చేసి, వృషభం మీద ఎన్నో రకాల పువ్వులతో అలంకరించబడి మెరిసిపోతున్నారు.

సంకీర్ణం తు దివః పృష్ఠం నక్షత్రైరివ సువ్రతాః కుసుమైః సంవృతో నన్దీ వృషపృష్ఠే రరాజ సః

సువ్రతులారా! ఆకాశం నక్షత్రాలతో నిండినట్లు, పుష్పాలతో అలంకరించబడిన నందీ వృషభంపై కూర్చొని ప్రకాశించాడు.

దివః పృష్ఠే యథా చన్ద్రో నక్షత్రైరివ సువ్రతాః తం దృష్ట్వా నన్దినం దేవాః సేన్ద్రోపేన్ద్రాస్ తథావిధమ్

ఎలా ఆకాశంలో చంద్రుడు నక్షత్రాల మధ్య వెలుగుతాడో, అలాగే ఇంద్రుడు, ఉపేంద్రుడు సహా దేవతలు ఆ రూపంలో ఉన్న నందిని చూశారు.

తుష్టువుర్ గణపేశానం దేవదేవమివాపరమ్ నమస్తే రుద్రభక్తాయ రుద్రజాప్యరతాయ చ

వారు గణపతిని, దేవతల దేవుడిని, మరో రుద్రుడిగా స్తుతించారు: 'రుద్రభక్తుడా! రుద్రుని జపంలో నిమగ్నుడా! నీకు నమస్కారం.'

రుద్రభక్తార్తినాశాయ రౌద్రకర్మరతాయ తే కూష్మాణ్డగణనాథాయ యోగినాం పతయే నమః

రుద్రుని భక్తుల బాధలు తొలగించేవాడా, ఉగ్రకార్యాలలో ఆనందించేవాడా, కూష్మాండ గణాల అధిపతిగా, యోగుల నాయకుడా! నీకు నమస్కారం.

సర్వదాయ శరణ్యాయ సర్వజ్ఞాయార్తిహారిణే వేదానాం పతయే చైవ వేదవేద్యాయ తే నమః

ఎప్పుడూ ఆశ్రయమిచ్చేవాడా, అన్నీ తెలిసినవాడా, కష్టాలను తొలగించేవాడా, వేదాలకు అధిపతిగా, వేదాల ద్వారా తెలుసుకోవలసినవాడా! నీకు నమస్కారం.

వజ్రిణే వజ్రదంష్ట్రాయ వజ్రివజ్రనివారిణే వజ్రాలంకృతదేహాయ వజ్రిణారాధితాయ తే

వజ్రాయుధాన్ని ధరించినవాడా, వజ్రపు పళ్లుగలవాడా, వజ్రాన్ని అదుపు చేసే వాడా, వజ్రాలతో అలంకరించబడినవాడా, వజ్రాయుధాన్ని పూజించే వారి చేత పూజింపబడేవాడా! నీకు నమస్కారం.

రక్తాయ రక్తనేత్రాయ రక్తాంబరధరాయ తే రక్తానాం భవపాదాబ్జే రుద్రలోకప్రదాయినే

ఎర్రవర్ణుడా, ఎర్ర కళ్లుగలవాడా, ఎర్ర వస్త్రాలు ధరించినవాడా, రుద్రుని పాదారవిందాలకు భక్తులైనవారికి రుద్రలోకాన్ని ప్రసాదించేవాడా! నీకు నమస్కారం.

నమః సేనాధిపతయే రుద్రాణాం పతయే నమః భూతానాం భువనేశానాం పతయే పాపహారిణే

సేనాధిపతిగా, రుద్రుల అధిపతిగా, భూతగణాల అధిపతిగా, భువనాధిపతిగా, పాపాలను హరించేవాడా! నీకు నమస్కారం.

రుద్రాయ రుద్రపతయే రౌద్రపాపహరాయ తే నమః శివాయ సౌమ్యాయ రుద్రభక్తాయ తే నమః

రుద్రుడికి, రుద్రుల అధిపతికి, ఉగ్రపాపాలను తొలగించేవాడికి నమస్కారం. శివుడికి, శాంత స్వభావుడికి, రుద్రభక్తుడికి నమస్కారం.

తతః ప్రీతో గణాధ్యక్షః ప్రాహ దేవాంశ్ఛివాత్మజః రథం చ సారథిం శంభోః కార్ముకం శరముత్తమమ్

ఆ తర్వాత గణాధిపతి, శివుని కుమారుడు, ఆనందంతో దేవతలకు శంభువు రథం, సారథి, విల్లు, ఉత్తమమైన బాణం గురించి వివరించాడు.

కర్తుమర్హథ యత్నేన నష్టం మత్వా పురత్రయమ్ అథ తే బ్రహ్మణా సార్ధం తథా వై విశ్వకర్మణా

మూడు పురాలు నశించాయని భావించి, మీరు శ్రమతో ప్రయత్నించాలి. అప్పుడు బ్రహ్మతో, విశ్వకర్మతో కలిసి తగినట్లు చేయాలి.

రథం చక్రుః సుసంరబ్ధా దేవదేవస్య ధీమతః

అంతటా ఉత్సాహంతో, దేవతల దేవుడైన ధీమంతుడి రథాన్ని వారు నిర్మించారు.

అథ రుద్రస్య దేవస్య నిర్మితో విశ్వకర్మణా సర్వలోకమయో దివ్యో రథో యత్నేన సాదరమ్

తర్వాత రుద్రుని కోసం, విశ్వకర్మ ఎంతో శ్రద్ధగా, శ్రమతో, అన్ని లోకాలను కలిగిన దివ్యరథాన్ని నిర్మించాడు.

సర్వభూతమయశ్చైవ సర్వదేవనమస్కృతః సర్వదేవమయశ్చైవ సౌవర్ణః సర్వసంమతః

అది అన్ని భూతాలతో కూడినది, అన్ని దేవతలు పూజించినది, అన్ని దేవతల స్వరూపమైనది, బంగారు వర్ణంతో, అందరికీ ప్రీతికరమైనది.

రథాఙ్గం దక్షిణం సూర్యో వామాఙ్గం సోమ ఏవ చ దక్షిణం ద్వాదశారం హి షోడశారం తథోత్తరమ్

ఆ రథానికి కుడి చక్రం సూర్యుడు, ఎడమ చక్రం చంద్రుడు. కుడి చక్రానికి పన్నెండు అంచులు, ఎడమ చక్రానికి పదహారు అంచులు ఉన్నాయి.

అరేషు తేషు విప్రేన్ద్రాశ్ చాదిత్యా ద్వాదశైవ తు శశినః షోడశారేషు కలా వామస్య సువ్రతాః

బ్రహ్మశ్రేష్ఠులారా! ఆ చక్రాలలో పన్నెండు ఆదిత్యులు ఉన్నారు. ఎడమ పదహారు అంచుల చక్రంలో చంద్రుని కళలు ఉన్నాయి, సువ్రతులారా!

ఋక్షాణి చ తదా తస్య వామస్యైవ తు భూషణమ్ నేమ్యః షడృతవశ్చైవ తయోర్వై విప్రపుఙ్గవాః

ఆ ఎడమ చక్రాన్ని రాశులు అలంకరించాయి. ఆ చక్రాల అంచులు ఆరు ఋతువులు, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠులారా!

పుష్కరం చాన్తరిక్షం వై రథనీడశ్ చ మన్దరః అస్తాద్రిరుదయాద్రిశ్ చ ఉభౌ తౌ కూబరౌ స్మృతౌ

ఆ రథంలో పుష్కరం అంటే మధ్యాకాశం, రథపు శరీరం మందరపర్వతం. అస్తాచలము, ఉదయాచలము రెండూ దాని కూబరాలుగా భావించబడ్డాయి.

అధిష్ఠానం మహామేరుర్ ఆశ్రయాః కేసరాచలాః వేగః సంవత్సరస్తస్య అయనే చక్రసంగమౌ

ఈ రథానికి పునాది మహామేరు పర్వతం, దాని ఆధారాలు కేసరాచలాలు. దీని వేగం సంవత్సరమే, దాని చక్రాల కలయికలు అయనాలు.

ముహూర్తా బన్ధురాస్తస్య శమ్యాశ్చైవ కలాః స్మృతాః తస్య కాష్ఠాః స్మృతా ఘోణా చాక్షదణ్డాః క్షణాశ్ చ వై

ఈ రథానికి ముహూర్తాలు బంధురాలు, spokes అనగా శంఖులు కాలాలు, విభాగాలు కాష్ఠాలు, గోణాలు అక్షదండాలు, క్షణాలు దండాలు.

నిమేషాశ్చానుకర్షాశ్ చ ఈషా చాస్య లవాః స్మృతాః ద్యౌర్వరూథం రథస్యాస్య స్వర్గమోక్షావుభౌ ధ్వజౌ

నిమిషాలు, అనుకర్షాలు ఈ రథానికి భాగాలు. అత్యల్పమైనవి లవాలు. ఆకాశం దాని కప్పు, స్వర్గం, మోక్షం రెండు జెండాలు.

ధర్మో విరాగో దణ్డో ఽస్య యజ్ఞా దణ్డాశ్రయాః స్మృతాః దక్షిణాః సంధయస్తస్య లోహాః పఞ్చాశదగ్నయః

ధర్మం, విరాగం, శిక్ష ఈ రథానికి దండాలు. యజ్ఞాలు ఈ దండాల ఆధారంగా ఉంటాయి. దక్షిణాలు దాని సంధులు, యాభై అగ్నులు దాని లోహాలు.

యుగాన్తకోటీ తౌ తస్య ధర్మకామావుభౌ స్మృతౌ ఈషాదణ్డస్తథావ్యక్తం బుద్ధిస్తస్యైవ నడ్వలః

యుగాంతపు రెండు అంచులు ధర్మం, కామంగా గుర్తించబడ్డాయి. దాని దండం అవ్యక్తం, బుద్ధి దాని నడవలగా ఉంది.

కోణస్ తథా హ్యహఙ్కారో భూతాని చ బలం స్మృతమ్ ఇన్ద్రియాణి చ తస్యైవ భూషణాని సమన్తతః

ఈ రథానికి మూల కోణం అహంకారం, భూతాలు దాని బలం, ఇంద్రియాలు చుట్టూ అలంకారాలు.

శ్రద్ధా చ గతిరస్యైవ వేదాస్తస్య హయాః స్మృతాః పదాని భూషణాన్యేవ షడఙ్గాన్యుపభూషణమ్

శ్రద్ధ, గతి ఈ రథానికే. వేదాలు దాని గుర్రాలు, అవయవాలు అలంకారాలు, షడంగాలు మరింత అలంకరణలు.

పురాణన్యాయమీమాంసాధర్మశాస్త్రాణి సువ్రతాః వాలాశ్రయాః పటాశ్చైవ సర్వలక్షణసంయుతాః

పురాణాలు, న్యాయము, మీమాంస, ధర్మశాస్త్రాలు, ఓ సద్భక్తులారా, ఇవన్నీ వాలాలతో కూడిన వస్త్రాలు, అన్ని లక్షణాలతో అలంకరించబడ్డవి.