లిఙ్గపురాణమ్

సద్యో రాత్ర్యహనీ చైవ సంధ్యా జ్యోత్స్నా చ జజ్ఞిరే జ్యోత్స్నా సంధ్యా అహశ్చైవ సత్త్వమాత్రాత్మకం త్రయమ్

ఆ సమయంలోనే రాత్రి, పగలు, సంధ్య, జ్యోత్స్నా జన్మించాయి. జ్యోత్స్నా, సంధ్య, పగలు — ఇవి మూడు శుద్ధ సత్త్వగుణంతో కూడినవే.

తమోమాత్రాత్మికా రాత్రిః సా వై తస్మాన్నిశాత్మికా తస్మాద్దేవా దివాతన్వా తుష్ట్యా సృష్టా ముఖాత్తు వై

రాత్రి మొత్తం తమోగుణంతో కూడినది, అందువల్ల అది చీకటి స్వరూపం. అందుకే దేవతలు పగలు రూపం నుండి, సంతృప్తితో ఆయన నోటిలోంచి పుట్టారు.

యస్మాత్తేషాం దివా జన్మ బలినస్తేన వై దివా తన్వా యయాసురాన్ రాత్రౌ జఘనాదసృజత్ప్రభుః

వారు పగలు పుట్టినవారు కాబట్టి, పగలు వారికి బలంగా ఉంటుంది. ఆ రూపంతో ప్రభువు రాత్రి తన పొట్ట నుండి అసురులను సృష్టించాడు.

ప్రాణేభ్యో నిశిజన్మానో బలినో నిశి తేన తే ఏతాన్యేవ భవిష్యాణాం దేవానామసురైః సహ

ప్రాణాల నుండి రాత్రి పుట్టినవారు, రాత్రి బలవంతులు. భవిష్యత్తులో దేవతలు, అసురులతో కలిసి వీరే ఉంటారు.

పితౄణాం మానవానాం చ అతీతానాగతేషు వై మన్వన్తరేషు సర్వేషు నిమిత్తాని భవన్తి హి

పితృదేవతలకు, మనుష్యులకు, గత, భవిష్యత్ మన్వంతరాల్లో ఇవే కారణాలు అవుతాయి.

జ్యోత్స్నా రాత్ర్యహనీ సంధ్యా చత్వార్యంభాంసి తాని వై భాన్తి యస్మాత్ తతో ఽంభాంసి శబ్దో ఽయం సుమనీషిభిః

జ్యోత్స్నా, రాత్రి, పగలు, సంధ్య — ఈ నాలుగు 'అంభాంసి' అని పిలవబడతాయి. ఇవి ప్రకాశిస్తాయని, అందుకే జ్ఞానులు ఈ పేరును వాడతారు.

భాతిర్దీప్తౌ నిగదితః పునశ్చాథ ప్రజాపతిః సో ఽమ్భాంస్యేతాని సృష్ట్వా తు దేవమానుషదానవాన్

'భాతి' అంటే ప్రకాశించడం అని చెప్పబడింది. ఆ తరువాత ప్రజాపతి ఈ అంభాంసులను సృష్టించి, దేవతలు, మనుషులు, దానవులను కూడా సృష్టించాడు.

పితౄంశ్చైవ సృజత్తన్వా ఆత్మనా వివిధాన్పునః తాముత్సృజ్య తనుం జ్యోత్స్నాం తతో ఽన్యాం ప్రాప్య స ప్రభుః

ఆయన తన రూపంతో పితృదేవతలను, మళ్లీ అనేక ఇతరులను సృష్టించాడు. ఆ జ్యోత్స్నా రూపాన్ని విడిచిపెట్టి, ప్రభువు మరొక రూపాన్ని స్వీకరించాడు.

మూర్తిం తమోరజఃప్రాయాం పునరేవాభ్యపూజయత్ అన్ధకారే క్షుధావిష్టాంస్ తతో ఽన్యాన్ సో ఽసృజత్ ప్రభుః

తర్వాత ఆయన తమోగుణం, రజోగుణం ఎక్కువగా ఉన్న రూపాన్ని మళ్లీ పూజించాడు. ఆ చీకటిలో ఆకలితో ఉన్నవారిని సృష్టించాడు.

తేన సృష్టాః క్షుధాత్మానో అంభాంస్యాదాతుమ్ ఉద్యతాః అమ్భాంస్యేతాని రక్షామ ఉక్తవన్తస్తు తేషు యే

ఆయన సృష్టించినవారు ఆకలి స్వభావంతో, అంభాంసులను పట్టుకోవాలని ఉత్సాహంగా ఉన్నారు. వారిలో, 'అంభాంసులను రక్షిద్దాం' అని చెప్పినవారు,

రాక్షసా నామ తే యస్మాత్ క్షుధావిష్టా నిశాచరాః యే ఽబ్రువన్ యక్షమో ఽమ్భాంసి తేషాం హృష్టాః పరస్పరమ్

ఆకలితో బాధపడుతూ రాత్రిపూట సంచరించే వారు కావడంతో, వారిని రాక్షసులు అంటారు. 'అంభాంసులను ఆస్వాదిద్దాం' అని చెప్పినవారు పరస్పరం ఆనందించారు.

తేన తే కర్మణా యక్షా గుహ్యకా గూఢకర్మణా రక్షేతి పాలనే చాపి ధాతురేష విభాష్యతే

ఆ చర్య వల్ల, రహస్యంగా కార్యాలు చేసే వారు యక్షులు, గుహ్యకులు అయ్యారు. 'రక్ష' అనే పదం రక్షణ అర్థంలో కూడా ఉపయోగించబడుతుంది.

ఏవం చ యక్షతిర్ ధాతుర్ భక్షణే స నిరుచ్యతే తం దృష్ట్వా హ్యప్రియేణాస్య కేశాః శీర్ణాస్తు ధీమతః

అలాగే, 'యక్ష' అనే పదం భక్షణానికి కూడా అర్థమని చెప్పబడింది. అతన్ని చూసి, ఆ జ్ఞాన individual's కి ఇష్టం లేక, వారి జుట్టు ఊడిపోయింది.

తే శీర్ణాశ్చోత్థితా హ్యూర్ధ్వం తే చైవారురుధుః ప్రభుమ్ హీనాస్తచ్ఛిరసో వాలా యస్మాచ్చైవావసర్పిణః

వారి తలలు తెగిపోయినవారు పైకి లేచారు. ప్రభువు కోసం ఏడ్చినవారు తలలు కోల్పోయారు. వారిలోంచి 'వాలా' అనే జంతువులు పుట్టాయి.

వ్యాలాత్మానః స్మృతా వాలా హీనత్వాదహయః స్మృతాః పతత్వాత్పన్నగాశ్చైవ సర్పాశ్చైవావసర్పణాత్

'వాలా'లకు పాము స్వభావం ఉంది అని అంటారు. అవి తక్కువగానే ఉండటం వల్ల పాములు అని, పడిపోవడం వల్ల 'పన్నగులు' అని, నేల మీద పాకుతూ పోవడం వల్ల 'సర్పాలు' అని పిలుస్తారు.

తస్య క్రోధోద్భవో యో ఽసౌ అగ్నిగర్భః సుదారుణః స తు సర్పాన్ సహోత్పన్నాన్ ఆవివేశ విషాత్మకః

ఆయన కోపంతో అగ్ని నుండి పుట్టిన భయంకరమైన ఒక జీవి పుట్టి, ఆ పాముల్లోకి ప్రవేశించి, వాటికి విషస్వభావాన్ని ఇచ్చింది.

సర్పాన్సృష్ట్వా తతః క్రుద్ధః క్రోధాత్మానో వినిర్మమే వర్ణేన కపిశేనోగ్రాస్ తే భూతాః పిశితాశనాః

పాములను సృష్టించిన తరువాత, కోపంతో ఉన్న ఆయన, కోపమే స్వరూపంగా ఉండే, గోధుమ రంగు, భయంకరమైన, మాంసం తినే భూతాలను సృష్టించాడు.

భూతత్వాత్తే స్మృతా భూతాః పిశాచాః పిశితాశనాత్ ప్రసన్నం గాయతస్తస్య గన్ధర్వా జజ్ఞిరే యదా

వారు భూతాలు కావడం వల్ల 'భూతాలు', మాంసం తినడం వల్ల 'పిశాచులు' అని పిలుస్తారు. ఆయన మనస్సు ప్రశాంతంగా ఉండగా పాడినప్పుడు గంధర్వులు పుట్టారు.

ధయతీత్యేష వై ధాతుః పానత్వే పరిపఠ్యతే ధయన్తో జజ్ఞిరే వాచం గన్ధర్వాస్తేన తే స్మృతాః

'ధయతి' అనే ధాతువు త్రాగడం అనే అర్థంలో వాడతారు. గంధర్వులు మాటను త్రాగుతూ పుట్టారు కనుక వారిని ఆ పేరుతో పిలుస్తారు.

అష్టస్వేతాసు సృష్టాసు దేవయోనిషు స ప్రభుః తతః స్వచ్ఛన్దతో ఽన్యాని వయాంసి వయసాసృజత్

ఎనిమిది తెల్లటి దేవతా జాతులు సృష్టించిన తరువాత, ఆ ప్రభువు తన ఇష్టానుసారం వయస్సు ప్రకారం ఇతర పక్షులను కూడా సృష్టించాడు.

స్వచ్ఛన్దతః స్వచ్ఛన్దాంసి వయసా చ వయాంసి చ పశూన్సృష్ట్వా స దేవేశో ఽసృజత్పక్షిగణానపి

తన ఇష్టానుసారం, వయస్సు ప్రకారం పక్షులను సృష్టించాడు. పశువులను సృష్టించిన తరువాత దేవతల అధిపతి పక్షుల గణాలను కూడా పుట్టించాడు.

ముఖతో ఽజాః ససర్జాథ వక్షసశ్ చావయో ఽసృజత్ గాశ్చైవాథోదరాద్బ్రహ్మా పార్శ్వాభ్యాం చ వినిర్మమే

తన నోటిలోంచి మేకలను, వక్షస్సులోంచి గొర్రెలను, పొట్టలోంచి ఆవులను, పక్కలలోంచి బ్రహ్మా వాటిని సృష్టించాడు.

పద్భ్యాం చాశ్వాన్ సమాతఙ్గాన్ రాసభాన్ ఆవయాన్ మృగాన్ ఉష్ట్రానశ్వతరాంశ్చైవ తథాన్యాశ్చైవ జాతయః

తన కాళ్లతో గుర్రాలు, ఏనుగులు, గాడిదలు, ఒంటెలు, జింకలు, ముళ్లు, అలాగే ఇతర జాతులను సృష్టించాడు.

ఓషధ్యః ఫలమూలిన్యో రోమభ్యస్తస్య జజ్ఞిరే ఏవం పశ్వోషధీః సృష్ట్వా యూయుజత్ సో ఽధ్వరే ప్రభుః

ఆయన రోమాల నుంచి ఔషధులు, పండ్లు, కందులు పుట్టాయి. ఇలా పశువులు, మొక్కలను సృష్టించిన తరువాత ప్రభువు వాటిని యజ్ఞంలో భాగం చేశాడు.

గౌరజః పూరుషో మేషో హ్య్ అశ్వో ఽశ్వతరగర్దభౌ ఏతాన్గ్రామ్యాన్పశూనాహుర్ ఆరణ్యాన్వై నిబోధత

ఎద్దు, మనిషి, గొర్రె, గుర్రం, ముళ్లు, గాడిద—ఇవి ఇంటి పశువులు. ఇప్పుడు అడవి పశువుల గురించి విను.

శ్వాపదో ద్విఖురో హస్తీ వానరాః పక్షిపఞ్చమాః ఔదకాః పశవః షష్ఠాః సప్తమాస్తు సరీసృపాః

మాంసాహార జంతువులు, రెండు కాళ్లతో ఉన్నవి, ఏనుగులు, కోతులు, పక్షులు ఐదవ వర్గం, నీటిలో ఉండే జంతువులు ఆరవ వర్గం, పాములు ఏడవ వర్గం.

మహిషా గవయాక్షాశ్ చ ప్లవంగాః శరభా వృకాః సింహస్తు సప్తమస్తేషామ్ ఆరణ్యాః పశవః స్మృతాః

మహిషులు, అడవి ఎద్దులు, రీచులు, కోతులు, శరభాలు, నక్కలు, సింహాలు—ఇవి ఏడవ వర్గం. ఇవన్నీ అడవి పశువులుగా గుర్తించబడ్డాయి.

గాయత్రం చ ఋచం చైవ త్రివృత్సామరథంతరమ్ అగ్నిష్టోమం చ యజ్ఞానాం నిర్మమే ప్రథమాన్ ముఖాత్

ఆయన తన నోటిలోంచి గాయత్రి, ఋక్, త్రివృత్, సామ, రథంతరం, అగ్నిష్టోమ అనే మొదటి యజ్ఞాలను సృష్టించాడు.

యజూంషి త్రైష్టుభం ఛన్దస్తోమం పఞ్చదశం తథా బృహత్సామ తథోక్థ్యం చ దక్షిణాదసృజన్ముఖాత్

యజుర్వేదం, త్రిష్టుప్ ఛందస్సు, ఛందస్తోమ, పందొమ్మిది, బృహత్సామ, ఉక్త్యము, దక్షిణా—ఇవన్నీ ఆయన నోటిలోంచే పుట్టాయి.