లిఙ్గపురాణమ్

ప్రయాణం కురుతే తస్మాద్ వాయుః ప్రాణ ఇతి స్మృతః అపానయత్యపానస్తు ఆహారాదీన్ క్రమేణ చ

చలనం కలిగించే వాయువును ప్రాణం అంటారు. అపాన వాయువు ఆహారం మొదలైన వాటిని క్రమంగా బయటకు పంపుతుంది.

వ్యానో వ్యానామయత్యఙ్గం వ్యాధ్యాదీనాం ప్రకోపకః ఉద్వేజయతి మర్మాణి ఉదానో ఽయం ప్రకీర్తితః

వ్యాన వాయువు అవయవాలన్నింటినీ వ్యాపిస్తుంది, వ్యాధులు మొదలైన వాటిని కదిలిస్తుంది. ఇది మర్మస్థానాలను కదిలించడంలో ఉదాన వాయువు అని పిలుస్తారు.

సమం నయతి గాత్రాణి సమానః పఞ్చ వాయవః ఉద్గారే నాగ ఆఖ్యాతః కూర్మ ఉన్మీలనే తు సః

సమాన వాయువు అవయవాలను సమంగా ఉంచుతుంది. ఈ ఐదు వాయువులను ఇలా పిలుస్తారు. నాగ వాయువు ఉబ్బసం కలిగిస్తుంది, కూర్మ వాయువు కళ్లను తెరవడంలో సహాయపడుతుంది.

కృకలః క్షుతకాయైవ దేవదత్తో విజృమ్భణే ధనంజయో మహాఘోషః సర్వగః స మృతే ఽపి హి

కృకల వాయువు ఆకలిని కలిగిస్తుంది, దేవదత్త వాయువు జబ్బులు తెప్పిస్తుంది, ధనంజయ వాయువు గొప్ప శబ్దాన్ని చేస్తుంది, అది మరణం తర్వాత కూడా శరీరంలో ఉంటుంది.

ఇతి యో దశవాయూనాం ప్రాణాయామేన సిధ్యతి ప్రసాదో ఽస్య తురీయా తు సంజ్ఞా విప్రాశ్చతుష్టయే

ఈ పది వాయువుల ప్రసాదం ప్రాణాయామంతో సిద్ధిస్తుంది. నాల్గవ పేరు, ద్విజులారా, ఈ నాలుగు వాయువులకు వర్తిస్తుంది.

విస్వరస్తు మహాన్ ప్రజ్ఞో మనో బ్రహ్మా చితిః స్మృతిః ఖ్యాతిః సంవిత్తతః పశ్చాద్ ఈశ్వరో మతిరేవ చ

విశ్వ, మహాన్, ప్రజ్ఞ, మనస్సు, బ్రహ్మ, చిత్తి, స్మృతి, ఖ్యాతి, సంవిత్, తరువాత ఈశ్వరుడు, మతి — వీటిని ఇలా పిలుస్తారు.

బుద్ధేరేతాః ద్విజాః సంజ్ఞా మహతః పరికీర్తితాః అస్యా బుద్ధేః ప్రసాదస్తు ప్రాణాయామేన సిధ్యతి

ద్విజులారా! ఇవన్నీ బుద్ధికి సంబంధించిన పేర్లు, మహత్తుకు కూడా అంటారు. ఈ బుద్ధి ప్రసాదం ప్రాణాయామంతో సిద్ధిస్తుంది.

విస్వరో విస్వరీభావో ద్వంద్వానాం మునిసత్తమాః అగ్రజః సర్వతత్త్వానాం మహాన్యః పరిమాణతః

విశ్వం అనగా సమస్తమై ఉండే స్థితి, మునిశ్రేష్ఠులారా! ఇది అన్ని తత్త్వాలకు పెద్దది, మహాన్ అనేది పరిమాణంలో గొప్పది.

యత్ప్రమాణగుహా ప్రజ్ఞా మనస్తు మనుతే యతః బృహత్త్వాద్ బృంహణత్వాచ్చ బ్రహ్మా బ్రహ్మవిదాంవరాః

ఏది జ్ఞానానికి కొలత, గుహగా ఉంటుంది, దానివల్ల మనస్సు ఆలోచిస్తుంది. విస్తృతంగా ఉండడం వల్ల, పెరగడం వల్ల, బ్రహ్మవేత్తలు దాన్ని బ్రహ్మ అని పిలుస్తారు.

సర్వకర్మాణి భోగార్థం యచ్చినోతి చితిః స్మృతా స్మరతే యత్స్మృతిః సర్వం సంవిద్వై విన్దతే యతః

చిత్తి అనేది అన్ని క్రియలను అనుభూతి కోసం కూడగడుతుంది. స్మృతి అనేది గుర్తు పెట్టుకోవడం, సంవిత్ అనేది అన్నీ తెలుసుకునే శక్తి.

ఖ్యాయతే యత్త్వితి ఖ్యాతిర్ జ్ఞానాదిభిర్ అనేకశః సర్వతత్త్వాధిపః సర్వం విజానాతి యదీశ్వరః

ఏదివల్ల విషయాలు అనేక విధాలుగా తెలిసిపోతాయో, దాన్ని ఖ్యాతి అంటారు. అన్ని తత్త్వాలకు అధిపతి, అన్నీ తెలిసినవాడు ఈశ్వరుడు.

మనుతే మన్యతే యస్మాన్ మతిర్మతిమతాంవరాః అర్థం బోధయతే యచ్చ బుధ్యతే బుద్ధిరుచ్యతే

ఏదివల్ల మనిషి ఆలోచించగలడో, తర్కించగలడో, మతిని మతిశాలులు అంటారు. అర్థాన్ని తెలియజేసేది బుద్ధి అని పిలుస్తారు.

అస్యా బుద్ధేః ప్రసాదస్తు ప్రాణాయామేన సిధ్యతి దోషాన్వినిర్దహేత్సర్వాన్ ప్రాణాయామాదసౌ యమీ

ఈ బుద్ధి ప్రసాదం ప్రాణాయామంతో సిద్ధిస్తుంది. ప్రాణాయామం వల్ల అన్ని దోషాలను నియంత్రించవచ్చు, దీనిని యమం అంటారు.

పాతకం ధారణాభిస్తు ప్రత్యాహారేణ నిర్దహేత్ విషయాన్విషవద్ధ్యాత్వా ధ్యానేనానీశ్వరాన్ గుణాన్

పాపాన్ని ధారణతో, ప్రత్యాహారంతో తొలగించాలి. విషయాలను విషంలా భావించి, ఇశ్వరత్వం లేని గుణాలపై ధ్యానం చేయాలి.

సమాధినా యతిశ్రేష్ఠాః ప్రజ్ఞావృద్ధిం వివర్ధయేత్ స్థానం లబ్ధ్వైవ కుర్వీత యోగాష్టాఙ్గాని వై క్రమాత్

సమాధి ద్వారా యతిశ్రేష్ఠులు జ్ఞానాన్ని పెంచాలి. సరైన స్థితిని పొందిన తర్వాత, యోగాశ్టాంగాలను క్రమంగా సాధించాలి.

లబ్ధ్వాసనాని విధివద్ యోగసిద్ధ్యర్థమ్ ఆత్మవిత్ ఆదేశకాలే యోగస్య దర్శనం హి న విద్యతే

యోగాన్ని సాధించేందుకు యోగాసనాలను సరిగ్గా ఏర్పాటుచేసుకున్న ఆత్మజ్ఞాని, అనుకూలమైన సమయం కాకపోతే యోగదృష్టిని పొందడు.

అగ్న్యభ్యాసే జలే వాపి శుష్కపర్ణచయే తథా జన్తువ్యాప్తే శ్మశానే చ జీర్ణగోష్ఠే చతుష్పథే

అగ్నిపూజలోనైనా, నీటిలోనైనా, ఎండిపోయిన ఆకుల దిబ్బపై అయినా, పురుగులు ఎక్కువగా ఉన్న చోటైనా, శ్మశానంలోనైనా, పాడైన గోశాలలోనైనా, నాలుగు దారులు కలిసే చోటైనా—

సశబ్దే సభయే వాపి చైత్యవల్మీకసంచయే అశుభే దుర్జనాక్రాన్తే మశకాదిసమన్వితే

శబ్దం ఎక్కువగా ఉన్న చోటైనా, భయంకరమైన ప్రదేశంలోనైనా, పుట్టలతో నిండిన చోటైనా, అపవిత్రమైన ప్రదేశంలోనైనా, చెడ్డవారు ఎక్కువగా ఉండే చోటైనా, దోమలు మొదలైన పురుగులు ఎక్కువగా ఉన్న ప్రదేశంలోనైనా—

నాచరేద్దేహబాధాయాం దౌర్మనస్యాదిసమ్భవే సుగుప్తే తు శుభే రమ్యే గుహాయాం పర్వతస్య తు

శరీరానికి బాధ కలిగే చోటా, మనస్సు కలవరపడే పరిస్థితుల్లో యోగాభ్యాసం చేయకూడదు. బాగా దాచిన, శుభ్రమైన, అందమైన ప్రదేశంలో, పర్వతపు గుహలో అయితే మంచిది.

భవక్షేత్రే సుగుప్తే వా భవారామే వనే ఽపి వా గృహే తు సుశుభే దేశే విజనే జన్తువర్జితే

పొలంలోనైనా, బాగా దాచిన ప్రదేశంలోనైనా, సుందరమైన అడవిలోనైనా, ఇంట్లో అత్యంత శుభ్రమైన ప్రదేశంలోనైనా, జనులు లేని, జంతువులు లేని ఒంటరి ప్రదేశంలోనైనా—

అత్యన్తనిర్మలే సమ్యక్ సుప్రలిప్తే విచిత్రితే దర్పణోదరసంకాశే కృష్ణాగరుసుధూపితే

అత్యంత పరిశుద్ధంగా, బాగా పూతపూసిన, అందంగా అలంకరించిన, అద్దపు లోపలి వలె మెరిసే, కృష్ణాగరు వాసనతో పరిమళించే ప్రదేశంలో—

నానాపుష్పసమాకీర్ణే వితానోపరి శోభితే ఫలపల్లవమూలాఢ్యే కుశపుష్పసమన్వితే

వివిధ పూలతో అలంకరించబడిన, పై భాగంలో తలుపులతో మెరిసే, పండ్లు, కొత్త ఆకులతో నిండిన, దర్భలు, పువ్వులతో కూడిన ప్రదేశంలో—

సమాసనస్థో యోగాఙ్గాన్య్ అభ్యసేద్ధృషితః స్వయమ్ ప్రణిపత్య గురుం పశ్చాద్ భవం దేవీం వినాయకమ్

సరైన ఆసనంలో కూర్చొని, ముందుగా గురువుకు నమస్కరించి, తరువాత భవుడికి, దేవికి, వినాయకునికి నమస్కరించి, యోగాంగాలను ఉత్సాహంగా అభ్యసించాలి.

యోగీశ్వరాన్ సశిష్యాంశ్ చ యోగం యుఞ్జీత యోగవిత్ ఆసనం స్వస్తికం బద్ధ్వా పద్మమర్ధాసనం తు వా

యోగాన్ని తెలిసినవాడు, యోగేశ్వరులు మరియు వారి శిష్యుల సమక్షంలో, స్వస్తికాసనం, బద్ధాసనం, పద్మాసనం లేదా అర్ధపద్మాసనంలో కూర్చొని యోగాన్ని అభ్యసించాలి.

సమజానుస్ తథా ధీమాన్ ఏకజానురథాపివా సమం దృఢాసనో భూత్వా సంహృత్య చరణావుభౌ

రెండు మోకాళ్లు సమంగా లేదా ఒక మోకాలు మడిచి, స్థిరంగా, దృఢంగా ఆసనంలో కూర్చొని, రెండు పాదాలను దగ్గరగా ఉంచాలి.

సంవృతాస్యోపబద్ధాక్ష ఉరో విష్టభ్య చాగ్రతః పార్ష్ణిభ్యాం వృషణౌ రక్షంస్ తథా ప్రజననం పునః

నోరు మూసి, కళ్లను నియంత్రించి, ఛాతీను నేరుగా ఉంచి, మడమలతో వృషణాలను, అలాగే జననాంగాన్ని రక్షిస్తూ కూర్చోవాలి.

కించిదున్నామితశిర దన్తైర్దన్తాన్న సంస్పృశేత్ సమ్ప్రేక్ష్య నాసికాగ్రం స్వం దిశశ్చానవలోకయన్

తల కొద్దిగా పైకి ఎత్తి, పళ్ళు ఒకదానికొకటి తాకకుండా, తన ముక్కు చివరను చూస్తూ, ఇతర దిక్కులను చూడకుండా ఉండాలి.

తమః ప్రచ్ఛాద్య రజసా రజః సత్త్వేన ఛాదయేత్ తతః సత్త్వస్థితో భూత్వా శివధ్యానం సమభ్యసేత్

అంధకారాన్ని రాజసంతో, రాజసాన్ని సాత్వికతతో కప్పి, సాత్విక స్థితిలో స్థిరమై, శివుని ధ్యానం చేయాలి.

ఓంకారవాచ్యం పరమం శుద్ధం దీపశిఖాకృతిమ్ ధ్యాయేద్వై పుణ్డరీకస్య కర్ణికాయాం సమాహితః

ఓంకార రూపమైన, పరమ పవిత్రమైన, దీపశిఖ వంటి స్వరూపాన్ని, కమలపు మధ్యభాగంలో ఏకాగ్రతతో ధ్యానించాలి.