లిఙ్గపురాణమ్

రాక్షసా నామ తే యస్మాత్ క్షుధావిష్టా నిశాచరాః యే ఽబ్రువన్ యక్షమో ఽమ్భాంసి తేషాం హృష్టాః పరస్పరమ్

ఆకలితో బాధపడుతూ రాత్రిపూట సంచరించే వారు కావడంతో, వారిని రాక్షసులు అంటారు. 'అంభాంసులను ఆస్వాదిద్దాం' అని చెప్పినవారు పరస్పరం ఆనందించారు.

తేన తే కర్మణా యక్షా గుహ్యకా గూఢకర్మణా రక్షేతి పాలనే చాపి ధాతురేష విభాష్యతే

ఆ చర్య వల్ల, రహస్యంగా కార్యాలు చేసే వారు యక్షులు, గుహ్యకులు అయ్యారు. 'రక్ష' అనే పదం రక్షణ అర్థంలో కూడా ఉపయోగించబడుతుంది.

ఏవం చ యక్షతిర్ ధాతుర్ భక్షణే స నిరుచ్యతే తం దృష్ట్వా హ్యప్రియేణాస్య కేశాః శీర్ణాస్తు ధీమతః

అలాగే, 'యక్ష' అనే పదం భక్షణానికి కూడా అర్థమని చెప్పబడింది. అతన్ని చూసి, ఆ జ్ఞాన individual's కి ఇష్టం లేక, వారి జుట్టు ఊడిపోయింది.

తే శీర్ణాశ్చోత్థితా హ్యూర్ధ్వం తే చైవారురుధుః ప్రభుమ్ హీనాస్తచ్ఛిరసో వాలా యస్మాచ్చైవావసర్పిణః

వారి తలలు తెగిపోయినవారు పైకి లేచారు. ప్రభువు కోసం ఏడ్చినవారు తలలు కోల్పోయారు. వారిలోంచి 'వాలా' అనే జంతువులు పుట్టాయి.

వ్యాలాత్మానః స్మృతా వాలా హీనత్వాదహయః స్మృతాః పతత్వాత్పన్నగాశ్చైవ సర్పాశ్చైవావసర్పణాత్

'వాలా'లకు పాము స్వభావం ఉంది అని అంటారు. అవి తక్కువగానే ఉండటం వల్ల పాములు అని, పడిపోవడం వల్ల 'పన్నగులు' అని, నేల మీద పాకుతూ పోవడం వల్ల 'సర్పాలు' అని పిలుస్తారు.

తస్య క్రోధోద్భవో యో ఽసౌ అగ్నిగర్భః సుదారుణః స తు సర్పాన్ సహోత్పన్నాన్ ఆవివేశ విషాత్మకః

ఆయన కోపంతో అగ్ని నుండి పుట్టిన భయంకరమైన ఒక జీవి పుట్టి, ఆ పాముల్లోకి ప్రవేశించి, వాటికి విషస్వభావాన్ని ఇచ్చింది.

సర్పాన్సృష్ట్వా తతః క్రుద్ధః క్రోధాత్మానో వినిర్మమే వర్ణేన కపిశేనోగ్రాస్ తే భూతాః పిశితాశనాః

పాములను సృష్టించిన తరువాత, కోపంతో ఉన్న ఆయన, కోపమే స్వరూపంగా ఉండే, గోధుమ రంగు, భయంకరమైన, మాంసం తినే భూతాలను సృష్టించాడు.

భూతత్వాత్తే స్మృతా భూతాః పిశాచాః పిశితాశనాత్ ప్రసన్నం గాయతస్తస్య గన్ధర్వా జజ్ఞిరే యదా

వారు భూతాలు కావడం వల్ల 'భూతాలు', మాంసం తినడం వల్ల 'పిశాచులు' అని పిలుస్తారు. ఆయన మనస్సు ప్రశాంతంగా ఉండగా పాడినప్పుడు గంధర్వులు పుట్టారు.

ధయతీత్యేష వై ధాతుః పానత్వే పరిపఠ్యతే ధయన్తో జజ్ఞిరే వాచం గన్ధర్వాస్తేన తే స్మృతాః

'ధయతి' అనే ధాతువు త్రాగడం అనే అర్థంలో వాడతారు. గంధర్వులు మాటను త్రాగుతూ పుట్టారు కనుక వారిని ఆ పేరుతో పిలుస్తారు.

అష్టస్వేతాసు సృష్టాసు దేవయోనిషు స ప్రభుః తతః స్వచ్ఛన్దతో ఽన్యాని వయాంసి వయసాసృజత్

ఎనిమిది తెల్లటి దేవతా జాతులు సృష్టించిన తరువాత, ఆ ప్రభువు తన ఇష్టానుసారం వయస్సు ప్రకారం ఇతర పక్షులను కూడా సృష్టించాడు.

స్వచ్ఛన్దతః స్వచ్ఛన్దాంసి వయసా చ వయాంసి చ పశూన్సృష్ట్వా స దేవేశో ఽసృజత్పక్షిగణానపి

తన ఇష్టానుసారం, వయస్సు ప్రకారం పక్షులను సృష్టించాడు. పశువులను సృష్టించిన తరువాత దేవతల అధిపతి పక్షుల గణాలను కూడా పుట్టించాడు.

ముఖతో ఽజాః ససర్జాథ వక్షసశ్ చావయో ఽసృజత్ గాశ్చైవాథోదరాద్బ్రహ్మా పార్శ్వాభ్యాం చ వినిర్మమే

తన నోటిలోంచి మేకలను, వక్షస్సులోంచి గొర్రెలను, పొట్టలోంచి ఆవులను, పక్కలలోంచి బ్రహ్మా వాటిని సృష్టించాడు.

పద్భ్యాం చాశ్వాన్ సమాతఙ్గాన్ రాసభాన్ ఆవయాన్ మృగాన్ ఉష్ట్రానశ్వతరాంశ్చైవ తథాన్యాశ్చైవ జాతయః

తన కాళ్లతో గుర్రాలు, ఏనుగులు, గాడిదలు, ఒంటెలు, జింకలు, ముళ్లు, అలాగే ఇతర జాతులను సృష్టించాడు.

ఓషధ్యః ఫలమూలిన్యో రోమభ్యస్తస్య జజ్ఞిరే ఏవం పశ్వోషధీః సృష్ట్వా యూయుజత్ సో ఽధ్వరే ప్రభుః

ఆయన రోమాల నుంచి ఔషధులు, పండ్లు, కందులు పుట్టాయి. ఇలా పశువులు, మొక్కలను సృష్టించిన తరువాత ప్రభువు వాటిని యజ్ఞంలో భాగం చేశాడు.

గౌరజః పూరుషో మేషో హ్య్ అశ్వో ఽశ్వతరగర్దభౌ ఏతాన్గ్రామ్యాన్పశూనాహుర్ ఆరణ్యాన్వై నిబోధత

ఎద్దు, మనిషి, గొర్రె, గుర్రం, ముళ్లు, గాడిద—ఇవి ఇంటి పశువులు. ఇప్పుడు అడవి పశువుల గురించి విను.

శ్వాపదో ద్విఖురో హస్తీ వానరాః పక్షిపఞ్చమాః ఔదకాః పశవః షష్ఠాః సప్తమాస్తు సరీసృపాః

మాంసాహార జంతువులు, రెండు కాళ్లతో ఉన్నవి, ఏనుగులు, కోతులు, పక్షులు ఐదవ వర్గం, నీటిలో ఉండే జంతువులు ఆరవ వర్గం, పాములు ఏడవ వర్గం.

మహిషా గవయాక్షాశ్ చ ప్లవంగాః శరభా వృకాః సింహస్తు సప్తమస్తేషామ్ ఆరణ్యాః పశవః స్మృతాః

మహిషులు, అడవి ఎద్దులు, రీచులు, కోతులు, శరభాలు, నక్కలు, సింహాలు—ఇవి ఏడవ వర్గం. ఇవన్నీ అడవి పశువులుగా గుర్తించబడ్డాయి.

గాయత్రం చ ఋచం చైవ త్రివృత్సామరథంతరమ్ అగ్నిష్టోమం చ యజ్ఞానాం నిర్మమే ప్రథమాన్ ముఖాత్

ఆయన తన నోటిలోంచి గాయత్రి, ఋక్, త్రివృత్, సామ, రథంతరం, అగ్నిష్టోమ అనే మొదటి యజ్ఞాలను సృష్టించాడు.

యజూంషి త్రైష్టుభం ఛన్దస్తోమం పఞ్చదశం తథా బృహత్సామ తథోక్థ్యం చ దక్షిణాదసృజన్ముఖాత్

యజుర్వేదం, త్రిష్టుప్ ఛందస్సు, ఛందస్తోమ, పందొమ్మిది, బృహత్సామ, ఉక్త్యము, దక్షిణా—ఇవన్నీ ఆయన నోటిలోంచే పుట్టాయి.

సామాని జగతీఛన్దస్తోమం సప్తదశం తథా వైరూపమతిరాత్రం చ పశ్చిమాదసృజన్ముఖాత్

సామవేద గీతలు, జగతీ ఛందస్సు, ఛందస్తోమ, పదిహేడు, వైరూప, అతిరాత్ర—ఇవన్నీ ఆయన పడమర నోటిలోంచి పుట్టాయి.

ఏకవింశమథర్వాణమ్ ఆప్తోర్యామాణమ్ ఏవ చ అనుష్టుభం సవైరాజమ్ ఉత్తరాదసృజన్ముఖాత్

అథర్వణ, ఆప్తోర్యామ, అనుష్టుప్, సవైరాజ అనే యజ్ఞాలు ఆయన ఉత్తర నోటిలోంచి పుట్టాయి.

విద్యుతో ఽశనిమేఘాంశ్ చ రోహితేన్ద్రధనూంషి చ తేజాంసి చ ససర్జాదౌ కల్పస్య భగవాన్ప్రభుః

కాలపు ఆరంభంలో భగవంతుడు మెరుపులు, మబ్బులు, ఇంద్రధనస్సు, ఇంకా ఇతర ప్రకాశవంతమైన వస్తువులను సృష్టించాడు.

ఉచ్చావచాని భూతాని గాత్రేభ్యస్తస్య జజ్ఞిరే బ్రహ్మణస్తు ప్రజాసర్గం సృజతో హి ప్రజాపతేః

బ్రహ్మ దేవుడు సృష్టిని ప్రారంభించినప్పుడు, ఆయన శరీర భాగాల నుండి ఉన్నతమైనవి, తక్కువవైనవి ఇలా వివిధ రకాల జీవులు పుట్టుకొచ్చాయి.

సృష్ట్వా చతుష్టయం పూర్వం దేవాసురనరాన్పితౄన్ తతో ఽసృజత్ స భూతాని స్థావరాణి చరాణి చ

మొదట దేవతలు, అసురులు, మనుషులు, పితృదేవతలు అనే నాలుగు వర్గాలను సృష్టించాడు; తర్వాత స్థిరమైనవి, చలించే అన్ని జీవులను వెలికితీశాడు.

యక్షాన్పిశాచాన్ గన్ధర్వాంస్ త్వ్ అథైవాప్సరసాం గణాన్ నరకిన్నరరక్షాంసి వయఃపశుమృగోరగాన్

తర్వాత యక్షులు, పిశాచులు, గంధర్వులు, అప్సరసల గణాలు, నాగులు, కిన్నరులు, రాక్షసులు, పక్షులు, పశువులు, అడవి జంతువులు, సర్పాలు ఇలా అన్నింటినీ సృష్టించాడు.

అవ్యయం చ వ్యయం చాపి యదిదం స్థాణుజఙ్గమమ్ తేషాం వై యాని కర్మాణి ప్రాక్సృష్ట్యాం ప్రతిపేదిరే

నశించని వాటిని, నశించే వాటిని, స్థిరమైనదీ, కదిలే దీ అన్నీ ఆయన సృష్టించాడు; అవి గత సృష్టిలో చేసిన పనులను మళ్లీ చేపట్టాయి.

తాన్యేవ ప్రతిపద్యన్తే సృజ్యమానాః పునః పునః హింస్రాహింస్రే మృదుక్రూరే ధర్మాధర్మే నృతానృతే

ప్రతి సృష్టిలో జీవులు మళ్లీ మళ్లీ అదే పనులను చేస్తుంటాయి—అవి హింసాత్మకమైనా, అహింసాత్మకమైనా, మృదువైనా, క్రూరమైనా, ధర్మమైనా, అధర్మమైనా, నిజమైనా, అబద్ధమైనా.

తద్భావితాః ప్రపద్యన్తే తస్మాత్తత్తస్య రోచతే మహాభూతేషు సృష్టేషు ఇన్ద్రియార్థేషు మూర్తిషు

ఆ పనుల ప్రభావంతో జీవులు తగిన స్థితిని పొందుతాయి; అందువల్ల, వారు తమ స్వభావానికి అనుగుణంగా మహాభూతాలు, ఇంద్రియాలు, రూపాలలో ఆకర్షితులవుతారు.

వినియోగం చ భూతానాం ధాతైవ వ్యదధాత్ స్వయమ్ కేచిత్పురుషకారం తు ప్రాహుః కర్మ సుమానవాః

భూతాల కర్తవ్యాలను స్వయంగా ధాతా నిర్ణయించాడు; అయినా, కొంతమంది జ్ఞానులు పురుష ప్రయత్నమే కర్మకు కారణమని అంటారు.