లిఙ్గపురాణమ్

ఉత్సృష్టా సా తనుస్తేన సద్యో ఽహః సమజాయత తస్మాదహో ధర్మయుక్తం దేవతాః సముపాసతే

ఆ శరీరాన్ని వదిలిన వెంటనే అది పగలు అయింది. అందువల్ల దేవతలు ధర్మంతో కూడిన పగలును ఆరాధిస్తారు.

సత్త్వమాత్రాత్మికామేవ తతో ఽన్యాం సో ఽభ్యమన్యత పితృవన్మన్యమానస్య పుత్రాంస్తాన్ధ్యాయతః ప్రభోః

తర్వాత ఆయన కేవలం సత్త్వగుణంతో కూడిన మరొక శరీరాన్ని ఆలోచించాడు. పితృదేవతలవంటి కుమారులను ధ్యానిస్తూ ప్రభువు తలపెట్టాడు.

పితరో హ్యుపపక్షాభ్యాం రాత్ర్యహ్ణోర్ అన్తరే ఽభవన్ తస్మాత్తే పితరో దేవాః పితృత్వం తేన తేషు తత్

పితృదేవతలు రాత్రి, పగలు మధ్య సంధ్యాకాలాల్లో పుట్టారు. అందువల్ల వారిని పితృదేవతలు అని, వారి స్థితిని పితృత్వంగా అంటారు.

యయా సృష్టాస్తు పితరస్ తనుం తాం స వ్యపోహత సాపవిద్ధా తనుస్తేన సద్యః సంధ్యా వ్యజాయత

ఆ శరీరం ద్వారా పితృదేవతలను సృష్టించిన తరువాత, ఆ శరీరాన్ని ఆయన వదిలేశాడు. ఆ శరీరం వదిలిపెట్టబడిన వెంటనే అది సంధ్యగా మారింది.

యస్మాదహర్దేవతానాం రాత్రిర్యా సాసురీ స్మృతా తయోర్మధ్యే తు పైత్రీ యా తనుః సా తు గరీయసీ

పగలు దేవతలకు, రాత్రి అసురులకు చెందింది. వాటి మధ్యలో ఉన్న పితృదేవతల శరీరం అత్యుత్తమమైనది.

తస్మాద్దేవా సురాః సర్వే ఋషయో మానవాస్ తథా ఉపాసన్తే ముదాయుక్తా రాత్ర్యహ్ణోర్ మధ్యమాం తనుమ్

అందువల్ల దేవతలు, ఇతర స్వర్గవాసులు, ఋషులు, అలాగే మనుష్యులు కూడా, రాత్రి, పగలు మధ్యలో ఉన్న ఆ రూపాన్ని ఆనందంతో పూజిస్తారు.

తతో హ్యన్యాం పునర్బ్రహ్మా తనుం వై సమగృహ్ణత రజోమాత్రాత్మికాయాం తు మనసా సో ఽసృజత్ప్రభుః

ఆ తర్వాత బ్రహ్మ దేవుడు మరొక రూపాన్ని, మొత్తం రజోగుణంతో కూడినదాన్ని స్వీకరించి, తన మనస్సుతో సృష్టించాడు.

రజఃప్రియాంస్తతః సో ఽథ మానసానసృజత్సుతాన్ మనస్వినస్తతస్తస్య మానవా జజ్ఞిరే సుతాః

తర్వాత ఆయన రజోగుణాన్ని ఇష్టపడే తన మనస్సు ద్వారా కొడుకులను సృష్టించాడు. ఆ కొడుకులు మనస్సుతో కూడినవారు, మనువులుగా జన్మించారు.

సృష్ట్వా పునః ప్రజాశ్చాపి స్వాం తనుం తామ్ అపోహత సాపవిద్ధా తనుస్తేన జ్యోత్స్నా సద్యస్త్వజాయత

ప్రజలను మళ్లీ సృష్టించిన తరువాత, ఆయన తన ఆ రూపాన్ని విడిచిపెట్టాడు. ఆ రూపాన్ని విడిచిన వెంటనే జ్యోత్స్నా జన్మించింది.

యస్మాద్భవన్తి సంహృష్టా జ్యోత్స్నాయా ఉద్భవే ప్రజాః ఇత్యేతాస్తనవస్తేన హ్య్ అపవిద్ధా మహాత్మనా

జ్యోత్స్నా పుట్టినప్పుడు ప్రజలు ఆనందపడతారు కాబట్టి, ఆ మహాత్ముడు ఆ రూపాలను విడిచిపెట్టాడు.

సద్యో రాత్ర్యహనీ చైవ సంధ్యా జ్యోత్స్నా చ జజ్ఞిరే జ్యోత్స్నా సంధ్యా అహశ్చైవ సత్త్వమాత్రాత్మకం త్రయమ్

ఆ సమయంలోనే రాత్రి, పగలు, సంధ్య, జ్యోత్స్నా జన్మించాయి. జ్యోత్స్నా, సంధ్య, పగలు — ఇవి మూడు శుద్ధ సత్త్వగుణంతో కూడినవే.

తమోమాత్రాత్మికా రాత్రిః సా వై తస్మాన్నిశాత్మికా తస్మాద్దేవా దివాతన్వా తుష్ట్యా సృష్టా ముఖాత్తు వై

రాత్రి మొత్తం తమోగుణంతో కూడినది, అందువల్ల అది చీకటి స్వరూపం. అందుకే దేవతలు పగలు రూపం నుండి, సంతృప్తితో ఆయన నోటిలోంచి పుట్టారు.

యస్మాత్తేషాం దివా జన్మ బలినస్తేన వై దివా తన్వా యయాసురాన్ రాత్రౌ జఘనాదసృజత్ప్రభుః

వారు పగలు పుట్టినవారు కాబట్టి, పగలు వారికి బలంగా ఉంటుంది. ఆ రూపంతో ప్రభువు రాత్రి తన పొట్ట నుండి అసురులను సృష్టించాడు.

ప్రాణేభ్యో నిశిజన్మానో బలినో నిశి తేన తే ఏతాన్యేవ భవిష్యాణాం దేవానామసురైః సహ

ప్రాణాల నుండి రాత్రి పుట్టినవారు, రాత్రి బలవంతులు. భవిష్యత్తులో దేవతలు, అసురులతో కలిసి వీరే ఉంటారు.

పితౄణాం మానవానాం చ అతీతానాగతేషు వై మన్వన్తరేషు సర్వేషు నిమిత్తాని భవన్తి హి

పితృదేవతలకు, మనుష్యులకు, గత, భవిష్యత్ మన్వంతరాల్లో ఇవే కారణాలు అవుతాయి.

జ్యోత్స్నా రాత్ర్యహనీ సంధ్యా చత్వార్యంభాంసి తాని వై భాన్తి యస్మాత్ తతో ఽంభాంసి శబ్దో ఽయం సుమనీషిభిః

జ్యోత్స్నా, రాత్రి, పగలు, సంధ్య — ఈ నాలుగు 'అంభాంసి' అని పిలవబడతాయి. ఇవి ప్రకాశిస్తాయని, అందుకే జ్ఞానులు ఈ పేరును వాడతారు.

భాతిర్దీప్తౌ నిగదితః పునశ్చాథ ప్రజాపతిః సో ఽమ్భాంస్యేతాని సృష్ట్వా తు దేవమానుషదానవాన్

'భాతి' అంటే ప్రకాశించడం అని చెప్పబడింది. ఆ తరువాత ప్రజాపతి ఈ అంభాంసులను సృష్టించి, దేవతలు, మనుషులు, దానవులను కూడా సృష్టించాడు.

పితౄంశ్చైవ సృజత్తన్వా ఆత్మనా వివిధాన్పునః తాముత్సృజ్య తనుం జ్యోత్స్నాం తతో ఽన్యాం ప్రాప్య స ప్రభుః

ఆయన తన రూపంతో పితృదేవతలను, మళ్లీ అనేక ఇతరులను సృష్టించాడు. ఆ జ్యోత్స్నా రూపాన్ని విడిచిపెట్టి, ప్రభువు మరొక రూపాన్ని స్వీకరించాడు.

మూర్తిం తమోరజఃప్రాయాం పునరేవాభ్యపూజయత్ అన్ధకారే క్షుధావిష్టాంస్ తతో ఽన్యాన్ సో ఽసృజత్ ప్రభుః

తర్వాత ఆయన తమోగుణం, రజోగుణం ఎక్కువగా ఉన్న రూపాన్ని మళ్లీ పూజించాడు. ఆ చీకటిలో ఆకలితో ఉన్నవారిని సృష్టించాడు.

తేన సృష్టాః క్షుధాత్మానో అంభాంస్యాదాతుమ్ ఉద్యతాః అమ్భాంస్యేతాని రక్షామ ఉక్తవన్తస్తు తేషు యే

ఆయన సృష్టించినవారు ఆకలి స్వభావంతో, అంభాంసులను పట్టుకోవాలని ఉత్సాహంగా ఉన్నారు. వారిలో, 'అంభాంసులను రక్షిద్దాం' అని చెప్పినవారు,

రాక్షసా నామ తే యస్మాత్ క్షుధావిష్టా నిశాచరాః యే ఽబ్రువన్ యక్షమో ఽమ్భాంసి తేషాం హృష్టాః పరస్పరమ్

ఆకలితో బాధపడుతూ రాత్రిపూట సంచరించే వారు కావడంతో, వారిని రాక్షసులు అంటారు. 'అంభాంసులను ఆస్వాదిద్దాం' అని చెప్పినవారు పరస్పరం ఆనందించారు.

తేన తే కర్మణా యక్షా గుహ్యకా గూఢకర్మణా రక్షేతి పాలనే చాపి ధాతురేష విభాష్యతే

ఆ చర్య వల్ల, రహస్యంగా కార్యాలు చేసే వారు యక్షులు, గుహ్యకులు అయ్యారు. 'రక్ష' అనే పదం రక్షణ అర్థంలో కూడా ఉపయోగించబడుతుంది.

ఏవం చ యక్షతిర్ ధాతుర్ భక్షణే స నిరుచ్యతే తం దృష్ట్వా హ్యప్రియేణాస్య కేశాః శీర్ణాస్తు ధీమతః

అలాగే, 'యక్ష' అనే పదం భక్షణానికి కూడా అర్థమని చెప్పబడింది. అతన్ని చూసి, ఆ జ్ఞాన individual's కి ఇష్టం లేక, వారి జుట్టు ఊడిపోయింది.

తే శీర్ణాశ్చోత్థితా హ్యూర్ధ్వం తే చైవారురుధుః ప్రభుమ్ హీనాస్తచ్ఛిరసో వాలా యస్మాచ్చైవావసర్పిణః

వారి తలలు తెగిపోయినవారు పైకి లేచారు. ప్రభువు కోసం ఏడ్చినవారు తలలు కోల్పోయారు. వారిలోంచి 'వాలా' అనే జంతువులు పుట్టాయి.

వ్యాలాత్మానః స్మృతా వాలా హీనత్వాదహయః స్మృతాః పతత్వాత్పన్నగాశ్చైవ సర్పాశ్చైవావసర్పణాత్

'వాలా'లకు పాము స్వభావం ఉంది అని అంటారు. అవి తక్కువగానే ఉండటం వల్ల పాములు అని, పడిపోవడం వల్ల 'పన్నగులు' అని, నేల మీద పాకుతూ పోవడం వల్ల 'సర్పాలు' అని పిలుస్తారు.

తస్య క్రోధోద్భవో యో ఽసౌ అగ్నిగర్భః సుదారుణః స తు సర్పాన్ సహోత్పన్నాన్ ఆవివేశ విషాత్మకః

ఆయన కోపంతో అగ్ని నుండి పుట్టిన భయంకరమైన ఒక జీవి పుట్టి, ఆ పాముల్లోకి ప్రవేశించి, వాటికి విషస్వభావాన్ని ఇచ్చింది.

సర్పాన్సృష్ట్వా తతః క్రుద్ధః క్రోధాత్మానో వినిర్మమే వర్ణేన కపిశేనోగ్రాస్ తే భూతాః పిశితాశనాః

పాములను సృష్టించిన తరువాత, కోపంతో ఉన్న ఆయన, కోపమే స్వరూపంగా ఉండే, గోధుమ రంగు, భయంకరమైన, మాంసం తినే భూతాలను సృష్టించాడు.

భూతత్వాత్తే స్మృతా భూతాః పిశాచాః పిశితాశనాత్ ప్రసన్నం గాయతస్తస్య గన్ధర్వా జజ్ఞిరే యదా

వారు భూతాలు కావడం వల్ల 'భూతాలు', మాంసం తినడం వల్ల 'పిశాచులు' అని పిలుస్తారు. ఆయన మనస్సు ప్రశాంతంగా ఉండగా పాడినప్పుడు గంధర్వులు పుట్టారు.

ధయతీత్యేష వై ధాతుః పానత్వే పరిపఠ్యతే ధయన్తో జజ్ఞిరే వాచం గన్ధర్వాస్తేన తే స్మృతాః

'ధయతి' అనే ధాతువు త్రాగడం అనే అర్థంలో వాడతారు. గంధర్వులు మాటను త్రాగుతూ పుట్టారు కనుక వారిని ఆ పేరుతో పిలుస్తారు.